Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 58

Devanagari script

तस्मिन्विमाने शतचन्द्रभास्वरे चत्वार ईशानुचराः पुरःसराः । हस्ते गृहीत्वाथ निषाददंपती आरोपयामासुरमुक्तविग्रहौ

Transliteration

tasminvimāne śatacandrabhāsvare catvāra īśānucarāḥ puraḥsarāḥ | haste gṛhītvātha niṣādadaṃpatī āropayāmāsuramuktavigrahau

Translation

នៅក្នុងវិមាននោះ ដែលភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទមួយរយ មានអ្នកបម្រើជាន់ខ្ពស់បួនរូបរបស់ឥសាន (ព្រះសិវៈ) ជាអ្នកនាំមុខ។ ពួកគេចាប់ដៃគូស្វាមីភរិយានិសាទ ហើយលើកឡើងដាក់ចូលក្នុងវិមាន ទោះបីពួកគេនៅតែពាក់កាយមនុស្សមរណៈដែលមិនទាន់រួចផុតក៏ដោយ។

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम

• विमाने: in the chariot
• विमाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• शतचन्द्रभास्वरे: shining like a hundred moons
• शतचन्द्रभास्वरे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + भास्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (शतचन्द्राणां भास्वरः)

• चत्वारः: four
• चत्वारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संख्या

• ईशानुचराः: attendants of Īśa (Śiva)
• ईशानुचराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक) + अनुचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ईशस्य अनुचराः)

• पुरःसराः: going in front / leading
• पुरःसराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पुरः सरन्ति ये)

• हस्ते: in the hand
• हस्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• गृहीत्वा: having taken/held
• गृहीत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) → गृहीत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); ‘having taken/holding’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then)

• निषाददम्पती: the Niṣāda couple
• निषाददम्पती: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निषाद (प्रातिपदिक) + दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: द्विवचन-प्रातिपदिक; द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; कर्मधारयः (निषादौ एव दम्पती)

• आरोपयामासुः: they caused to mount / placed
• आरोपयामासुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु) → आरोपय (णिच् causative)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रेरणार्थ (causative: ‘made mount/placed’)

• अमुक्तविग्रहौ: with bodies not yet cast off
• अमुक्तविग्रहौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + मुक्त (कृदन्त, क्त) + विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; नञ्-तत्पुरुषः (न मुक्तः विग्रहः यस्य) — ‘with bodies not yet released’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra (mobile/epiphanic)

Visual Art Cues

Scene: A brilliant vimāna like a hundred moons; four majestic attendants of Īśāna stand at its threshold, gently taking the Niṣāda couple by the hands and lifting them aboard; the couple still appears human yet radiant.

Characters & Entities

• Īśāna (Śiva)
• Śiva-dūtas/attendants
• Niṣāda couple
• Vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s attendants personally guide the devotee; divine compassion actively carries one beyond worldly limitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is specified in this verse; it stresses Śiva’s salvific agency through his attendants.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it depicts the fruit of devotion—being escorted by Śiva’s attendants.