Adhyaya 45
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 4554 Verses

अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

អធ្យាយ ៤៥ សនត్కុមារ បន្តវដ្តសង្គ្រាមរវាង អន្ធក និងពួកដៃត្យ។ គណៈ វីរកៈ ជាឧបករណ៍នៃព្រះសិវៈក្នុងសង្គ្រាម។ អន្ធក ត្រូវកាមទេវបាញ់ព្រួញ ប្រែប្រួលចិត្ត ស្រវឹង និងភ្នែករអិល ដឹកយោធាធំឆ្ពោះមកតាមផ្លូវគ្រោះថ្នាក់ ដូចសត្វល្អិតហោះចូលភ្លើង។ ទោះមានថ្ម ដើមឈើ ផ្គរលាន់ ទឹក ភ្លើង ពស់ អាវុធ និងភាពភ័យរន្ធត់ វីរកៈ មិនចាញ់ ហើយសួរអត្តសញ្ញាណអ្នកចូលរំលោភ។ ការប្រយុទ្ធខ្លីតែដាច់ខាត៖ ដៃត្យត្រូវបរាជ័យ រត់គេចទាំងឃ្លានស្រេក ពេលដាវល្អរបស់គេបែក។ បន្ទាប់មក មេដៃត្យធំៗ ដូច វិរោចនៈ បលិ បាណ សហស្របាហុ សម្បរ វ្រឹត្រ និងអ្នកដទៃ ចូលសង្គ្រាម តែត្រូវវីរកៈបំបែក និងបណ្តេញ ខណៈសិទ្ធៈសរសើរជ័យជម្នះ។ អធ្យាយបង្ហាញថា អំណាចដែលលង់លួងដោយកាម និងមោហៈ រលាយចំពោះកម្លាំងគណៈនៃព្រះសិវៈ និងធម៌ដែលមិនអាចជៀសបាន។

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । गतस्ततो मत्तगजेन्द्रगामी पीत्वा सुरां घूर्णितलोचनश्च । महानुभावो बहुसैन्ययुक्तः प्रचंडवीरो वरवीरयायी

សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់មក គាត់ចេញដំណើរ ដើរដូចស្តេចដំរីធំដែលស្រវឹង; ផឹកសុរា ហើយភ្នែករមៀលមិនស្ថិតស្ថេរ។ ជាវីរបុរសមានអានុភាពធំ មានទ័ពជាច្រើនអមដំណើរ គាត់សាហាវខ្លាំង និងគួរឱ្យខ្លាច—អ្នកដើរចេញស្វែងរកសង្គ្រាមជាមួយវីរបុរសល្អបំផុត។

Verse 2

ददर्श दैत्यः स्मरबाणविद्धो गुहां ततो वीरकरुद्धमार्गाम् । स्निग्धं यथा वीक्ष्य पतंगसंज्ञः दशाप्रदीपं च कृमिर्ह्युपेत्य

បន្ទាប់មក អសុរ—ដែលត្រូវព្រួញកាមទេវ—បានឃើញរូងភ្នំមួយ ដែលផ្លូវចូលត្រូវវីរបុរសរារាំង។ ដោយមោហៈទាក់ទាញ គាត់ចូលទៅរកវា ដូចមេអំបៅឃើញពន្លឺចង្កៀងហើយហោះចូលជិត—ដូចដង្កូវលូនទៅរកពន្លឺភ្លឺចែងចាំង ដើម្បីជួបវិនាស។

Verse 3

तथा प्रदर्श्याशु पुनः पुनश्च संपीड्यमानोपि स वीरकेण । बभूव कामाग्निसुदग्धदेहोंऽधको महादैत्यपतिः स मूढः

ដូច្នេះ ទោះបីត្រូវវីរបុរសនោះចាប់ និងបង្ខិតបង្ខំម្តងហើយម្តងទៀត ក៏អន្ធកៈ—មេដៃត្យដ៏ធំ—ដោយមោហៈ ក៏ឆាប់ក្លាយដូចអ្នកដែលរាងកាយត្រូវឆេះដោយភ្លើងនៃកាមៈ។

Verse 4

पाषाणवृक्षाशनितोयवह्निभुजंगशस्त्रास्त्रविभीषिकाभिः । संपीडितोऽसौ न पुनः प्रपीड्यः पृष्टश्च कस्त्वं समुपागतोसि

ត្រូវវាយប្រហារដោយភាពភ័យរន្ធត់នៃថ្ម ដើមឈើ ផ្គរលាន់ ទឹកជំនន់ ភ្លើង ពស់ អាវុធ និងព្រួញមន្ត គាត់ត្រូវសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង—តែគាត់មិនអាចត្រូវបំបាក់ឲ្យខ្ទេចម្តងទៀតបានឡើយ។ បន្ទាប់មក គាត់សួរ៖ «អ្នកជានរណា ដែលបានមកទីនេះ?»

