Adhyaya 15
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 1566 Verses

राहोः शिरच्छेदन-कारणकथनम् / The Account of Rāhu’s Beheading (Cause and Background)

អធ្យាយ ១៥ ចាប់ផ្តើមនៅសភារាជវាំងរបស់ជលន្ធរៈ៖ ស្តេចអសុរ កើតពីសមុទ្រ អង្គុយជាមួយមហារនី និងអសុរទាំងឡាយ ពេលសុក្រចារ្យ (ភារគវៈ) ភ្លឺរលោងដូចពន្លឺរូបកាយ មកដល់ ហើយត្រូវបានគោរពយ៉ាងសមគួរ។ ជលន្ធរៈដែលពេញចិត្តនឹងអំណាចពីពរ ឃើញរាហុមានសភាពក្បាលត្រូវកាត់ (chinna-śiras) ហើយសួរសុក្រចារ្យថា អ្នកណាបានបង្កហេតុនេះ និងសេចក្តីពិតទាំងមូល។ សុក្រចារ្យ បន្ទាប់ពីគោរពរំលឹកដល់ព្រះសិវៈជើងផ្កាឈូកក្នុងចិត្ត ចាប់ផ្តើមពន្យល់តាមរបៀបប្រវត្តិរឿង (itihāsa) ដោយយកប្រវត្តិអសុរចាស់ៗ ដូចបាលី កូនវិរោចនៈ ជាវង្សហិរណ្យកសិពុ ដើម្បីបង្ហាញខ្សែហេតុផលនៃការប៉ះទង្គិចទេវ–អសុរ និងច្បាប់នៃល្បិច កុសល និងផលវិបាក។ ជំពូកនេះជាសំណួរនៅរាជសភា នាំទៅកាន់ការបង្រៀនរបស់គ្រូ ដែលពន្យល់សភាពអស្ចារ្យនៃរាហុ និងបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់សេចក្តីសម្រេចនយោបាយ-ធម៌ និងជម្លោះបន្ត។

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एकदा वारिधिसुतो वृन्दापति रुदारधीः । सभार्य्यस्संस्थितो वीरोऽसुरैस्सर्वैः समन्वितः

សនត្កុមារ បានមានវាចា៖ ម្តងមួយ កូនប្រុសនៃវារិធិ—វೃន្ទាបតិ—មានចិត្តកាចក្រហមក្នុងបំណង បានឈរត្រៀមប្រយុទ្ធ ជាមួយភរិយារបស់ខ្លួន ហើយមានអសុរទាំងអស់អមតាម។

Verse 2

तत्राजगाम सुप्रीतस्सुवर्चास्त्वथ भार्गवः । तेजः पुंजो मूर्त इव भासयन्सकला दिशः

នៅទីនោះ បន្ទាប់មក ភារគវៈ (ឥសីវង្សភೃគុ) បានមកដល់ ដោយពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង និងភ្លឺរលោង; ដូចជារូបកាយនៃពន្លឺសរុបដែលអាចមើលឃើញ បំភ្លឺទិសទាំងអស់។

Verse 3

तं दृष्ट्वा गुरुमायान्तमसुरास्तेऽखिला द्रुतम् । प्रणेमुः प्रीतमनसस्सिंधुपुत्रोऽपि सादरम्

ពេលឃើញគ្រូរបស់ពួកគេកំពុងមកដល់ អសុរាទាំងអស់បានប្រញាប់ក្រាបបង្គំដោយចិត្តរីករាយ; ហើយកូនប្រុសសិន្ធុផងដែរ បានថ្វាយនមស្ការ​ដោយក្តីគោរព។

Verse 4

दत्त्वाशीर्वचनं तेभ्यो भार्गवस्तेजसां निधिः । निषसादासने रम्ये संतस्थुस्तेऽपि पूर्ववत्

បន្ទាប់ពីប្រទានពាក្យជាពរ​ដល់ពួកគេ ភារគវៈ—ឃ្លាំងនៃតេជៈវិញ្ញាណមិនអស់—បានអង្គុយលើអាសនៈដ៏រីករាយ; ពួកគេក៏ឈរនៅទីនោះដូចមុនដែរ។

Verse 5

अथ सिंध्वात्मजो वीरो दृष्ट्वा प्रीत्या निजां सभाम् । जलंधरः प्रसन्नोऽभूदनष्टवरशासनः

បន្ទាប់មក ជលន្ធរ វីរបុត្ររបស់សិន្ធុ បានឃើញសភារបស់ខ្លួនដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយចិត្តពេញចិត្ត ដោយឈរមាំក្នុងអំណាចពរ ដែលមិនអាចបំបាក់បាន។

