Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

Transliteration

jyotiṣmatīpurīsaṃsthaḥ śrīrevāsnānamācaran | tasya śuśrūṣaṇaṃ cakre lakṣmaṇo'pi tadājñayā

Translation

ដោយស្នាក់នៅក្នុងក្រុងជ្យោតិស្មតី ព្រះអង្គបានអនុវត្តពិធីស្នានដ៏មង្គលនៅទន្លេរេវា ជាប្រចាំ។ តាមព្រះបញ្ជា ព្រះលក្ខ្មណ៍ក៏បានបម្រើថែទាំព្រះអង្គផងដែរ។

Word by Word

• ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः: situated in the city Jyotiṣmatī
• ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ज्योतिष्मती (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक) + संस्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (ज्योतिष्मतीपुर्याम् संस्थः = ‘situated in Jyotiṣmatī city’)

• श्रीरेवास्नानम्: the revered bath in the Revā
• श्रीरेवास्नानम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + रेवास्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमत् रेवास्नानम्)

• आचरन्: performing
• आचरन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + चर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग: आ-; ‘practising/performing’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• शुश्रूषणम्: service/attendance
• शुश्रूषणम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुश्रूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चक्रे: did/performed
• चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• लक्ष्मणः: Lakṣmaṇa
• लक्ष्मणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also)

• तदाज्ञया: by his command
• तदाज्ञया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य आज्ञया)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jyotiṣmatīpurī Revā-ghāṭa

Type: ghat/kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rāma residing in Jyotiṣmatī performs regular Revā bathing; Lakṣmaṇa stands nearby in attentive service, holding garments/water-pot, embodying disciplined companionship.

Characters & Entities

• Jyotiṣmatī (city)
• Revā (Narmadā)
• Rāma (implied)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is lived through daily discipline: repeated river-bathing and humble service support sustained spiritual practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) near Jyotiṣmatī, presented as a setting for sacred bathing and austerity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Revā-snān (bathing in the Narmadā) and śuśrūṣā (attentive service) are highlighted.