Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि आदित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वदुःखहरं पार्थ सर्वविघ्नविनाशनम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | bhūyo'pyahaṃ pravakṣyāmi ādityeśvaramuttamam | sarvaduḥkhaharaṃ pārtha sarvavighnavināśanam

Translation

ព្រះមារកណ្ឌេយៈមានព្រះវាចា៖ ឱ កូនប្រុសនៃព្រឹថា ខ្ញុំនឹងពណ៌នាឡើងវិញអំពី អាទិត្យេឥស្វរៈដ៏អធិកឧត្តម ដែលបំបាត់ទុក្ខទាំងអស់ និងបំផ្លាញឧបសគ្គគ្រប់យ៉ាង។

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the venerable Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (विशेषण-विशेष्यभावः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• भूयः: again, further
• भूयः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I will declare
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; उपसर्गः—प्र

• आदित्येश्वरम्: Ādityeśvara (Lord of the Sun)
• आदित्येश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदित्य + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य ईश्वरः)

• उत्तमम्: supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (आदित्येश्वरम्)

• सर्वदुःखहरम्: remover of all sorrows
• सर्वदुःखहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + दुःख + हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—सर्वदुःखान् हरति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सर्वविघ्नविनाशनम्: destroyer of all obstacles
• सर्वविघ्नविनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + विघ्न + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—सर्वेषां विघ्नानां विनाशनम्

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ravitīrtha (with Ādityeśvara)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A royal interlocutor addressed as Pārtha/Kurunandana/Nṛpottama (kingly listener within Revākhaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya, radiant and aged-sage, addresses a royal listener; behind them a riverbank tīrtha with a Śiva-liṅga named Ādityeśvara glowing like the sun, dispelling dark clouds of sorrow and obstacles.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Ādityeśvara
• Pārtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha-deity’s grace is framed as practical and compassionate—ending sorrow and removing impediments for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ādityeśvara (a sacred manifestation tied to the Revā Khaṇḍa landscape); the exact locale is developed in the chapter’s māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite here; it introduces the forthcoming praise and description of Ādityeśvara.