Verse 5

निशम्य तद्गां स्वमतं स तस्मै चकार युद्धं स तु वीरकेण । मुहूर्तमाश्चर्यवदप्रमेयं संख्ये जितो वीरतरेण दैत्यः

លឺពាក្យនោះ និងសេចក្តីសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន គាត់បានចូលប្រយុទ្ធនឹងសត្រូវនោះ; វីរ​កៈ អ្នកក្លាហាន បានតស៊ូ។ មួយរយៈ ការប្រយុទ្ធអស្ចារ្យលើសការវាស់វែង—ចុងក្រោយ ក្នុងសមរភូមិ អសុរ ត្រូវបានឈ្នះដោយយុទ្ធជនក្លាហានជាង។

Verse 6

ततस्तु संग्रामशिरो विहाय क्षुत्क्षामकंठस्तृषितो गतोऽभूत् । चूर्णीकृते खड्गवरे च खिन्ने पलायमानो गतविस्मयः सः

បន្ទាប់មក គាត់បានបោះបង់មុខសមរភូមិ ហើយចាកចេញ—កប្បាសកស្ងួតដោយឃ្លាន និងរាងកាយទាំងមូលរងទុក្ខដោយស្រេកទឹក។ ពេលដាវដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់គាត់ត្រូវបំបែក ហើយគាត់អស់កម្លាំង គាត់រត់គេច ដោយមោទនភាព និងការភ្ញាក់ផ្អើលរលាយអស់។

Verse 7

चक्रुस्तदाजिं सह वीरकेण प्रह्लादमुख्या दितिजप्रधानाः । लज्जांकुशाकृष्टधियो बभूवुस्सुदारुणाः शस्त्रशतैरनेकैः

បន្ទាប់មក ដានវៈជាន់ខ្ពស់ៗ ដឹកនាំដោយប្រហ្លាទ បានចូលរួមសមរភូមិជាមួយវីរ​កៈ។ ចិត្តរបស់ពួកគេ ដូចត្រូវគាស់ដោយដំបងនៃអាម៉ាស់ ក្លាយជាសាហាវ; ហើយដោយអាវុធរាប់រយរាប់ពាន់ ពួកគេក្លាយជាគួរឱ្យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការប្រយុទ្ធ។

Verse 8

विरोचनस्तत्र चकार युद्धं बलिश्च बाणश्च सहस्रबाहुः । भजिः कुजंभस्त्वथ शंबरश्च वृत्रादयश्चाप्यथ वीर्यवंतः

នៅទីនោះ វិរោចនៈ បានចូលប្រយុទ្ធ; ហើយបាលី និងបាណៈ អ្នកមានដៃពាន់; ភជិ កុជម្ភៈ និងសំបរៈផង; វ្រឹត្រ និងអ្នកដទៃទៀត—វីរបុរសពោរពេញដោយកម្លាំងក្លាហាន—ក៏បានតស៊ូដែរ។

Verse 9

ते युद्ध्यमाना विजिताः समंताद्द्विधाकृता वै गणवीरकेण । शेषे हतानां बहुदानवानामुक्तं जयत्येव हि सिद्धसंघैः

ពេលពួកគេកំពុងប្រយុទ្ធ ពួកគេត្រូវបានឈ្នះពីគ្រប់ទិស ហើយត្រូវវីរបុរសគណៈកាត់បំបែកជាពីរ។ ពេលដានវៈជាច្រើនត្រូវសម្លាប់ ហើយនៅសល់តែសំណល់ បណ្តាសិទ្ធៈបានប្រកាសថា «ជ័យ! ជ័យពិតប្រាកដ!»

Verse 10

भेरुंडजानाभिनयप्रवृत्ते मेदोवसामांससुपूयमध्ये । क्रव्यादसंघातसमाकुले तु भयंकरे शोणितकर्दमे तु

នៅទីនោះ សត្វគួរភ័យ និងសត្វស៊ីសាកសព លេងរវល់—កណ្ដាលខ្លាញ់ ខ្លាញ់រាវ សាច់ និងខ្ទុះស្អុយ—ពោរពេញដោយហ្វូងសត្វស៊ីសាច់; សមរភូមិក្លាយជាភ័យរន្ធត់ ជាបឹងល្បាប់ឈាម។

Verse 11

भग्नैस्तु दैत्यैर्भगवान् पिनाकी व्रतं महापाशुपतं सुघोरम् । प्रियेः मया यत्कृतपूर्वमासीद्दाक्षायणीं प्राह सुसांत्वयित्वा

ពេលពួកដៃត្យត្រូវបំបាក់ ព្រះអម្ចាស់ពិនាគី (ព្រះសិវៈ) បានលួងលោមដាក្សាយណី (សតី) ដោយទន់ភ្លន់ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលអំពីវ្រតមហាបាសុបតដ៏សាហាវខ្លាំង ដែលព្រះអង្គធ្លាប់អនុវត្តសម្រាប់នាង។

Verse 12

शिव उवाच । तस्माद्बलं यन्मम तत्प्रणष्टं मर्त्यैरमर्त्यस्य यतः प्रपातः । पुण्यक्षयाही ग्रह एव जातो दिवानिशं देवि तव प्रसंगात्

ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូល៖ ដូច្នេះ អំណាចរបស់យើងត្រូវបានខ្សោយចុះ—ព្រោះដោយសារមនុស្ស បានកើតការធ្លាក់ចុះនៃអមតៈ។ ឱ ទេវី ពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយអ្នក «គ្រាហៈ» ដូចពស់ នៃការអស់បុណ្យ បានកើតឡើងពិតប្រាកដ ធ្វើឲ្យយើងទុក្ខទោមនស្សទាំងថ្ងៃទាំងយប់។

