Shloka 88
रावणस्य अन्त्येष्टिः
Ravana’s Funeral Rites and the Ethics of Post-War Conduct
Devanagari script
तथागतंसमुत्थाप्यसपत्नयस्तांभृशातुराः ।।।।पर्यवस्थापयामासूरुदन्त्योरुदतींभृशम् ।
Transliteration
tathāgatāṁ samutthāpya sapatnayas tāṁ bhṛśāturāḥ |
paryavasthāpayāmāsur udantyorudatīṁ bhṛśam ||
Translation
បន្ទាប់មក សហភរិយារបស់នាង ដែលឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង បានលើកនាងឡើង ខណៈនាងស្រក់ទឹកភ្នែកស្រែកយំខ្លាំងៗ ហើយពួកនាងបានគាំទ្រ និងពង្រឹងឲ្យនាងឈរមាំ។
Word by Word
तथागताम्her who had thus come (to that state)
तथागताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतथा + गत (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त—क्त (PPP) from √गम्; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘thus come/arrived (in that state)’
समुत्थाप्यhaving lifted/raised
समुत्थाप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + सम्-उत्-उपसर्ग
Formकृदन्त—ल्यप् (absolutive), ‘having raised up’
सपत्नयःthe co-wives (women)
सपत्नयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसपत्नि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘co-wives’ (here: women with co-wives, i.e., attendants)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भृशातुराःgreatly distressed
भृशातुराः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभृश + आतुर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: भृशम् आतुराः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of sapatanayaḥ)
पर्यवस्थापयामासुःthey set/placed (her)
पर्यवस्थापयामासुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + परि-अव-उपसर्ग; णिच् (causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; causative: ‘they caused to be set/placed’
रुदन्त्यःcrying
रुदन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formकृदन्त—शतृ (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; sapatanayaḥ इति विशेषण
उरुदतीम्weeping loudly
उरुदतीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउरु + रुदती (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: उरु (greatly) + रुदती (pres. part.); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ताम् इति विशेषण
भृशम्exceedingly
भृशम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formप्रकार/तीव्रतावाचक अव्यय (intensifier)
Context
The co-wives who had come there weeping aloud and distressed, lifted up roaring Mandodari quickly.
Characters & Entities
M
MandodarīFAQs
Dharma includes care for the vulnerable; supporting the bereaved is righteous action even amid political ruin.
Other queens arrive crying and physically help Mandodarī when she collapses.
Solidarity and compassion among women in crisis.