Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तत्तेजसोऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवोऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्

Transliteration

tattejaso'ntaḥ puruṣaḥ saṃjātaḥ sarvabhūṣitaḥ | sa śivo'pāṇipādaśca yena sarvamidaṃ tatam

Translation

នៅក្នុងពន្លឺនោះ មានបុរសបរិសុទ្ធមួយអង្គកើតឡើង តុបតែងដោយសិរីល្អទាំងអស់។ ព្រះអង្គនោះគឺព្រះសិវៈ—ឥតមានដៃនិងជើង—ដែលដោយព្រះអង្គនេះ សកលលោកទាំងមូលត្រូវបានពេញលេញដោយការវ្យាបសាយ។

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषणम् (तेजसः) — 'of that'

• तेजसः: of the radiance
• तेजसः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) — 'inside/within'

• पुरुषः: person, being
• पुरुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• संजातः: arisen, born
• संजातः: Kriya-visheshana (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् (धातु) + सम् उपसर्ग + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (पुरुषः) — 'born/arisen'

• सर्वभूषितः: adorned with all (ornaments/qualities)
• सर्वभूषितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त, √भूष् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषसमासः — 'सर्वैः भूषितः' (adorned with all); विशेषणम् (पुरुषः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• शिवः: Śiva
• शिवः: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम

• अपाणिपादः: without hands and feet
• अपाणिपादः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + पाणि (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिसमासः — 'पाणिपादौ न स्तः यस्य सः' (handless and footless); विशेषणम् (शिवः/सः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक)

• येन: by whom/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (इदम्)

• इदम्: this (universe)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• ततम्: pervaded, spread
• ततम्: Kriya-visheshana (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √तन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेयविशेषणम् (सर्वम् इदम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: From within a blazing sphere, Śiva emerges as a luminous Person adorned with cosmic ornaments, yet his limbs are suggested as non-literal—his presence expands to fill the universe like light permeating space.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is presented as the transcendent yet all-pervading ground of existence—beyond bodily limitation, yet immanent in all.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse establishes Śaiva cosmology within the Ravi-tīrtha chapter’s narrative arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.