Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

प्रत्यक्षः सोमराजस्य वृषासन उमापतिः । साष्टाङ्गं प्रणिपत्योच्चैर्जय शम्भो नमोऽस्तु ते

Transliteration

pratyakṣaḥ somarājasya vṛṣāsana umāpatiḥ | sāṣṭāṅgaṃ praṇipatyoccairjaya śambho namo'stu te

Translation

ចំពោះសោមរាជ ព្រះឧមាបតិដែលអង្គុយលើព្រះវೃಷភៈ បានបង្ហាញព្រះអង្គដោយផ្ទាល់។ សោមៈបានក្រាបសाष्टाङ្គ ហើយអំពាវនាវខ្លាំងៗថា៖ «ជ័យដល់ព្រះសម្ភូ! សូមនមស្ការ​ព្រះអង្គ!»

Word by Word

• प्रत्यक्षः: manifest, visible
• प्रत्यक्षः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सोमराजस्य: of King Soma
• सोमराजस्य: Shashthi-sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: सोम + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (somasya rājā)

• वृषासन: he whose seat is the bull
• वृषासन: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (yasya āsanaṃ vṛṣaḥ)

• उमापतिः: Umā’s lord (Śiva)
• उमापतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (umayāḥ patiḥ)

• स-अष्टाङ्गम्: with eight limbs (prostration)
• स-अष्टाङ्गम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थ) + अष्ट + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverbial) — ‘with eight limbs’

• प्रणिपत्य: having prostrated
• प्रणिपत्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नि-पत् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• उच्चैः: aloud, loudly
• उच्चैः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चैः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• जय: victory (to you)!
• जय: Sambodhana-kriya (Salutation act)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive use), मध्यमपुरुष, एकवचन; आशीर्वाद/जयघोष (victory-cry)

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक-निपात (salutatory particle)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ते: to you / of you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā–Ūrvā-saṅgama (darśana-sthāna)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Śiva, Umāpati, appears directly before Soma, seated upon the bull (Nandi/Vṛṣa), radiant and calm; Soma falls into full aṣṭāṅga prostration and proclaims victory and homage.

Characters & Entities

• Soma
• Śiva (Umāpati)
• Vṛṣa (Nandin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere devotion ripens into sākṣāt-darśana (direct vision) of the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits in the Revā Khaṇḍa’s tīrtha-centered narration culminating in the Somanātha-liṅga account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Aṣṭāṅga-praṇāma (full prostration) and vocal praise (jaya/namaḥ) are exemplified as acts of worship.