Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तस्मिन्गृहे नृपवधूर्निवसंती सुरक्षिता । व्रणयक्ष्मादिरोगाणां न शांतिं प्रत्यपद्यत

Transliteration

tasmingṛhe nṛpavadhūrnivasaṃtī surakṣitā | vraṇayakṣmādirogāṇāṃ na śāṃtiṃ pratyapadyata

Translation

នៅក្នុងផ្ទះនោះ ទោះបីជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះរាជាបានស្នាក់នៅដោយការការពារយ៉ាងសុវត្ថិភាព ក៏មិនបានសេចក្តីសុខសាន្តពីជំងឺឡើយ—របួស ជំងឺយក្ស្មា (របេង) និងជំងឺផ្សេងៗ មិនស្រួលថយចុះ។

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणरूपेण (in that)

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• नृपवधूः: the king’s bride/queen
• नृपवधूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य वधूः)

• निवसन्ती: residing
• निवसन्ती: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि√वस् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शतृ/शानच्-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘dwelling/residing’ (present active participle)

• सुरक्षिता: well-protected
• सुरक्षिता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + √रक्ष् (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्: of diseases such as wounds and consumption
• व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रण (प्रातिपदिक) + यक्ष्म (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; समासः—‘व्रण-यक्ष्म-आदि-रोग’ (व्रणयक्ष्मादयः रोगाः)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negative particle)

• शान्तिम्: relief, peace
• शान्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• प्रति: towards
• प्रति: Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्ययम्; गत्यर्थक-पूर्वपदत्वेन (as preverb ‘towards’)

• अपद्यत: attained, obtained
• अपद्यत: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + आ√पद् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Visual Art Cues

Scene: Inside a guarded royal/merchant house: the king’s bride sits weak and pallid, bandaged wounds visible; attendants and physicians stand helpless; lamps burn low, conveying lingering illness.

Characters & Entities

• nṛpavadhū (queen)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer safety does not always end inner suffering; karmic afflictions may persist until their course is resolved.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is cited in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.