Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

स विशल्योऽभवद्यस्मात्प्राप्य तस्याः शिवं जलम् । कपिला नामतस्तेन विशल्या चोच्यते बुधैः

Transliteration

sa viśalyo'bhavadyasmātprāpya tasyāḥ śivaṃ jalam | kapilā nāmatastena viśalyā cocyate budhaiḥ

Translation

ព្រោះគាត់បានក្លាយជាអ្នកគ្មាន ‘សល្យ’ បន្ទាប់ពីទទួលបានទឹកមង្គលដែលបានពរ​ដោយព្រះសិវៈ នាង/វា ត្រូវបានគេស្គាល់ថា “កាពិលា”; ហេតុនេះហើយ បណ្ឌិតទាំងឡាយក៏ហៅទន្លេឆ្លងបរិសុទ្ធនេះថា “វិសល្យា” គឺទីកន្លែងដកសល្យចេញ។

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• विशल्यः: arrow-free
• विशल्यः: Karta (Subject complement/कर्तृपूरक)
• Type: Adjective
• Root: वि-शल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (विगतं शल्यं यस्य)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• यस्मात्: because/from which
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine/Neuter), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (Singular); सम्बन्धार्थे (causal/relative)

• प्राप्य: having obtained/reached
• प्राप्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव

• तस्याः: of it/of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• शिवम्: auspicious
• शिवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• कपिला: Kapilā (name)
• कपिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• नामतः: by name
• नामतः: Adverbial (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: तद्धितान्त-अव्यय (adverbial), प्रकार/हेतुवाचक

• तेन: therefore/by that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• विशल्या: Viśalyā (name)
• विशल्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वि-शल्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-निर्मित नाम (arrow-removing)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (Passive)

• बुधैः: by the wise
• बुधैः: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Mārkaṇḍeya continuing the account)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśalyā-tīrtha (Kāpilā-hrada)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A calm, luminous lake labeled by sages as ‘Viśalyā’; subtle Śiva iconography (trident/third-eye aura) reflected in water; the healed child stands unharmed beside his mother.

Characters & Entities

• Śiva
• Kapilā
• Viśalyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Śiva-sanctified tīrtha-water removes inner ‘śalya’—deep afflictions and karmic pain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśalyā (also called Kapilā), a tīrtha associated with auspicious water within the Revā (Narmadā) sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: taking/using the tīrtha-water (snāna/ācamana) for purification and relief from affliction.