Rig Veda 6.2.11: Mandala 6, Sukta 2, Mantra 11

Sukta 6.2

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni (as mediator to all Devas)

Chandas: Trishtubh (probable; verify; final pāda extended with refrain-like repetition)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा नो मित्रमहो देव देवानग्ने वोचः सुमतिं रोदस्योः । वीहि स्वस्तिं सुक्षितिं दिवो नॄन्द्विषो अंहांसि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥

Transliteration

áchā no mitramaho deva devā́n agne vócaḥ sumatíṃ ródasyoḥ | vī́hi svastíṃ sukṣitíṃ divó nṝ́n dviṣó aṃhā́ṃsi duritā́ tarema tá tarema tavā́vasā tarema ||

Translation

Speak for us, O god Agni, to the gods, thou friend of great might, bringing the right mind of Heaven and Earth. Lead us to well-being and a good dwelling, to the luminous men of the heights; so may we cross beyond the hatreds, the constrictions and the wrong paths—yes, cross them by thy help, cross them by thy protecting power.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, hither
• अच्छा: Adhikaraṇa (गत्यर्थ-निर्देश) / उपपद-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) > अव्यय ‘अच्छा’

• नः: to us, for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• मित्रम्: Mitra (the god Mitra)
• मित्रम्: Karma (वोचः इत्यस्य) / उक्त-वस्तु
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अहो: ah!, indeed
• अहो: —
• Type: Indeclinable
• Root: अहन्/अहस् (प्रातिपदिक) > अव्यय-प्रयोग ‘अहो’

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (वोचः इत्यस्य) / उक्त-वस्तु
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वः: to you (pl.)
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• वोचः: I have spoken / I would speak
• वोचः: Kartā (अहं)
• Type: Verb
• Root: वच्

• सुमतिम्: good thought, favor, benevolence
• सुमतिम्: Karma (वीहि/वोचः इत्यादि-प्रार्थ्य)
• Type: Noun
• Root: सु- + मति (प्रातिपदिक)

• रोदस्योः: of the two worlds (heaven and earth)
• रोदस्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक ‘heaven-and-earth’)

• वीहि: convey, bring
• वीहि: Kartā (त्वम् = अग्निः)
• Type: Verb
• Root: वह्

• स्वस्तिम्: well-being, welfare
• स्वस्तिम्: Karma (वीहि) / प्रार्थ्य-वस्तु
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)

• सुक्षितिम्: good dwelling, secure settlement
• सुक्षितिम्: Karma (वीहि) / प्रार्थ्य-वस्तु
• Type: Noun
• Root: सु- + क्षिति (प्रातिपदिक) / ‘सु-क्षिति’

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिव्/द्यौः’)

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: Karma (वीहि) / प्राप्तव्य-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• द्विषः: enemies
• द्विषः: Karma (तरेम) / तरणीय-वस्तु
• Type: Noun
• Root: द्विष् (प्रातिपदिक ‘द्विष्’ = enemy) / द्विष्- (कृदन्त-आधार)

• अंहांसि: distresses, sins, narrow straits
• अंहांसि: Karma (तरेम)
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• दुरितानि: misfortunes, evils
• दुरितानि: Karma (तरेम)
• Type: Noun
• Root: दुरित (प्रातिपदिक)

• तरेम: may we cross over
• तरेम: Kartā (वयम्)
• Type: Verb
• Root: तॄ

• ता: those (things)
• ता: Karma (तरेम)
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• तरेम: may we cross
• तरेम: Kartā (वयम्)
• Type: Verb
• Root: तॄ

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्)

• अवसा: with help, by protection
• अवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक) / अव् (रक्षण) से ‘अवस्’

• तरेम: may we cross over
• तरेम: Kartā (वयम्)
• Type: Verb
• Root: तॄ