Verse 13

उत्पाद्य दिव्यं परमाद्भुतं तु पुनर्वरं घोरतरं च गत्वा । तस्माद्व्रतं घोरतरं चरामि सुनिर्भयः सुन्दरि वै विशोका

ដោយបានបង្កើតពរ​ដ៏ទេវភាព អស្ចារ្យលើសគេ ហើយបន្តទៅកាន់អ្វីដែលសាហាវជាងមុនទៀត ដូច្នេះយើងអនុវត្តវ្រតដ៏សាហាវជាងមុន—ដោយមិនភ័យ ឱ នារីស្រស់ស្អាត និងពិតជាមិនមានទុក្ខសោក។

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं महात्मा उपाद्य घोषं शनकैश्चकार । स तत्र गत्वा व्रतमुग्रदीप्तो गतो वनं पुण्यतमं सुघोरम्

សនត្កុមារ បានពោលថា៖ ពេលបាននិយាយពាក្យទាំងនេះរួច មហាត្មានោះបានលើកសំឡេងប្រកាសដ៏សក្ការៈឡើងយឺតៗ។ បន្ទាប់មក គាត់បានទៅទីនោះ—ព្រហ្មចារីវ្រតរបស់គាត់ភ្លឺរលោងដោយតបស្យាដ៏កាចខ្លាំង—ហើយបានចូលទៅកាន់ព្រៃដ៏បរិសុទ្ធបំផុត ប៉ុន្តែគួរឱ្យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 15

चर्तुं हि शक्यं तु सुरासुरैर्यत्र तादृशं वर्षसहस्रमात्रम् । सा पार्वती मंदरपर्वतस्था प्रतीक्ष्यमाणागमनं भवस्य

នៅទីនោះ សូម្បីតែទេវតា និងអសុរ ក៏អាចស្នាក់នៅ និងដើរទៅមកបានត្រឹមតែពាន់ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ នៅទីនោះ បារវតី ដែលស្នាក់នៅលើភ្នំមន្ទរា បានរង់ចាំការមកដល់របស់ ភវ (ព្រះសិវៈ) ដោយអត់ធ្មត់។

Verse 16

पतिव्रता शीलगुणोपपन्ना एकाकिनी नित्यमथो विभीता । गुहांतरे दुःखपरा बभूव संरक्षिता सा सुतवीरकेण

នាងជាស្ត្រីសច្ចាប្រពន្ធ មានសីលធម៌ និងគុណធម៌ល្អឥតខ្ចោះ; នៅតែម្នាក់ឯង ហើយភ័យខ្លាចជានិច្ច។ នៅក្នុងរូងភ្នំ នាងលង់ក្នុងទុក្ខសោក ប៉ុន្តែត្រូវបានការពារដោយយុវវីរបុរស សុតវីរក។

Verse 17

ततस्स दैत्यो वरदानमत्तस्तैर्योधमुख्यैस्सहितो गुहां ताम् । विभिन्नधैर्यः पुनराजगाम शिलीमुखैर्मारसमुद्भवैश्च

បន្ទាប់មក អសុរ​នោះ ដែលស្រវឹងដោយពរ បានត្រឡប់មករូងភ្នំនោះម្ដងទៀត ជាមួយមេយោធាដ៏ឆ្នើមៗ។ កម្លាំងចិត្តរបស់វាត្រូវបានបំបែកដោយព្រួញ និងដោយអាវុធដែលកើតពីអំណាចរបស់ មារ។

Verse 18

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं हित्वा तदा भोजनपाननिद्राः । रात्रिं दिवं पंचशतानि पंच क्रुद्धस्स सैन्यैस्सह वीरकेण

នៅទីនោះ វាបានធ្វើសង្គ្រាមដ៏អស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង ដោយបោះបង់អាហារ ភេសជ្ជៈ និងការគេង។ វាខឹងក្រហម ប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពរបស់វា និងជាមួយវីរបុរស វីរក សរុបប្រាំរយប្រាំថ្ងៃ និងយប់។

Verse 19

खड्गैस्सकुंतैस्सह भिंदिपालर्गदाभुशुंडीभिरथो प्रकांडैः । शिलीमुखैरर्द्धशशीभिरुग्रैर्वितस्तिभिः कूर्ममुखैर्ज्वलद्भिः

ដោយដាវ និងលំពែង ជាមួយជាវេលីន ភិន្ទិបាល ដោយគុទ្ទ និងដំបងធ្ងន់ៗ និងដោយព្រួញរឹងមាំ; ដោយព្រួញមុត ដោយអាវុធក្បាលព្រះចន្ទកន្លះដ៏សាហាវ ដោយអាវុធវិតស្តិ និងដោយគ្រាប់បាញ់មាត់អណ្តើកកំពុងឆេះ—ពួកយុទ្ធជនបានវាយប្រហារក្នុងសន្ធឹកសន្ធាប់នៃសង្គ្រាម។

Verse 20

नाराचमुख्यै निशितैश्च शूलैः परश्वधैस्तोमरमुद्गरैश्च । खड्गैर्गुडैः पर्वतपादपैश्च दिव्यैरथास्त्रैररपि दैत्यसंघैः

