Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 19›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tatastvekārṇave tasminmumūrṣurahamāturaḥ | kākūcchvāsastaraṃstoyaṃ bāhubhyāṃ nṛpasattama

Translation

ព្រះមហាឥសី ម៉ារកណ្ឌេយ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក ក្នុងមហាសមុទ្រតែមួយនោះ ខ្ញុំទុក្ខព្រួយ និងជិតស្លាប់ បានអណ្ដែតលើទឹក—ដកដង្ហើមហត់ៗ ទូលអង្វរ ហែលដោយដៃទាំងពីរ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ។

Word by Word
श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
एकार्णवेin the single ocean (cosmic flood)
एकार्णवे:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (एकः अर्णवः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
तस्मिन्in that (ocean)
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
मुमूर्षुःdesiring to die
मुमूर्षुः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमुह् (धातु) → मुमूर्षु (कृदन्त)
Formसन्नन्त/इच्छार्थक कृदन्त (desiderative adjective) ‘मुमूर्षु’ = मरणे इच्छुकः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
आतुरःdistressed; afflicted
आतुरः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
काकूच्छ्वासःwith sobbing breaths
काकूच्छ्वासः:
Karta (Subject qualifier)
TypeNoun
Rootकाकू (प्रातिपदिक) + श्वास (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (काक्वाः श्वासः = sobbing breath); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तरन्crossing; swimming across
तरन्:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootतॄ (धातु) → तरत्/तरन् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बाहुभ्याम्with (my) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), द्विवचन
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Eka-arṇava (symbolic) / Revā narrative contrast

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpasattama)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya, exhausted, half-submerged, paddling with both arms in a vast dark ocean; his face shows pleading breath and near-collapse; the horizon is empty, emphasizing isolation.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Human strength reaches its limit in calamity, preparing the seeker for divine dependence and the unfolding of grace.

This verse is a cosmic-ocean narrative scene; it does not praise a particular tīrtha in its wording.

None explicitly; it narrates the condition of the speaker before the ensuing vision.

←Previous Verse
Next Verse→