Verse 6

तत्स्थितं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा राहुं स दैत्यराट् । पप्रच्छ भार्गवं शीघ्रमिदं सागरनन्दनः

ពេលឃើញរាហុឈរនៅទីនោះ ទោះក្បាលត្រូវកាត់ផ្តាច់ហើយ ក្សត្រដៃត្យៈ—បុត្រសាគរ—បានសួរភារគវ (សុក្រចារ្យ) ដោយរហ័សថា នេះជាអ្វី។

Verse 7

जलंधर उवाच । केनेदं विहितं राहोश्शिरच्छेदनकं प्रभो । तद्ब्रूहि निखिलं वृत्तं यथावत्तत्त्वतो गुरो

ជលន្ធរ បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! អ្នកណាបានកំណត់ឲ្យមានការកាត់ក្បាលរាហុនេះ? ឱ គ្រូ! សូមប្រាប់ខ្ញុំរឿងរ៉ាវទាំងមូល ឲ្យត្រឹមត្រូវ តាមសច្ចៈ និងតាមពិត។»

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं प्रत्युवाच यथार्थवत्

សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់កូនប្រុសសិន្ធុ នោះ ភារគវៈ បានរំលឹកដល់ផ្កាឈូកនៃព្រះបាទព្រះសិវៈ ហើយឆ្លើយតបដោយពាក្យពិត និងសមរម្យ។

Verse 9

शुक्र उवाच । जलंधर महावीर सर्वासुरसहायक । शृणु वृत्तांतमखिलं यथावत्कथयामि ते

សុក្របានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ជលន្ធរ មហាវីរ អ្នកជាអ្នកគាំទ្រពួកអសុរទាំងអស់—សូមស្តាប់។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកអំពីរឿងរ៉ាវទាំងមូល ដូចដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ»។

Verse 10

पुराभवद्बलिर्वीरो विरोचनसुतो बली । हिरण्यकशिपोश्चैव प्रपौत्रो धर्मवित्तमः

កាលពីបុរាណ មានព្រះបាលី វីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លា កូនប្រុសវីរោចនៈ ហើយជាចៅទួតនៃហិរṇ្យកសិពុ ជាអ្នកដឹងធម្មៈលើសគេ។

Verse 11

पराजितास्सुरास्तेन रमेशं शरणं ययुः । सवासवास्स्ववृत्तांतमाचख्युः स्वार्थसाधकाः

អសុរាទាំងឡាយ ត្រូវគេឈ្នះដោយគាត់ ក៏ទៅសុំជ្រកកោននៅព្រះរាមេឝៈ។ ជាមួយវាសុ និងអាទិត្យ ពួកគេបានប្រាប់រឿងរ៉ាវទាំងមូល ដើម្បីសម្រេចប្រយោជន៍ខ្លួន។

Verse 12

तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये तातच्छलकर्मविचक्षणाः

តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ពួកទេវតាបានធ្វើសន្ធិសញ្ញាជាមួយទេវៈទាំងឡាយ។ ឱ ព្រះបុត្រា ពួកគេឆ្លាតវៃក្នុងល្បិចយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីសម្រេចកិច្ចការរបស់ខ្លួន។

Verse 13

अथामृतार्थे सिंधोश्च मंथनं चक्रुरादरात् । विष्णोस्सहायिनस्ते हि सुरास्सर्वेऽसुरैस्सह

បន្ទាប់មក ដើម្បីទទួលបាន អម្រឹត (ទឹកទេវភាពនៃអមតៈ) ពួកគេបានខិតខំកូរមហាសមុទ្រដោយសេចក្តីគោរព។ ពិតប្រាកដណាស់ ទេវទាំងអស់—មានព្រះវិṣṇុជាជំនួយ—បានធ្វើរួមគ្នាជាមួយអសុរ។

Verse 14

ततो रत्नोपहरणमकार्षुर्दैत्यशत्रवः । जगृहुर्यत्नतो देवाः पपुरप्यमृतं छलात्

បន្ទាប់មក ព្រះទេវា—សត្រូវនៃពួកដៃត្យ—បានយករតនៈដ៏មានតម្លៃទៅដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ហើយដោយល្បិចយុទ្ធសាស្ត្រ ពួកគេក៏បានផឹកអម្រឹតផងដែរ។

Verse 15

ततः पराभवं चक्रुरसुराणां सहायतः । विष्णोस्सुरास्सचक्रास्तेऽमृतापानाद्बलान्विताः

បន្ទាប់មក ព្រះទេវា ដោយមានសម្ព័ន្ធមិត្តជួយ គេបានបង្កឲ្យអសុរបរាជ័យ។ ព្រះទេវាទាំងនោះ—បានក្លាយជាមានកម្លាំងដោយការផឹកអម្រឹត—បានប្រយុទ្ធក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះវិṣṇុ ដោយកាន់ចក្រាវុធ ហើយបានឈ្នះ។