កងដៃត្យទាំងឡាយក៏បានវាយប្រហារផងដែរ ដោយអាវុធទេវីយ និងអាវុធរថសង្គ្រាម—ប្រើនារាចមុតៗ ត្រីសូល ដាវកាប់ ព្រួញលំពែង និងគុទ្ទ; ហើយក៏ប្រើដាវ ដំបងធ្ងន់ៗ ទាំងថ្មធំៗដូចភ្នំដែលរុះរើយកមកធ្វើអាវុធ។

Verse 21

न दीधितिर्भिन्नतनुः पपात द्वारं गुहाया पिहितं समस्तम् । तैरायुधैर्दैत्यभुजप्रयुक्तैर्गुहामुखे मूर्छित एव पश्चात्

បន្ទាប់មក ឌីធិតិ ដែលរាងកាយត្រូវបែកបាក់ បានដួលនៅត្រង់មាត់ទ្វាររូង ដែលត្រូវបិទជិតទាំងស្រុង។ ត្រូវអាវុធដែលបោះដោយដៃដ៏ខ្លាំងរបស់ដៃត្យវាយប្រហារ គាត់បានសន្លប់នៅមាត់រូង ហើយបន្ទាប់មកដេកស្ងប់គ្មានស្មារតី។

Verse 22

आच्छादितं वीरकमस्त्रजालैर्दैत्यैश्च सर्वैस्तु मुहूर्तमात्रम् । अपावृतं कर्तुमशक्यमासीन्निरीक्ष्य देवी दितिजान् सुघोरान्

មួយភ្លែតប៉ុណ្ណោះ វីរបុរសត្រូវអសុរាទាំងឡាយគ្របដណ្ដប់ដោយសំណាញ់អាវុធដ៏ក្រាស់។ ព្រះនាងទេវីឃើញកូនៗនៃទិតិដ៏សាហាវខ្លាំង ហើយមិនអាចបំបាត់ការគ្របដណ្ដប់នោះបានឡើយ។

Verse 23

भयेन सस्मार पितामहं तु देवी सखीभिस्सहिता च विष्णुम् । सैन्यं च मद्वीरवरस्य सर्वं सस्मारयामास गुहांतरस्था

ដោយភ័យខ្លាច ព្រះនាងទេវីនៅក្នុងរូងភ្នំ ជាមួយសហាយស្រីទាំងឡាយ បានរំលឹកដល់ពិតាមហា (ព្រះព្រហ្ម) និងព្រះវិṣṇុ។ ហើយនាងបានអំពាវនាវឲ្យកងទ័ពទាំងមូលរបស់វីរបុរសដ៏ប្រសើរបំផុតមកជួយ។

Verse 24

ब्रह्मा तया संस्मृतमात्र एव स्त्रीरूपधारी भगवांश्च विष्णुः । इन्द्रश्च सर्वेः सह सैन्यकैश्च स्त्रीरूपमास्थाय समागतास्ते

ពេលនាងគ្រាន់តែរលឹកដល់ពួកគេ ប្រាហ្មា ក៏មកដល់ភ្លាមៗ ហើយព្រះវិស្ណុ ព្រះអម្ចាស់ផងដែរ បានមកដោយស្លៀករាងជាស្ត្រី។ ព្រះឥន្ទ្រា ជាមួយកងទ័ពទាំងអស់ ក៏យករាងជាស្ត្រី ហើយមកដល់ទីនោះដែរ។

Verse 25

भूत्वा स्त्रियस्ते विविशुस्तदानीं मुनीन्द्रसंघाश्च महानुभावाः । सिद्धाश्च नागास्त्वथ गुह्यकाश्च गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्याः

ពួកគេបានក្លាយជាស្ត្រី ហើយចូលទៅភ្លាមៗ—ក្រុមមហាមុនីដ៏ឧត្តមទាំងឡាយ ជាមួយសិទ្ធៈ នាគ និងគុហ្យកៈ—ចូលទៅក្នុងរូងខាងក្នុងរបស់កូនស្រីស្តេចភ្នំ (ពារវតី)។

Verse 26

यस्मात्सुराज्य सनसंस्थितानामंतः पुरे संगमनं विरुद्धम् । ततस्सहस्राणि नितंबिनीनामनंतसंख्यान्यपि दर्शयंत्यः

ព្រោះសម្រាប់អ្នកដែលបានតាំងខ្លួនមាំមួនក្នុងរបបរាជ្យដ៏ថ្លៃថ្នូរ ការរួមស្នេហា​នៅក្នុងវាំងខាងក្នុង គឺត្រូវហាមឃាត់។ ដូច្នេះ ស្ត្រីរាប់ពាន់នាក់មានចង្កេះស្រស់ស្អាត បានបង្ហាញខ្លួនមក—មែនទែន ច្រើនលើសការរាប់—មកបង្ហាញខ្លួន។

Verse 27

रूपाणि दिव्यानि महाद्भुतानि गौर्ये गुहायां तु सवीरकार्यैः । स्त्रियः प्रहृष्टा गिरिराजकन्या गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्या

នៅក្នុងគុហារបស់ព្រះគោរី មានរូបបង្ហាញអស្ចារ្យ ដ៏ទេវភាព និងអធិមហិទ្ធិ បង្ហាញឡើង ដើម្បីបំពេញកិច្ចការវីរភាព។ ស្ត្រីទាំងឡាយមានចិត្តរីករាយ ហើយជាមួយកូនស្រីស្តេចភ្នំ ពារវតី បានចូលទៅកាន់បន្ទប់ខាងក្នុងនៃគុហា។

