Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 84›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

ततस्तदालापकुतूहली हरो निजांशभाजं कपिमुग्रतेजसम् । उवाच द्वारान्तरदत्तदृष्टिः पुरःस्थितं प्रेक्ष्य कपीश्वरं पुनः

Transliteration

tatastadālāpakutūhalī haro nijāṃśabhājaṃ kapimugratejasam | uvāca dvārāntaradattadṛṣṭiḥ puraḥsthitaṃ prekṣya kapīśvaraṃ punaḥ

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះហរៈ (ព្រះសិវៈ) មានចិត្តចង់ដឹងអំពីសន្ទនានោះ បានបោះព្រះនេត្រពីក្នុងច្រកទ្វារ; ព្រះអង្គបានទតឃើញព្រះអធិរាជវានរ អ្នកមានតេជៈដ៏កាចខ្លាំង ជាអ្នកចែករំលែកភាគទេវភាពរបស់ព្រះអង្គឯង ឈរនៅមុខ ហើយទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលម្ដងទៀត។

Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'ततः' = thereafter/then
tad-ālāpa-kutūhalīcurious about that conversation
tad-ālāpa-kutūhalī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ālāpa (प्रातिपदिक) + kutūhalin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (तदालापे कुतूहली)
haraḥHara (Śiva)
haraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nija-aṃśa-bhājampartaking of his own portion (i.e., his own share/emanation)
nija-aṃśa-bhājam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक) + bhāj (प्रातिपदिक; भज्-धातुजन्य)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (निजांशं भजति इति)
kapimthe monkey
kapim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ugra-tejasamof fierce splendor
ugra-tejasam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः = कर्मधारय (उग्रं तेजः यस्य)
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
dvāra-antara-datta-dṛṣṭiḥhaving cast his gaze through the doorway/interstice
dvāra-antara-datta-dṛṣṭiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvāra (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक) + datta (कृदन्त; दा-धातु) + dṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (द्वारान्तरं दत्तदृष्टिः)
puraḥ-sthitamstanding in front
puraḥ-sthitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpuraḥ (अव्यय/उपसर्गवत्) + sthita (कृदन्त; स्था-धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) 'स्थित'; समासः = तत्पुरुष (पुरः स्थितम्)
prekṣyahaving looked at
prekṣya:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootprekṣ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund) = having looked/after seeing
kapīśvaramthe lord of monkeys
kapīśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः = तत्पुरुष (कपीनाम् ईश्वरः)
punaḥagain/further
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = again/further
Speaker

Narrator (contextual), leading into Śiva’s speech

Visual Art Cues

Scene: Śiva stands just within a doorway, half-turned, casting a sidelong gaze outward at Hanumān—fiercely radiant, poised and reverent—before Śiva speaks again.

Characters & Entities
H
Hara (Śiva)
H
Hanumān (Kapīśvara)

FAQs

Divine compassion responds to sincere inquiry; Śiva himself intervenes to direct the seeker toward purifying sacred geography.

Not yet named; the next verses explicitly highlight Revā (Narmadā) and other sin-destroying rivers.

None in this verse; it introduces Śiva’s forthcoming instruction on bathing at holy rivers and a specific Revā tīrtha.

←Previous Verse
Next Verse→