Verse 16

शिरश्छेदं चकारासौ पिबतश्चामृतं हरिः । राहोर्देवसभां हि पक्षपाती हरेस्सदा

ព្រះហរិ (ព្រះវិṣṇុ) នៅពេលដែលរាហុ កំពុងផឹកអម្រឹត ក៏បានកាត់ក្បាលរបស់គេ។ ពិតប្រាកដណាស់ ក្នុងសភាទេវា ព្រះហរិតែងតែឈរខាងទេវា ជានិច្ច ប្រឆាំងនឹងរាហុ។

Verse 17

सनत्कुम्रार उवाच । एवं कविस्तस्य शिरश्छेदं राहोश्शशंस च । अमृतार्थे समुद्रस्य मंथनं देवकारितम्

សនត್ಕុមារ បានមានព្រះវាចា៖ «ដូច្នេះ កវីបានរៀបរាប់អំពីការកាត់ក្បាលរបស់ រាហូ។ ហើយដើម្បីទទួលបាន អម្រឹតា ព្រះទេវតាបានបណ្ដាលឲ្យមានការកូរមហាសមុទ្រ»។

Verse 18

रत्नोपहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम् । देवैरमृतपानं च कृतं सर्वं च विस्तरात्

គាត់បាននិទានយ៉ាងលម្អិតថា រត្នៈទាំងឡាយត្រូវបានយកទៅ ដៃត្យៈត្រូវបានបរាជ័យ ហើយព្រះទេវតាបានផឹក អម្រឹតា—ទាំងអស់នេះបានពោលពេញលេញ។

Verse 19

तदाकर्ण्य महावीरोम्बुधिबालः प्रतापवान् । चुक्रोध क्रोधरक्ताक्षस्स्वपितुर्मंथनं तदा

ពេលបានឮដូច្នោះ អំបុធិបាល មហាវីរៈមានអំណាចក្លាហាន ក៏ខឹងក្រហមភ្នែកដោយកំហឹង ហើយនៅពេលនោះបានចាប់ផ្តើមញុះញង់ឪពុករបស់ខ្លួន។

Verse 20

अथ दूतं समाहूय घस्मराभिधमुत्तमम् । सर्वं शशंस चरितं यदाह गुरुरात्मवान्

បន្ទាប់មក គាត់បានហៅទូតដ៏ល្អឥតខ្ចោះឈ្មោះ ឃស្មរៈ មក ហើយបានប្រាប់ពេញលេញអំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូល ដូចដែលគ្រូដ៏ប្រាជ្ញា និងមានសមាធិរបស់គាត់បានណែនាំ។

Verse 21

अथ तं प्रेषयामास स्वदूतं शक्रसन्निधौ । संमान्य बहुशः प्रीत्याऽभयं दत्त्वा विशारदम्

បន្ទាប់មក គាត់បានផ្ញើទូតរបស់ខ្លួនទៅកាន់វត្តមានរបស់ សក្ររ (ឥន្ទ្រ)។ ដោយគោរពសរសើរជាញឹកញាប់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ គាត់បានផ្តល់ការធានាសុវត្ថិភាព ហើយបញ្ជូនទូតដ៏ជំនាញនោះចេញទៅ។

Verse 22

दूतस्त्रिविष्टपं तस्य जगामारमलं सुधीः । घस्मरोंऽबुधिबालस्य सर्वदेवसमन्वितम्

បន្ទាប់មក ទូតដ៏ប្រាជ្ញា និងបរិសុទ្ធនោះ បានទៅកាន់ត្រីវិષ્ટប (សួគ៌) របស់គាត់—លោកសេឡេស្ទ្យាល់ដ៏ឥតមល; ដោយមានព្រះទេវទាំងអស់អមដំណើរ ទៅជួបឃស្មរៈ អ្នកមានបញ្ញាមិនទាន់ពេញវ័យ។

Verse 23

तत्र गत्वा स दूतस्तु सुधर्मां प्राप्य सत्वरम् । गर्वादखर्वमौलिर्हि देवेन्द्रं वाक्यमब्रवीत्

ទៅដល់ទីនោះ ទូតនោះបានឆាប់រហ័សទៅដល់សុធម្មា។ បន្ទាប់មក ដោយអំនួត—ក្បាលលើកខ្ពស់—គាត់បាននិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ទេវេន្រ្ទ្រ (ឥន្ទ្រ)។

