Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra prabhāseśvaramuttamam | vikhyātaṃ triṣu lokeṣu svargasopānamuttamam

Translation

ព្រះមហាមុនី មារកណ្ឌេយ (Śrī Mārkaṇḍeya) មានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះអធិរាជ គួរទៅកាន់ ព្រហ្មាសេឝ្វរ (Prabhāseśvara) ដ៏ឧត្តម ដែលល្បីល្បាញក្នុងលោកទាំងបី ដូចជាជណ្តើរដ៏ប្រសើរបំផុតទៅសួគ៌។

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/अपादानार्थक अव्यय (then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयबोधक अव्यय (but/indeed)

• राजेन्द्र: O lord of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)

• प्रभासेश्वरम्: Prabhāseśvara (Lord of Prabhāsa)
• प्रभासेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासस्य ईश्वरः)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (प्रभासेश्वरम्)

• विख्यातम्: renowned
• विख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषण (स्वर्गसोपानम्/प्रभासेश्वरम्)

• त्रिषु: in three
• त्रिषु: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (लोकेषु)

• लोकेषु: in the worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन

• स्वर्गसोपानम्: stairway to heaven
• स्वर्गसोपानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + सोपान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य सोपानम्)

• उत्तमम्: supreme/excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (स्वर्गसोपानम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāseśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra (the king)

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya directs the king onward; a grand Śiva temple at Prabhāsa rises near the sea, with a luminous staircase of light ascending into the sky, symbolizing ‘svarga-sopāna’; pilgrims arrive with flags and offerings.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Prabhāseśvara
• svarga (heaven)
• rājendra (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised Śiva-sthala, undertaken in faith, is presented as a direct means to elevated spiritual destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāseśvara, renowned as a ‘svarga-sopāna’ (stairway to heaven).

What ritualistic prescription is mentioned?

Gamana/yātrā—going on pilgrimage to Prabhāseśvara.