Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 153

Devanagari script

तज्जलं पीतमात्रं तु त्वरया चातितर्षितः । अकामात्सलिलं पीत्वा प्रक्षाल्य नयने शुभे

Transliteration

tajjalaṃ pītamātraṃ tu tvarayā cātitarṣitaḥ | akāmātsalilaṃ pītvā prakṣālya nayane śubhe

Translation

ដោយស្រេកទឹកខ្លាំង និងប្រញាប់ប្រញាល់ លោកបានផឹកទឹកនោះតែបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មក ដោយមិនបានចេតនា ក្រោយពេលផឹកទឹកហើយ លោកបានលាងភ្នែកដ៏ជាមង្គលរបស់ខ្លួន។

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘जलम्’ विशेषणम्

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पीतमात्रम्: only just drunk (a mere sip)
• पीतमात्रम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीत (पा/पिब् धातु, क्त) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारयः (पीतं एव मात्रम्)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• त्वरया: with haste
• त्वरया: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अतितर्षितः: (being) extremely thirsty
• अतितर्षितः: Karta (Subject state)
• Type: Verb
• Root: अति-तृष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अतितृषित’ = very thirsty

• अकामात्: unwillingly
• अकामात्: Hetu (Cause/Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: अकाम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत्/निपातप्रयोगः; पञ्चमी-एकवचनरूपेण ‘अकामात्’ = unwillingly, against one’s will

• सलिलम्: water
• सलिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Pūrvakāla (Prior action)
• Type: Verb
• Root: पा/पिब् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा/Absolutive), अव्ययभाव

• प्रक्षाल्य: having washed
• प्रक्षाल्य: Pūrvakāla (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-क्षल् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा/ल्यप् Absolutive), अव्ययभाव

• नयने: (his) two eyes
• नयने: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन

• शुभे: auspicious/beautiful
• शुभे: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन; ‘नयने’ विशेषणम्

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā–Eraṇḍī Saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Govinda, extremely thirsty, sips a little sangama water and then washes his eyes; the confluence glows subtly, suggesting unseen sanctification.

Characters & Entities

• Revā–Eraṇḍī Saṅgama
• brāhmaṇa (vipra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even unintended contact with tīrtha-water can become spiritually significant, because sacred geography carries purifying potency.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā–Eraṇḍī confluence, whose waters are treated as inherently auspicious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Drinking tīrtha-water (akin to ācamana) and washing the eyes as a gesture of purification and reverence.