Verse 24

घस्मर उवाच । जलंधरोऽब्धि तनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । सुप्रतापी महावीरस्स्वयं कविसहायवान्

ឃស្មរា បាននិយាយថា៖ «ជលន្ធរា កូនប្រុសនៃសមុទ្រ ជាព្រះអធិបតីលើកងទ័ពដៃត្យទាំងអស់។ ព្រះអង្គមានពលកម្លាំងដ៏ខ្លាំង ជាវីរបុរសមហាវីរ ហើយមានកវីជាអ្នកគាំទ្រផ្ទាល់»។

Verse 25

दूतोऽहं तस्य वीरस्य घस्मराख्यो न घस्मरः । प्रेषितस्तेन वीरेण त्वत्सकाशमिहागतः

«ខ្ញុំជាទូតរបស់វីរបុរសនោះ មាននាមថា ឃស្មរា មិនមែនជាអ្នកលេបស៊ីធម្មតាទេ។ ត្រូវបានវីរបុរសនោះផ្ញើមក ខ្ញុំបានមកដល់ទីនេះ ចំពោះព្រះអង្គ»។

Verse 26

अव्याहताज्ञस्वर्वत्र जलंधर उदग्रधीः । निर्जिताखिलदैत्यारिस्स यदाह शृणुष्व तत्

សូមស្តាប់ពាក្យដែលជលន្ធរាបានមានបន្ទូល—ព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គមិនត្រូវបានរារាំងនៅទីណាទេ បញ្ញារឹងមាំក្លាហាន ហើយបានឈ្នះសត្រូវទាំងអស់របស់ដៃត្យា។

Verse 27

जलंधर उवाच । कस्मात्त्वया मम पिता मथितस्सागरोऽद्रिणा । नीतानि सर्वरत्नानि पितुर्मे देवताधम

ជលន្ធរ បាននិយាយថា៖ «ហេតុអ្វីបានជា​អ្នក​កូរលាយឪពុករបស់ខ្ញុំ គឺសមុទ្រ ដោយភ្នំ? ហើយហេតុអ្វីបានជា​អ្នក​យកអលង្ការរ័ត្នទាំងអស់​របស់ឪពុកខ្ញុំ​ទៅ ឱ ព្រះទេវតាអាក្រក់បំផុត?»

Verse 28

उचितं न कृतं तेऽद्य तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे । ममायाहि विचार्येत्थं शरणं दैवतैस्सह

សូម្បីតែថ្ងៃនេះ អ្នកមិនបានធ្វើអ្វីដែលសមគួរទេ។ ដូច្នេះ ចូរប្រញាប់ប្រគល់វត្ថុទាំងនោះឲ្យខ្ញុំ។ គិតពិចារណាដូច្នេះហើយ ចូរមកសុំជ្រកកោនខ្ញុំ ជាមួយទេវតាទាំងអស់។

Verse 29

अन्यथा ते भयं भूरि भविष्यति सुराधम । राज्यविध्वंसनं चैव सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

បើមិនដូច្នោះទេ ឱ ទេវតាអាក្រក់បំផុត ភ័យខ្លាចដ៏ធំធេងនឹងធ្លាក់មកលើអ្នក ហើយនគររបស់អ្នកក៏នឹងវិនាសផងដែរ។ នេះជាសេចក្តីពិត ដែលខ្ញុំប្រាប់។

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः । उवाच तं स्मरन्निन्द्रो भयरोषसमन्वितः

សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ លុះឮពាក្យទូតដូច្នោះ ព្រះអធិរាជនៃទេវតាទាំងបីសិបបី ឈរភ្ញាក់ផ្អើល។ នឹកចាំពាក្យនោះហើយ ឥន្ទ្រៈបាននិយាយ ដោយចិត្តត្រូវកាន់កាប់ដោយភ័យ និងកំហឹងរួមគ្នា។

Verse 31

अद्रयो मद्भयात्त्रस्तास्स्वकुक्षिस्था यतः कृताः । अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा

«ព្រោះភ្នំទាំងឡាយភ័យខ្លាចអំណាចដ៏គួរភ័យរបស់ខ្ញុំ ទើបត្រូវបានបង្ខំឲ្យស្ថិតនៅក្នុងពោះរបស់ខ្លួនឯង (គឺឲ្យកម្តៅ និងថាមពលខាងក្នុងត្រូវបានទប់ស្កាត់)។ ហើយកាលពីមុន សូម្បីតែអសុរៈកូនដិតិ ដែលជាសត្រូវរបស់ខ្ញុំ ក៏ត្រូវបានគាត់ការពារផងដែរ។»

