Shloka 15

विस्फारयितुमारेभेततः स धनुरुत्तमम् ।महावेगंमहानादंनिर्भन्दन्निवमेदिनीम् ।।6.100.15।।

visphārayitum ārebhe tato sa dhanur uttamam |

mahāvegaṃ mahānādaṃ nirbhindann iva medinīm ||6.100.15||

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានចាប់ផ្តើមដាក់ខ្សែ និងទាញធ្នូដ៏ប្រសើរនោះ ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងសំឡេងគគ្រឹកគគ្រេង ដូចជាកំពុងបំបែកផែនដី។

विस्फारयितुम्to stretch (the bow)
विस्फारयितुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootविस्फारय् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive/तुमर्थ), क्रियार्थक-अव्ययवत्; धातु: √स्फार्/स्फुर् (causative sense) with वि-उपसर्ग
आरेभेbegan
आरेभे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (temporal/sequence adverb)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धनुःbow
धनुः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier) of धनुः
महावेगम्of great force
महावेगम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमहावेग (प्रातिपदिक: महा + वेग)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of धनुः
महानादम्of great sound
महानादम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमहानाद (प्रातिपदिक: महा + नाद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of धनुः
निर्भिन्दन्as if splitting
निर्भिन्दन्:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootनि-भिद् (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्त, शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति कर्तरि विशेषण
इवas if
इव:
उपमानसूचक (Simile-marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Then he began to stretch his best bow endowed with an impelling force, sounding as if breaking the earth.

R
Rāma
B
bow (kārmuka/dhanus)
E
earth (medinī)

FAQs

Dharma is shown as disciplined readiness: righteous action is not impulsive; it is prepared, deliberate, and proportionate to the threat.

Rāma physically readies his weapon—stringing/drawing his bow—signaling that the decisive clash is about to begin.

Śaurya with saṃyama (valor with control): power is displayed as steady capability, not reckless rage.