Verse 28

स्त्रीभिस्सहस्रैश्च शतैरनेकैर्नेदुश्च कल्पांतरमेघघोषाः । भेर्य्यश्च संग्रामजयप्रदास्तु ध्मातास्सुशंखाः सुनितम्बिनीभिः

បន្ទាប់មក ជាមួយស្ត្រីរាប់ពាន់ និងរាប់រយជាច្រើន សម្លេងហ៊ោរលាន់ដូចពពកផ្គរនៅចុងកាលប។ ស្គរសង្គ្រាមដែលប្រទានជ័យជម្នះត្រូវបានវាយ ហើយស័ង្ខសុភមង្គលត្រូវបានផ្លុំដោយស្ត្រីចង្កេះពេញ បង្កើតសម្លេងជ័យជម្នះ ខណៈកងធម៌រុងរឿងក្រោមព្រះឆន្ទៈអធិបតេយ្យរបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 29

मूर्छां विहायाद्भुत चंडवीर्यस्स वीरको वै पुरतः स्थितस्तु । प्रगृह्य शस्त्राणि महारथानां तैरेव शस्त्रैर्दितिजं जघान

បោះបង់ភាពសន្លប់ចោល វីរកៈ—មានកម្លាំងអស្ចារ្យ និងសាហាវ—ឈរយ៉ាងមាំមួននៅខាងមុខ។ គាត់យកអាវុធរបស់អ្នករថសង្គ្រាមធំៗ ហើយប្រើអាវុធទាំងនោះផ្ទាល់ វាយសម្លាប់ដានវៈ។

Verse 30

ब्राह्मी ततो दंड करा विरुद्धा गौरी तदा क्रोधपरीतचेताः । नारायणी शंखगदासुचक्रधनुर्द्धरा पूरितबाहुदंडा

បន្ទាប់មក ព្រះព្រាហ្មី កាន់ដំបង បានឈរប្រឆាំងសត្រូវ។ នៅពេលនោះ ព្រះគោរី មានចិត្តគ្របដណ្តប់ដោយកំហឹង បានបង្ហាញខ្លួនជានារាយណី—កាន់ស័ង្ខ កដា ដាវ ចក្រ និងធ្នូ—ដៃដ៏ខ្លាំងរបស់នាងត្រៀមពេញលេញសម្រាប់សង្គ្រាម។

Verse 31

विनिर्ययौ लांगलदण्डहस्ता व्योमालका कांचनतुल्यवर्णा । धारासहस्राकुलमुग्रवेगं बैडौजसी वज्रकरा तदानीम्

បន្ទាប់មក នាងបានផ្ទុះចេញទៅមុខ—កាន់ដំបងនង្គ័លនៅក្នុងដៃ ពាក់មាលាដូចមេឃ និងមានពណ៌ដូចមាសភ្លឺចែងចាំង។ នៅពេលនោះផ្ទាល់ បៃឌោជសីដ៏ខ្លាំង កាន់វជ្រៈក្នុងដៃ បានរត់វាយប្រហារដោយល្បឿនសាហាវ ព័ទ្ធជុំវិញដោយស្ទឹងទឹកហូរជាពាន់ៗ។

Verse 32

सहस्रनेत्रा युधि सुस्थिरा च सदुर्जया दैत्यशतैरधृष्या । वैश्वानरी शक्तिरसौम्यवक्त्रा याम्या च दंडोद्यतपाणिरुग्रा

ក្នុងសមរភូមិនោះ មានឥទ្ធិពលសក្តិឈ្មោះ សហស្រនេត្រា ឈរយ៉ាងមាំមួន មិនរអិលរអួលក្នុងយុទ្ធ; ពិបាកឈ្នះ ហើយមិនអាចឈ្នះបាន ទោះដោយដានវរាប់រយក៏ដោយ។ នៅទីនោះក៏មានសក្តិឈ្មោះ វៃស្វានរី មុខកាច មិនញញឹម; និងសក្តិទិសយមា (យាម្យា) ដ៏គួរភ័យ កាន់ដំបងទណ្ឌៈលើកឡើង—ទាំងអស់បង្ហាញអំណាចមិនអាចផ្តួលរបស់ព្រះអម្ចាស់ក្នុងសង្គ្រាម។

Verse 33

सुतीक्ष्णखङ्गोद्यतपाणिरूपा समाययौ नैरृति घोरचापा । तोयालिका वारणपाशहस्ता विनिर्गता युद्धमभीप्समाना

សក្តិ នៃរឋិទី (Nairṛti) បានមកដល់ ដោយរូបកាយកាន់ដាវមុតស្រួចលើកឡើងក្នុងដៃ និងធ្នូដ៏គួរភ័យ។ តូយាលិកា (Toyālikā) ក៏បានចេញមក ដោយកាន់ខ្សែចងដំរីក្នុងដៃ ប្រាថ្នាចង់ចូលសង្គ្រាម។

Verse 34

प्रचंडवातप्रभवा च देवी क्षुधावपुस्त्वंकुशपाणि रेव । कल्पान्तवह्निप्रतिमां गदां च पाणौ गृहीत्वा धनदोद्भवा च

