Shloka 10

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

Devanagari script

अवस्थितंहनूमन्तंतेदृष्टवाहरियूथपा: ।बभूवुर्बलवन्तोहिबलवन्तंसमाश्रिताः ।।6.56.10।।

Transliteration

avasthitaṁ hanūmantaṁ te dṛṣṭvā hariyūthapāḥ | babhūvur balavanto hi balavantaṁ samāśritāḥ ||

Translation

ពេលឃើញហនុមានឈរយ៉ាងមាំមួន មេកងវានរទាំងឡាយបានចូលសុំជ្រកកោននៅក្រោមព្រះអង្គអ្នកមានពលកម្លាំងនោះ ហើយដោយអាស្រ័យលើអ្នកមានពលកម្លាំង ពួកគេក៏ក្លាយជាមានកម្លាំងខ្លាំងដែរ។

Word by Word

• अवस्थितम्: standing firm
• अवस्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ava + √sthā (धातु); avasthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् हनूमन्तम् (standing firm)

• हनूमन्तम्: Hanuman
• हनूमन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: hanumat (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म) एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• हरियूथपाः: Vanara troop-leaders
• हरियूथपाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hari-yūthapa (प्रातिपदिक; हरि + यूथप)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (leaders of the Vanara troops)

• बभूवुः: became
• बभूवुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √bhū (धातु)
• Form: लिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन

• बलवन्तः: strong
• बलवन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: balavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; विशेषणम् ते

• हि: indeed/for
• हि: Discourse (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle); हेतौ/निश्चये (indeed/for)

• बलवन्तम्: the strong (one)
• बलवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: balavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (strong one)

• समाश्रिताः: having taken refuge (in)
• समाश्रिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √श्रि (धातु); samāśrita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; विशेषणम् ते (having taken refuge in)

Context

Seeing Hanuman, the monkey leaders took their shelter under him, got established firmly and became strong.

Characters & Entities

• Hanumān
• Hariyūthapāḥ (monkey troop-leaders)
• Vānara troops

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous refuge (śaraṇāgati) in a steadfast protector strengthens the community; Dharma is upheld through trust in a leader devoted to a just cause.

What is the narrative situation?

The Vānara commanders rally around Hanumān as he stands firm in the face of danger.

Which character virtue is emphasized?

Steadfast leadership and the morale-giving power of a Dharmic champion.