Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 66, Shloka 7

चूडामणि

दर्शनम् — Rama Receives Sita’s Token and Questions Hanuman

Devanagari script

अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः।अस्याद्य दर्शने नाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये।।।।

Transliteration

ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |

asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tām iva cintaye ||

Translation

មណីនេះធ្លាប់ភ្លឺរលោងលើក្បាលនារីជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ។ ហើយឥឡូវនេះ គ្រាន់តែឃើញវា ខ្ញុំក៏មិនអាចមិនមានអារម្មណ៍ថា ដូចជាខ្ញុំបានទៅដល់នាងផ្ទាល់ឡើយ។

Word by Word

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• शोभते: shines
• शोभते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Gen), एकवचन

• प्रियायाः: of (my) beloved
• प्रियायाः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Gen), एकवचन

• मूर्ध्नि: on the head
• मूर्ध्नि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Loc), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Gen), एकवचन

• मणिः: jewel
• मणिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), एकवचन

• अस्य: of this/its
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (Gen), एकवचन

• अद्य: now/today
• अद्य: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय

• दर्शने: in/at the sight
• दर्शने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Loc), एकवचन

• न: not
• न: Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nom), एकवचन

• प्राप्ताम्: having arrived/attained
• प्राप्ताम्: Karma-predicative (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन; ‘attained/come’

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन

• इव: as if
• इव: Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (comparative particle)

• चिन्तये: I think/consider
• चिन्तये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, आत्मनेपद

Context

"This jewel was shining on the head of my beloved. Now its mere look makes me feel that I am seeing her.

Characters & Entities

• Rama
• Sita (implied as 'priyā')

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is steadfast fidelity: even in separation, love remains anchored in truth and commitment, not diverted by despair.

What is the narrative situation?

Rama reacts to the sight of Sita’s jewel-token, momentarily experiencing the closeness of reunion through a reliable sign.

Which character virtue is emphasized?

Constancy (niṣṭhā) in love and purpose—Rama’s unwavering dedication to Sita.