បន្ទាប់មក ព្រះទេវី—កើតពីខ្យល់ព្យុះដ៏កាចសាហាវ—បានបង្ហាញខ្លួនជារូបនៃ «ឃ្លាន» ហើយកាន់អង្គុស (ឈើចាក់ដំរី) នៅក្នុងដៃ។ រីឯ រេវតី និងទេវីដែលកើតពីធនទៈ (គុបេរៈ) ក៏កាន់គដាដ៏ភ្លើងឆេះ ដូចភ្លើងកាលបញ្ចប់កល្បៈ ហើយចូលមុខសង្គ្រាម។

Verse 35

याक्षेश्वरी तीक्ष्णमुखा विरूपा नखायुधा नागभयंकरी च । एतास्तथान्याश्शतशो हि देव्यः सुनिर्गताः संकुलयुद्धभूमिम्

យក្សេស្វរី ទីក្សណមុខា វិរូបា នខាយុធា និង នាគភយង្ករី—ហើយទេវីផ្សេងៗទៀតរាប់រយ—បានចេញមកយ៉ាងពេញកម្លាំង ហូរចូលទៅលើសមរភូមិដែលកកកុញ។

Verse 36

दृष्ट्वा च तत्सैन्यमनंतपारं विवर्णवर्णाश्च सुविस्मिताश्च । समाकुलास्संचकिताभयाद्वै देव्यो बभूबुर्हृददीनसत्त्वाः

ពេលឃើញកងទ័ពនោះ—គ្មានទីបញ្ចប់ លើសលប់មិនអាចវាស់បាន—ទេវីទាំងឡាយក្លាយជាស្លេកស្លាំង ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង និងរង្គោះរង្គើនៅក្នុងចិត្ត។ ដោយភ័យខ្លាច ពួកនាងចលាចល និងភ្ញាក់ស្ទើរ បេះដូងបាត់បង់ភាពមាំមួន និងសេចក្តីក្លាហាន។

Verse 37

चक्रुस्समाधाय मनस्समस्तास्ता देववध्वो विधिशक्तिमुख्याः । सुसंमत त्वेन गिरीशपुत्र्याः सेनापतिर्वीरसुघोरवीर्यः

បន្ទាប់មក នារីទេវទាំងអស់—ជាពិសេសព្រះសក្តិរបស់ព្រះព្រហ្ម—បានប្រមូលចិត្តចូលសមាធិជ្រាលជ្រៅ។ ដោយការយល់ព្រមពេញលេញរបស់កូនស្រីព្រះគិរីស (ពារវតី) មេបញ្ជាការវីរបុរស អ្នកមានវីរភាពដ៏គួរភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ត្រូវបានតែងតាំង។

Verse 38

चक्रुर्महायुद्धमभूतपूर्वं निधाय बुद्धौ दितिजाः प्रधानाः । निवर्तनं मृत्युमथात्मनश्च नारीभिरन्ये वरदानसत्त्वाः

ពួកដានវៈកើតពីទិតិ ដែលជាវីរបុរសឆ្នើមៗ បានដាក់ចិត្តឲ្យមាំក្នុងបញ្ញា ហើយធ្វើសង្គ្រាមធំមិនធ្លាប់មាន។ អ្នកដទៃទៀតផង—មានកម្លាំងដោយពរជ័យ—បានប្រយុទ្ធជាមួយនារីរបស់ខ្លួន ដោយដាក់ចិត្តថា នឹងត្រឡប់ចេញពីសមរភូមិ ឬមិនក៏ទទួលមរណភាពដោយខ្លួនឯង។

Verse 39

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं गौरी तदानीं सहिता सखीभिः । कृत्वा रणे चाद्भुतबुद्धिशौण्डं सेनापतिं वीरकघोरवीर्यम्

នៅទីនោះ ក្នុងពេលនោះ ព្រះគោរី (Gaurī) ជាមួយសហចារីស្រីរបស់នាង បានធ្វើសង្គ្រាមដ៏អស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង។ ហើយក្នុងសមរភូមិ នាងបានធ្វើឲ្យមេបញ្ជាការ វីរកៈ (Vīraka) ដែលល្បីដោយវីរភាពដ៏គួរភ័យ បង្ហាញ និងប្រឈមនឹងយុទ្ធយុទ្ធសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ។

Verse 40

हिरण्यनेत्रात्मज एव भूपश्चक्रे महाव्यूहमरं सुकर्मा । संभाव्य विष्णुं च निरीक्ष्य याम्यां सुदारुणं तद्गिलनामधेयम्

បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រ—កូនប្រុសរបស់ ហិរណ្យនេត្រ (Hiraṇyanetra) គឺ សុកರ್ಮា (Sukarmā) អ្នកក្លាហាន—បានរៀបចំយុទ្ធវ្យូហ៍ដ៏ធំយ៉ាងរហ័ស។ ក្រោយពេលគោរពពិចារណាព្រះវិෂ್ಣុ (Viṣṇu) ហើយសង្កេតទិសខាងត្បូង គាត់បានដាក់ចាត់ទុកវ្យូហ៍ដ៏សាហាវបំផុត ដែលមាននាមថា “តទ្គិល” (Tad-gila) — «លេបទាំងអស់»។

Verse 41

मुखं करालं विधिसेवयास्य तस्मिन् कृते भगवानाजगाम । कल्पान्तघोरार्कसहस्रकांतिकीर्णञ्च वै कुपितः कृत्ति वासाः