Verse 32

तस्मात्तद्रत्नजातं तु मया सर्वं हृतं किल । न तिष्ठति मम द्रोही सुखं सत्यं ब्रवीम्यहम्

ដូច្នេះ ខ្ញុំបានយកកម្រងរតនៈទាំងអស់នោះទៅពិតប្រាកដ។ អ្នកដែលក្បត់ខ្ញុំ មិនអាចស្ថិតនៅក្នុងសុខសាន្តបានទេ—ខ្ញុំនិយាយនេះជាសេចក្តីពិត។

Verse 33

शंखोप्येव पुरा दैत्यो मां द्विषन्सागरात्मजः । अभवन्मूढचित्तस्तु साधुसंगात्समुज्झित

«កាលពីមុន សូម្បីតែ Śaṅkha អសុរ កើតពីសមុទ្រ ក៏ស្អប់ខ្ញុំដែរ។ ប៉ុន្តែដោយសារការរួមគ្នាជាមួយព្រះសន្ត បុគ្គលដែលចិត្តល្ងង់នោះ ត្រូវបានបំលែង និងលើកឡើងពីភាពធ្លាក់ចុះ»។

Verse 34

ममानुजेन हरिणा निहतस्य हि पापधीः । हिंसकस्साधुसंधस्य पापिष्ठस्सागरोदरे

«ប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ហរិ បានសម្លាប់គាត់ពិតប្រាកដ។ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់នោះ—ហិង្សា រំខានក្រុមអ្នកសុចរិត និងបាបខ្លាំងបំផុត—ឥឡូវបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងពោះសមុទ្រ»។

Verse 35

तद्गच्छ दूत शीघ्रं त्वं कथयस्वास्य तत्त्वतः । अब्धिपुत्रस्य सर्वं हि सिंधोर्मंथनकारणम्

ដូច្នេះ សូមទៅឥឡូវនេះ ឱ ទូត អ្នកចូរប្រញាប់ ហើយប្រាប់គាត់ដោយសេចក្តីពិត ឲ្យលម្អិតទាំងអស់ អំពីបុត្រនៃសមុទ្រ—មូលហេតុទាំងមូលនៃការកូរសមុទ្រ។

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्थं विसर्जितो दूतो घस्मराख्यस्सुबुद्धिमान् । तदेन्द्रेणागमत्तूर्ण्णं यत्र वीरो जलंधरः

សនត្កុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ដូច្នេះ ទូតឈ្មោះ ឃស្មរៈ អ្នកមានបញ្ញាល្អ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចេញទៅ ហើយដោយព្រះឥន្ទ្រាបញ្ជា គាត់បានទៅយ៉ាងរហ័ស ទៅកន្លែងដែលវីរបុរស ជលន្ធរ ស្ថិតនៅ។

Verse 37

तदिदं वचनं दैत्यराजो हि तेन धीमता । कथितो निखिलं शक्रप्रोक्तं दूतेन वै तदा

នៅពេលនោះ ទូតដ៏ប្រាជ្ញា បានប្រាប់ដល់ស្តេចអសុរ (ដៃត្យ) ដោយពេញលេញ នូវសារទាំងមូល ដែលឥន្ទ្រ (សក្រក) បាននិយាយ។

Verse 38

तन्निशम्य ततो दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताधरः । उद्योगमकरोत्तूर्णं सर्वदेवजिगीषया

ពេលអសុរ បានឮដូច្នោះ គាត់មានកំហឹង បបូរមាត់ញ័រៗ ហើយភ្លាមៗបានចាប់ផ្តើមរៀបចំ ដោយបំណងចង់ឈ្នះទេវតាទាំងអស់។

Verse 39

तदोद्योगेऽसुरेन्द्रस्य दिग्भ्यः पातालतस्तथा । दितिजाः प्रत्यपद्यंत कोटिशःकोटिशस्तथा

ពេលព្រះអម្ចាស់នៃអសុរ ចេញដំណើរទៅសង្គ្រាម ពួកដៃត្យៈកូននាងទិតិ បានប្រមូលមកពីទិសទាំងអស់ ទាំងពីបាតាលា ជាច្រើនកោដិៗ។

Verse 40

अथ शुंभनिशुंभाद्यै बलाधिपतिकोटिभिः । निर्जगाम महावीरः सिन्धुपुत्रः प्रतापवान्

បន្ទាប់មក ជាមួយសុಂಭ និងនិសុಂಭ និងអ្នកដទៃទៀត ព្រមទាំងមេបញ្ជាការកងទ័ពជាច្រើនកោដិ វីរបុរសដ៏មហាវីរ កូនសិន្ធុ អ្នកមានតេជៈ បានដង្ហែចេញទៅ។

