Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 52

कैलासमार्गे शङ्करस्य परीक्षा — Śiva Tests the Approachers on the Kailāsa Path

Devanagari script

यदर्थं गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य वै । कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा

Transliteration

yadarthaṃ gamanodyuktau darśanaṃ prāpya tasya vai | kṛtārthau guruśakrau hi svasthānaṃ jagmaturmudā

Translation

ដោយបានទទួលទស្សនៈនៃព្រះអង្គ ដែលពួកគេបានចេញដំណើរដើម្បីស្វែងរកនោះ គ្រូ (ព្រហស្បតិ) និង សក្រក (ឥន្ទ្រ) បានមានចិត្តថាបេសកកម្មសម្រេចហើយ ហើយដោយអំណរ បានត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

Word by Word

• यत्: which/that (purpose)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• अर्थम्: purpose/aim
• अर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• गमनउद्युक्तौ: intent on going
• गमनउद्युक्तौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गमन + उद्युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन; समासः—तत्पुरुषः (गमने उद्युक्तौ)

• दर्शनम्: vision/audience
• दर्शनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• तस्य: of him/of that (Rudra)
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (emphatic particle)

• कृतार्थौ: having achieved their purpose
• कृतार्थौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन; समासः—बहुव्रीहिः (ययोः अर्थः कृतः/सिद्धः तौ)

• गुरुशक्रौ: Guru and Śakra
• गुरुशक्रौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु + शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन; समासः—द्वन्द्वः

• हि: for/indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (causal/emphatic particle)

• स्वस्थानम्: their own abode
• स्वस्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य स्थानम्)

• जग्मतुः: went
• जग्मतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), द्विवचन; परस्मैपद

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; भाववाचक

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Indra
• Brihaspati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that the highest completion (kṛtārthatā) comes from Shiva’s direct grace as darśana; once the Lord is beheld, worldly missions become secondary and the heart rests in fulfilled devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse highlights Saguna Shiva’s accessibility through darśana—just as devotees approach the Śiva-liṅga for tangible presence and blessing, Indra and Bṛhaspati approach the Lord and are satisfied by His manifest grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is to seek Shiva’s presence through steady worship and remembrance—daily liṅga-pūjā with the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and a darśana-oriented bhāva (devotional contemplation) aimed at inner certainty and peace.