ពេលព្រះវិធិ (ព្រះព្រហ្មា) បានបម្រើព្រះអង្គដូច្នេះ ព្រះភគវានបានយាងមកដល់—ព្រះមុខគួរភ័យ ហើយព្រះក្រឹត្តិវាសា (Śiva អ្នកស្លៀកស្បែក) ក៏ខឹងពិតប្រាកដ—ភ្លឺរលោងដោយពន្លឺដូចព្រះអាទិត្យដ៏គួរភ័យមួយពាន់ នៅចុងកល្ប។

Verse 42

गते ततो वर्षसहस्रमात्रे तमागतं प्रेक्ष्य महेश्वरं च । चक्रुर्महायुद्धमतीवमात्रं नार्यः प्रहृष्टास्सह वीरकेण

បន្ទាប់ពីកន្លងទៅប្រហែលមួយពាន់ឆ្នាំ ហើយបានឃើញព្រះមហេស្វរៈ (ព្រះសិវៈ) មកដល់ទីនោះ ស្ត្រីទាំងឡាយ—រីករាយជាមួយវីរកៈ—បានចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមដ៏ធំយ៉ាងខ្លាំងភ្លាមៗ។

Verse 43

प्रणम्य गौरी गिरिशं च मूर्ध्ना संदर्शयन् भर्तुरतीव शौर्यमम् । गौरी प्रयुद्धं च चकार हृष्टा हरस्ततः पर्वतराजपुत्रीम्

ដោយកោតគោរព កោរីបានក្បាលទាបបង្គំចំពោះគិរីសៈ (ព្រះសិវៈ) ហើយដោយចង់បង្ហាញវីរភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះស្វាមី នាងបានចូលរួមប្រយុទ្ធដោយសេចក្តីរីករាយ។ បន្ទាប់មក ហរៈ (ព្រះសិវៈ) បានលើកទឹកចិត្តកូនស្រីនៃស្តេចភ្នំ (បារវតី)។

Verse 44

कंठे गृहीत्वा तु गुहां प्रविष्टो रमासहस्राणि विसर्जितानि । गौरी च सन्मानशतैः प्रपूज्य गुहामुखे वीरकमेव स्थापयन्

ចាប់គាត់ត្រង់ក ដោយឡែកចូលទៅក្នុងរូងភ្នំ ហើយបោះចោលទ្រព្យសម្បត្តិរាប់ពាន់។ បន្ទាប់មក បានគោរពបូជាព្រះនាងគោរីដោយសញ្ញាកិត្តិយសរាប់រយ ហើយដាក់វីរកៈឲ្យឈរនៅមាត់រូងភ្នំ ដើម្បីយាម។

Verse 45

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे युद्धप्रारंभदूतसम्वादवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः

ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី៤៥ ដែលមានចំណងជើង «ការពិពណ៌នាសន្ទនាជាមួយទូតនៅពេលចាប់ផ្តើមសង្គ្រាម» ក្នុងយុទ្ធខណ្ឌ ទី៥ នៃរុទ្រសំហិតា ភាគទី២ នៃ «ស្រីសិវមហាបុរាណ»។

Verse 46

तैस्तैः प्रहारैरपि जर्ज रांगस्तस्मिन् रणे देवगणेरितैर्यः । जगाद वाक्यं तु सगर्वमुग्रं प्रविश्य शंभुं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

ទោះបីរាងកាយរបស់គាត់ត្រូវបំបែកដោយការវាយប្រហារជាច្រើន ក្នុងសមរភូមិនោះដែលកងទេវតាបណ្ដាលឲ្យកើតឡើង ក៏គាត់នៅតែចូលទៅមុខព្រះសម្ភូ (ព្រះសិវៈ) ហើយកោតក្បាលសម្របសម្រួល បន្ទាប់មកនិយាយពាក្យដ៏កាចសាហាវពោរពេញដោយមោទនភាព។

Verse 47

दूत उवाच । संप्रेषितोहं विविशे गुहांतु ह्यषौऽन्धकस्त्वां समुवाच वाक्यम् । नार्या न कार्यं तव किंचिदस्तिविमुच नारीं तरुणीं सुरूपाम्

ទូតបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានគាត់ផ្ញើមក ហើយបានចូលទៅក្នុងរូងភ្នំ។ អន្ធកបានប្រាប់ព្រះអង្គថា៖ ‘ព្រះអង្គមិនចាំបាច់មានស្ត្រីនេះឡើយ។ សូមដោះលែងនារីវ័យក្មេងស្រស់ស្អាតនោះចេញ។’»

Verse 48

प्रायोभवास्तापसस्तज्जुषस्व क्षांतं मया यत्कमनीयमन्तः । मुनिर्विरोधव्य इति प्रचिंत्य न त्वं मुनिस्तापस किं तु शत्रुः

ឱ អ្នកតាបសី បើអ្នកពិតជាអ្នករស់ដោយការអត់ធ្មត់ និងការអត់អាហារ ចូរទទួលយកនេះ៖ ខ្ញុំបានអត់ទ្រាំនូវការឈឺចាប់ជ្រាលជ្រៅក្នុងចិត្ត។ ដោយគិតថា «មុនីមិនគួរត្រូវប្រឆាំង» ខ្ញុំបានទប់ខ្លួន; តែអ្នកមិនមែនមុនីទេ ឱ តាបសី—អ្នកជាសត្រូវពិតប្រាកដ។

