Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

अत्वरो भव निद्रायां भोजने भव सत्वरः । दाक्षिण्ययुक्तमशठं सत्यं जनमनोहरम्

Transliteration

atvaro bhava nidrāyāṃ bhojane bhava satvaraḥ | dākṣiṇyayuktamaśaṭhaṃ satyaṃ janamanoharam

Translation

ក្នុងការគេង កុំប្រញាប់ប្រញាល់; តែក្នុងការទទួលអាហារ ចូររហ័សតាមពេលវេលា។ ចូរមានមេត្តាករុណា សុភាពរាបសារ មិនបោកបញ្ឆោត និយាយពិត និងធ្វើឲ្យចិត្តមនុស្សរីករាយ។

Word by Word

• अत्वरः: unhurried
• अत्वरः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: अ + त्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; विधेय-विशेषण

• भव: be
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd person, Singular

• निद्रायाम्: in sleep
• निद्रायाम्: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन — Feminine, Locative, Singular

• भोजने: in eating/meal
• भोजने: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Locative, Singular

• भव: be
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd person, Singular

• सत्वरः: quick/prompt
• सत्वरः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सत्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; विधेय-विशेषण

• दाक्षिण्ययुक्तम्: endowed with courtesy
• दाक्षिण्ययुक्तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दाक्षिण्य + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज् (धातु) + क्त; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (दाक्षिण्येन युक्तम्)

• अशठम्: not deceitful/straightforward
• अशठम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + शठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; विशेषण

• सत्यम्: truthful
• सत्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; विशेषण

• जनमनोहरम्: pleasing to people
• जनमनोहरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जन + मनोहर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Accusative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (जनस्य मनोहरम्)

Speaker

Unspecified (didactic instruction within Brahmottara Khaṇḍa narrative)

Visual Art Cues

Scene: An āśrama morning: a disciplined person rises calmly, later takes a modest meal at the right time; in the village/city, the same person speaks truthfully and kindly, winning hearts without deceit.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cultivate balanced discipline and social virtue—truth, kindness, and straightforwardness sustain dharma in daily life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred geography is mentioned; this verse focuses on personal conduct (sadācāra).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; it prescribes lifestyle discipline—moderation and promptness in appropriate contexts, and moral virtues.