Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ततः कालेन ववृधे रूपेणास्तम्भयज्जगत् । हंसलीलागतिः सुभ्रूः स्तनभारावनामिता

Transliteration

tataḥ kālena vavṛdhe rūpeṇāstambhayajjagat | haṃsalīlāgatiḥ subhrūḥ stanabhārāvanāmitā

Translation

បន្ទាប់មកតាមកាល នាងបានលូតលាស់ ហើយដោយសោភារូបបានធ្វើឲ្យលោកស្ទើរតែភ្ញាក់ផ្អើល។ ជំហាននាងទន់ភ្លន់ដូចល្បែងហង្ស; ចិញ្ចើមស្រស់; ហើយនាងលំអៀងបន្តិចដោយទម្ងន់ទ្រូង។

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikaraṇa (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण

• कालेन: with time / in course of time
• कालेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• ववृधे: grew
• ववृधे: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रूपेण: by (her) beauty
• रूपेण: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अस्तम्भयत्: stunned / made motionless
• अस्तम्भयत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तम्भ् (धातु) (causative)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)

• जगत्: the world
• जगत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हंसलीलागतिः: one whose gait is like a swan’s playful movement
• हंसलीलागतिः: Viśeṣya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुभ्रूः: the fair-browed one
• सुभ्रूः: Viśeṣya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्तनभारावनामिता: bent down by the weight of (her) breasts
• स्तनभारावनामिता: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्तन (प्रातिपदिक) + भार (प्रातिपदिक) + अव (उपसर्ग) + नम् (धातु) → अवनामित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्तनभारेण अवनामिता’ (instrumental sense implied)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Revā Khaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: The maiden in early youth walking in a garden near the river; her swan-like gait and poised brows captivate onlookers; the world ‘stops’ in astonishment.

Characters & Entities

• Kāmapramodinī (implied)
• Jagat (world)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas often portray beauty as a sign of accumulated merit (puṇya) and divine favor arising from dharmic causes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it is character description within the Revā Khaṇḍa storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.