Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

उपवासपरो भूत्वा नियतेन्द्रियमानसः । तत्र स्नात्वा विधानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

Transliteration

upavāsaparo bhūtvā niyatendriyamānasaḥ | tatra snātvā vidhānena mucyate brahmahatyayā

Translation

ដោយតាំងចិត្តអនុវត្តឧបវាស គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងចិត្តឲ្យមានវិន័យ ហើយស្នាននៅទីនោះតាមវិធីត្រឹមត្រូវ—មនុស្សនោះរួចផុតសូម្បីតែបាបព្រហ្មហត្យា (សម្លាប់ព្រហ្មណ៍)។

Word by Word

• उपवासपरः: devoted to fasting
• उपवासपरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपवास + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—उपवासे परः (सप्तमी/तत्पुरुष-प्रायः); कर्तृ-विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) अव्ययकृदन्त; ‘having become’

• नियतेन्द्रियमानसः: with controlled senses and mind
• नियतेन्द्रियमानसः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियत + इन्द्रिय + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—नियत इन्द्रियं च मानसः च यस्य (कर्मधारय-प्रायः; ‘controlled senses and mind’); कर्तृ-विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) अव्ययकृदन्त

• विधानेन: according to proper procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• ब्रह्महत्यया: from the sin of brahmin-slaying
• ब्रह्महत्यया: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—ब्रह्मणः हत्या (षष्ठी-तत्पुरुषः); अपादानार्थे तृतीया (instrumental of separation: ‘from’)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Eraṇḍīsaṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A disciplined pilgrim at the sangama: fasting, controlled posture, performing ācamana and then bathing at the confluence; a small fire/diya and offering plate on the bank; the mood is austere and purifying.

Characters & Entities

• Eraṇḍīsaṅgama
• Upavāsa
• Snāna
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is linked to disciplined conduct—fasting and self-restraint—combined with proper ritual bathing at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Eraṇḍīsaṅgama, where prescribed bathing is said to remove even brahmahatyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting), indriya-nigraha (restraint), and vidhivat snāna (bathing according to rule).