Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स याति भास्करे लोके सर्वव्याधिविवर्जिते । देवद्रोणीं च तत्रैव स्वशक्त्या पाण्डुनन्दन

Transliteration

sa yāti bhāskare loke sarvavyādhivivarjite | devadroṇīṃ ca tatraiva svaśaktyā pāṇḍunandana

Translation

គាត់ទៅដល់លោកនៃព្រះអាទិត្យ (ភាស្ករ-លោក) ដែលរួចផុតពីជំងឺទាំងអស់។ ហើយនៅទីនោះផងដែរ តាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន គាត់ទទួលបាន “ទេវ-ដ្រូណី” ផងដែរ ឱ កូនពាន់ឌុ។

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• भास्करे: in the Sun (realm)
• भास्करे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• लोके: world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• सर्वव्याधिविवर्जिते: free from all diseases
• सर्वव्याधिविवर्जिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘विवर्जित’ = ‘वर्ज्’ धातोः; समासः (सर्वव्याधिभिः विवर्जितः)

• देवद्रोणीम्: the divine trough/vessel (Devadroṇī)
• देवद्रोणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + द्रोणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः (देवानां द्रोणी)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• एव: indeed / just
• एव: Discourse particle (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• स्वशक्त्या: by his own power
• स्वशक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (स्वा शक्ति:)

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाण्डोः नन्दनः)

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual; addressing a Pāṇḍava-descended king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanada-tīrtha (continuation)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana (likely Yudhiṣṭhira)

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s subtle ascent: radiant Sūrya-loka depicted as a golden orb-city; the pilgrim appears purified and free of ailment; nearby a celestial measure-vessel motif hints at Deva-droṇī as an earned allotment.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sun)
• Deva-droṇī
• Pāṇḍu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meritorious acts connected with the tīrtha culminate in exalted, disease-free states and graded rewards according to one’s means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā tīrtha context continues; the verse states the resultant heavenly destination (Bhāskara-loka).

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuation of the prior prescription’s fruit (not a new rite): the result of tīrtha-based giving such as vidyā-dāna.