Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 81

Devanagari script

युग्मम् । एवं निषधराजेन पूजितश्चाभिनन्दितः । स भोजयित्वा तं सम्यक्स्वयं च सह मंत्रिभिः

Transliteration

yugmam | evaṃ niṣadharājena pūjitaścābhinanditaḥ | sa bhojayitvā taṃ samyaksvayaṃ ca saha maṃtribhiḥ

Translation

ដូច្នេះ ព្រះរាជានៃនិសធៈបានបូជានិងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅ; បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានរៀបចំភោជនាហារយ៉ាងសមរម្យជូនគាត់ ហើយព្រះអង្គផ្ទាល់ក៏ទទួលទានជាមួយមន្ត្រីទាំងឡាយ។

Word by Word

• युग्मम्: a pair (couple)
• युग्मम्: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘pair/couple’ (पदच्छेदसूचक/वाक्यसमाप्त्यर्थे)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक अव्यय (adverb: thus)

• निषधराजेन: by the king of Niṣadha
• निषधराजेन: Karana/Agent-in-passive (करण/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: निषध + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by the king of Niṣadha)

• पूजितः: honoured
• पूजितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि/भावे ‘honoured’

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• अभिनन्दितः: welcomed
• अभिनन्दितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अभि-नन्द् (धातु) → अभिनन्दित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘congratulated/welcomed’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भोजयित्वा: having fed
• भोजयित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: भोजय् (णिजन्त of भुज्/भुज्) (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having fed/entertained’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक अव्यय (adverb: properly, well)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (Emphatic subject/कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: आत्मार्थक अव्यय (indeclinable: oneself)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• सह: with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारार्थक अव्यय (postposition: with)

• मन्त्रिभिः: (his) ministers
• मन्त्रिभिः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सह-योगे (with ministers)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic narration)

Visual Art Cues

Scene: A formal welcome in the Niṣadha court: the king offers honors; then a feast is served with ministers seated; vessels, platters, and water-jugs arranged; gestures of respect and blessing.

Characters & Entities

• Niṣadha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights atithi-dharma—honoring guests with reverence and proper hospitality as a sacred duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse emphasizes dharmic royal conduct in Niṣadha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; the implied dharma is pūjā (honor) and bhojana (feeding) offered to a guest.