Verse 41

प्राप त्रिविष्टपं सद्यः सर्वसैन्यसमावृतः । दध्मौ शंखं जलधिजो नेदुर्वीराश्च सर्वतः

គេបានទៅដល់ត្រីវិષ્ટបៈភ្លាមៗ ដោយកងទ័ពទាំងមូលព័ទ្ធជុំវិញ។ នៅទីនោះ ស័ង្ខដែលកើតពីសមុទ្រ ត្រូវបានផ្លុំ ហើយវីរជនទាំងឡាយស្រែកគំហុកគ្រប់ទិស។

Verse 42

गत्वा त्रिविष्टपं दैत्यो नन्दनाधिष्ठितोऽभवत् । सर्व सैन्यं समावृत्य कुर्वाणः सिंहवद्रवम्

ដៃត្យបានទៅដល់ត្រីវិષ્ટបៈ (ស្ថានសួគ៌នៃទេវ) ហើយឈរតាំងខ្លួននៅនន្ទនៈ (សួនសួគ៌របស់ឥន្ទ្រ)។ ដោយព័ទ្ធជុំវិញកងទ័ពទាំងមូល វាបានបន្លឺសំឡេងគំហុកដូចសត្វសិង្ហ—គួរឲ្យខ្លាច និងពោរពេញដោយសង្គ្រាម។

Verse 43

पुरमावृत्य तिष्ठत्तद्दृष्ट्वा सैन्यबलं महत् । निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः

ឃើញកងទ័ពដ៏ធំសម្បើមឡោមព័ទ្ធទីក្រុង ទេវតាទាំងឡាយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធបានចេញពីអមរាវតីដើម្បីប្រយុទ្ធ។

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः

បន្ទាប់មក ការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លាបានកើតឡើងរវាងកងទ័ពទេវតា និងទានវៈ ដោយប្រើដំបង ព្រួញ លំពែង និងពូថៅ។

Verse 45

तेऽन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते

ពួកគេបានសម្រុកចូលរកគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយវាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែក កងទ័ពទាំងពីរត្រូវបានជន់លិចដោយឈាម។

Verse 46

पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिस्संध्याभ्रपटलैरिव

នៅក្នុងសមរភូមិនោះ ដីបានភ្លឺចែងចាំងដោយសារដំរី សេះ រទេះចម្បាំង និងថ្មើរជើងដែលដួលរលំ ដូចជាមេឃនៅពេលព្រលប់ដែលលម្អដោយពពក។

Verse 47

तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तानजीवयत् । विद्ययामृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिन्दुभिः

នៅក្នុងសង្គ្រាមនោះ ភារគវ (សុក្រាចារ្យ) បានធ្វើឲ្យដៃត្យដែលស្លាប់រស់ឡើងវិញ ដោយវិទ្យាអម្រឹតជីវិនី ដែលផ្តល់ជីវិតវិញ ប្រើទឹកជាចំណុចៗ ដែលបានបួងសួងមន្ត្រាឲ្យមានអานุភាព។

Verse 48

देवानपि तथा युद्धे तत्राजीवयदंगिराः । दिव्यौषधैस्समानीय द्रोणाद्रेस्स पुनःपुनः

នៅក្នុងសង្គ្រាមនោះដែរ អង្គិរាស ឥសី ក៏បានធ្វើឲ្យទេវទាំងឡាយរស់ឡើងវិញ ដោយនាំយកឱសថទិវ្យពីភ្នំ ដ្រូណា មកជាញឹកញាប់ ហើយស្ដារពួកគេឡើងវិញម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 49

दृष्टवान्स तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्

ឃើញពួកគេឡើងឈរឡើងវិញក្នុងសមរភូមិ ជលន្ធរ ដែលត្រូវកំហឹងគ្របដណ្ដប់ បាននិយាយទៅកាន់ ភារគវ (សុក្រាចារ្យ) ដោយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 50

जलंधर उवाच । मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठंति कथं पुनः । ततः संजीविनी विद्या नैवान्यत्रेति वै श्रुता

ជលន្ធរ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានសម្លាប់ទេវតានៅក្នុងសង្គ្រាមហើយ—ហេតុអ្វីពួកគេនៅឡើងវិញ? ខ្ញុំបានឮថា វិទ្យាសំជីវិនី (វិជ្ជាធ្វើឲ្យរស់ឡើងវិញ) មិនមានកន្លែងផ្សេងទៀតទេ ក្រៅតែទីនោះ»។