Verse 49

अतीव दैत्येषु महाविरोधी युध्यस्व वेगेन मया प्रमथ्य । नयामि पातालतलानुरूपं यमक्षयं तापस धूर्त हि त्वाम्

«អ្នកជាសត្រូវដ៏រឹងរូស និងខ្លាំងក្លា ក្នុងចំណោមពួកដៃត្យៈ—ចូរប្រយុទ្ធភ្លាមៗដោយល្បឿន បន្ទាប់ពីខ្ញុំបានបំផ្លាញអ្នក! ខ្ញុំនឹងបណ្តេញអ្នកចុះទៅកាន់ភពក្រោម ដូចសមនឹងបាតាល—មែនទែន ទៅកាន់ទីស្ថានយមៈ ឱ តាបសីក្បត់ ដើម្បីវិនាសរបស់អ្នក។»

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचो दूतमुखान्निशम्य कपालमाली तमुवाच कोपात् । ज्वलन्विषादेन महांस्त्रिनेत्रस्सतां गतिर्दुष्टमदप्रहर्ता

សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ពេលបានឮពាក្យទាំងនេះពីមាត់ទូត កបាលមាលី—ព្រះអម្ចាស់ពាក់កម្រងក្បាល—បានមានព្រះវាចាដោយកំហឹង។ ព្រះត្រីនេត្រដ៏មហិមា ព្រះអង្គឆេះរលោងដោយទុក្ខសោក ជាទីពឹងរបស់សត្ដបុណ្យ និងជាអ្នកបំបាក់មោទនភាពរបស់មនុស្សអាក្រក់ បានឆ្លើយតប។

Verse 51

शिव उवाच । व्यक्तं वचस्ते तदतीव चोग्रं प्रोक्तं हि तत्त्वं त्वरितं प्रयाहि । कुरुष्व युद्धं हि मया प्रसह्य यदि प्रशक्तोसि बलेन हि त्वम्

ព្រះសិវៈមានព្រះវាចា៖ «ពាក្យរបស់អ្នកច្បាស់លាស់—ហើយសាហាវខ្លាំងណាស់។ សេចក្តីពិតបាននិយាយហើយ; ឥឡូវចូរចេញទៅភ្លាម។ ចូរចូលប្រយុទ្ធជាមួយខ្ញុំ ទោះបីដោយបង្ខំក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកពិតជាមានសមត្ថភាពដោយកម្លាំងរបស់អ្នក។»

Verse 52

यः स्यादशक्तो भुवि तस्य कोर्थो दारैर्धनैर्वा सुमनोहरैश्च । आयांतु दैत्याश्च बलेन मत्ता विचार्यमेवं तु कृतं मयै तत्

អ្នកណាដែលអសមត្ថភាពលើផែនដី នោះមានប្រយោជន៍អ្វីពីភរិយា ពីទ្រព្យសម្បត្តិ ឬពីសេចក្តីរីករាយដ៏លួងលោម? ចូរឲ្យពួកដៃត្យៈមកផង ដោយស្រវឹងនឹងកម្លាំងរបស់ខ្លួន។ ដោយពិចារណាដូច្នេះ ខ្ញុំបានប្រព្រឹត្តតាមនោះ។

Verse 53

शरीरयात्रापि कुतस्त्वशक्तेः कुर्वन्तु यद्यद्विहितं तु तेषाम् । ममापि यद्यत्करणीयमस्ति तत्तत्त्करिष्यामि न संश योत्र

សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានអំណាច សូម្បីតែការរក្សាជីវិតរាងកាយក៏អាចធ្វើបានដូចម្តេច? ចូរឲ្យពួកគេធ្វើកាតព្វកិច្ចណាដែលបានកំណត់សម្រាប់ពួកគេ។ ចំណែកខ្ញុំផង អ្វីដែលត្រូវធ្វើ ខ្ញុំនឹងធ្វើអ្វីនោះ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचस्तद्विधसोपि तस्माच्छ्रुत्वा हरान्निर्गत एव हृष्टः । प्रागात्ततो गर्जितहुंकृतानि कुर्वंस्ततोदैत्यपतेस्सकाशम्

សនត្កុមារ បានមានពាក្យថា៖ ពេលបានឮពាក្យនោះ គាត់ផងដែរ—ដែលបានចេញមកពីព្រះហរៈ—មានចិត្តរីករាយ។ បន្ទាប់មក គាត់បន្លឺសម្លេងហ៊ោរ និងស្រែកហ៊ុងការសង្គ្រាមយ៉ាងខ្លាំង ហើយដំណើរទៅរកវត្តមានរបស់ម្ចាស់ដៃត្យ។

Frequently Asked Questions

Sanatkumāra narrates a battle episode in which Śiva’s gaṇa Vīraka defeats Andhaka and then routs prominent daitya leaders allied in the conflict.

It encodes a moral-psychological reading: desire and intoxication pull beings toward self-destruction, while the battlefield’s horrors externalize inner delusion and karmic consequence.

The chapter highlights the gaṇa Vīraka as Śiva’s martial agency, with siddha acclamations underscoring divine sanction and cosmic alignment of the victory.