Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

नारायणोदरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । त्वया स कथमूह्येत देवदेवो जगद्गुरुः

Transliteration

nārāyaṇodare sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram | tvayā sa kathamūhyeta devadevo jagadguruḥ

Translation

នៅក្នុងព្រះអង្គនារយណ៍ផ្ទាល់ មានត្រៃលោកទាំងមូល រួមទាំងសត្វចលនានិងអចលនា ស្ថិតនៅ។ ដូច្នេះ អ្នកនឹងអាចទ្រាំទ្រព្រះទេវទេវា គ្រូនៃលោកសកល បានដូចម្តេច?

Word by Word

• नारायणोदरे: in Nārāyaṇa's belly
• नारायणोदरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नारायणस्य उदरे = in the belly of Nārāyaṇa)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम्

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (three worlds)

• सचराचरम्: with the moving and the unmoving
• सचराचरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/सह-अर्थ) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्वः (चर + अचर) ततः ‘स-’ उपपदेन सह; विशेषणम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• ऊह्येत: could be conceived
• ऊह्येत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ऊह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense: ‘be conceived/imagined’)

• देवदेवः: the god of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः = god of gods)

• जगद्गुरुः: the world-teacher
• जगद्गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः = teacher of the world)

Speaker

Śrī Maheśa (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: A speaker marvels at the paradox of ‘bearing’ the one who already contains the three worlds; the cosmic Vishnu is implied—worlds nested within his being—while the devotee/recipient stands in reverent doubt.

Characters & Entities

• Nārāyaṇa (Viṣṇu)
• Devadeva
• Jagadguru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is depicted as all-containing; recognizing divine vastness cultivates reverence and dissolves ego.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is theological/cosmological rather than geographical; it appears within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse teaches metaphysical awe rather than prescribing a practice.