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा गुरुश्शुक्रो जलंधरम्

សនត្កុមារ បាននិយាយថា៖ លឺពាក្យរបស់កូនសិន្ធុ (ជលន្ធរ) ដូច្នេះហើយ ភារគវ—សុក្រ គ្រូបង្រៀន—មានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ បានឆ្លើយតបទៅកាន់ ជលន្ធរ។

Verse 52

शुक्र उवाच । दिव्यौषधीस्समानीय द्रोणाद्रेरंगिरास्सुरान् । जीवयत्येष वै तात सत्यं जानीहि मे वचः

សុក្របានមានព្រះវាចា៖ «នាំយកឱសថទិព្វមកពីភ្នំដ្រូណា អង្គិរាស នឹងធ្វើឲ្យព្រះទេវតាទាំងឡាយរស់ឡើងវិញជាក់ជាមិនខាន ឱកូនអើយ។ ចូរដឹងថា ពាក្យខ្ញុំជាសច្ចៈ»។

Verse 53

जयमिच्छसि चेत्तात शृणु मे वचनं शुभम् । ततः सोऽरं भुजाभ्यां त्वं द्रोणमब्धावुपाहर

«បើអ្នកប្រាថ្នាជ័យជម្នះ ឱកូនអើយ ចូរស្តាប់ពាក្យណែនាំដ៏មង្គលរបស់ខ្ញុំ។ បន្ទាប់មក អ្នកចូរប្រើដៃទាំងពីរ យកដ្រូណានោះ ហើយដាក់ចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រ»។

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तस्स तु दैत्येन्द्रो गुरुणा भार्गवेण ह । द्रुतं जगाम यत्रासावास्ते चैवाद्रिराट् च सः

សនត್ಕុមារ បានមានព្រះវាចា៖ ដោយបានទទួលព្រះបន្ទូលណែនាំពីគ្រូ បារគវៈ នោះ ព្រះអម្ចាស់នៃដៃត្យ បានប្រញាប់ទៅកាន់ទីកន្លែងដែល អទ្រីរាជា ព្រះមហាក្សត្រនៃភ្នំ កំពុងស្នាក់នៅ។

Verse 55

भुजाभ्यां तरसा दैत्यो नीत्वा द्रोणं च तं तदा । प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं चित्रं न हरतेजसि

បន្ទាប់មក ដៃត្យនោះ ដោយកម្លាំងខ្លាំង បានកាន់យក ដ្រូណា ដោយដៃទាំងពីរ ហើយបោះចោលទៅក្នុងសមុទ្រ ដោយលឿន—ជាការអស្ចារ្យ ព្រោះពន្លឺរុងរឿងរបស់ដ្រូណា មិនងាយឲ្យឈ្នះបានទេ។

Verse 56

पुनरायान्महावीरस्सिन्धुपुत्रो महाहवम् । जघानास्त्रैश्च विविधैस्सुरान्कृत्वा बलं महत्

បន្ទាប់មក វីរបុរសដ៏មហិមា កូនប្រុសនៃសិន្ធុ បានចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំម្តងទៀត។ ដោយប្រមូលកម្លាំងយ៉ាងច្រើន គាត់បានវាយប្រហារទេវតា ដោយអាវុធបាញ់ជាច្រើនប្រភេទ។

Verse 57

अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः । तावत्तत्र गिरीद्रं तं न ददर्श सुरार्चितः

បន្ទាប់មក ឃើញទេវតាត្រូវវាយដួល គ្រូដ៏គួរគោរពបានប្រញាប់ទៅកាន់ភ្នំ ដ្រូណា។ តែពេលទៅដល់ទីនោះ គាត់មិនបានឃើញព្រះអម្ចាស់នៃភ្នំនោះឡើយ ទោះបីជាព្រះអង្គត្រូវសុរៈទាំងឡាយគោរពបូជាក៏ដោយ។

Verse 58

ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः । आगत्य देवान्प्रोवाच जीवो व्याकुलमानसः

ពេលដឹងថា ដ្រូណា (ភាជន) ត្រូវអសុរ/ដៃត្យលួចយកទៅ ធីសណៈ ភ័យរន្ធត់ បានមកដល់ក្រុមទេវតា ហើយនិយាយទៅកាន់ពួកគេ ដោយចិត្តរវល់កក្រើកយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 59

गुरुरुवाच । पलायध्वं सुरास्सर्वे द्रोणो नास्ति गिरिर्महान् । ध्रुवं ध्वस्तश्च दैत्येन पाथोधितनयेन हि

គ្រូបាចារ្យមានព្រះវាចា៖ «ព្រះទេវទាំងអស់ ចូររត់គេច! ភ្នំធំ ដ្រូណា មិននៅទៀតឡើយ។ ពិតប្រាកដណាស់ វាត្រូវបានដៃត្យ—កូនប្រុសនៃមហាសមុទ្រ—បំផ្លាញហើយ»។

Verse 60

जलंधरो महादैत्यो नायं जेतुं क्षमो यतः । रुद्रांशसंभवो ह्येष सर्वामरविमर्दनः

«ជលន្ធរ ជាមហាដៃត្យ ដ៏ខ្លាំងក្លា ដូច្នេះមិនអាចឈ្នះបានដោយវិធីធម្មតាទេ។ ព្រោះគាត់កើតពីភាគមួយនៃអំណាចរុទ្រៈ ហើយជាអ្នកកម្ទេចទេវទាំងអស់»។

Verse 61

मया ज्ञातः प्रभावोऽस्य यथोत्पन्नः स्वयं सुराः । शिवापमानकृच्छक्रचेष्टितं स्मरताखिलम्

«ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់អំពីអំណាចពិតរបស់វា ដូចដែលវាបានកើតឡើង។ ហើយព្រះទេវទាំងអស់ ចូរចងចាំទាំងស្រុង អំពីអំពើរបស់ឥន្ទ្រៈ នៅពេលគាត់បានប្រព្រឹត្តអំពើបំពាន ដោយបង្អាប់ព្រះសិវៈ»។

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं देवास्सुराचार्यप्रकीर्तितम् । जयाशां त्यक्तवंतस्ते भयविह्वलितास्तथा

សនត್ಕુમារ បានមានព្រះវាចា៖ ពេលទេវតាទាំងឡាយបានឮពាក្យនោះ ដែលគ្រូបង្រៀននៃទេវតាប្រកាស ពួកគេបានបោះបង់សេចក្តីសង្ឃឹមនៃជ័យជំនះ ហើយរងការភ័យខ្លាចរំខានចិត្ត។

Verse 63

दैत्यराजेन तेनातिहन्यमानास्समंततः । धैर्यं त्यक्त्वा पलायंत दिशो दश सवासवाः

ពួកវាសុ និងទេវតាផ្សេងៗ ត្រូវស្តេចអសុរ​នោះវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ពីគ្រប់ទិស។ ពួកគេបោះបង់ភាពក្លាហាន ហើយរត់គេចទៅទិសទាំងដប់។

Verse 64

देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यस्सागरनंदनः । शंखभेरी जयरवैः प्रविवेशामरावतीम्

ពេលឃើញទេវតាទាំងឡាយត្រូវបណ្តេញឲ្យរត់គេច អសុរ—កូនប្រុសរបស់សាគរ—បានចូលទៅអមរាវតី ក្នុងសូរស័ង្ខ និងសូរភេរីដ៏អធិកអធម ព្រមទាំងស្រែកថា «ជ័យ! ជ័យ!»។

Verse 65

प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः । सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः

ពេលដៃត្យចូលក្រុង ព្រះទេវតាទាំងឡាយ ដឹកនាំដោយឥន្ទ្រៈ (សក្រៈ) បានរត់ទៅកាន់រូងភ្នំមាស ហើយដោយទុក្ខទោមនស្សពីការគាបសង្កត់របស់ដៃត្យ ក៏ស្នាក់នៅទីនោះជាជម្រក។

Verse 66

तदैव सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विन्द्रादिकानां विनिवेश्य सम्यक् । शुंभादिकान्दैत्यवरान् पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णादिगुहां व्यगान्मुने

នៅពេលនោះឯង អសុរាបានរៀបចំដាក់ឥន្ទ្រៈ និងទេវតាផ្សេងៗឲ្យស្ថិតក្នុងអំណាចនិងតួនាទីរបស់ខ្លួនយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ហើយបានដាក់ដៃត្យឧត្តមដូចជា សុಂಭៈ ជាបន្ទុកតាមទីតាំងផ្សេងៗ; រួចខ្លួនវា ឱ មុនី បានទៅកាន់រូងដែលហៅថា សុវណ្ណ និងរូងផ្សេងៗទៀត។

Frequently Asked Questions

Jalandhara’s inquiry into the cause of Rāhu’s severed head (śiracchedana) and Śukra’s ensuing explanatory narration that anchors the event in earlier divine–asura history.

It marks Śiva as the ultimate ground of truthful discourse and frames the guru’s narration as aligned with higher authority, not merely political counsel within an asuric court.

Śukra appears as the luminous guru-counselor; Jalandhara as boon-secured sovereign; Rāhu as an anomalous, etiologically explained figure; Sanatkumāra as the transmitting narrator.