Shloka 27

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

एवमुक्ता मया सा तु सुरसा कामरूपिणी।5.58.27।।अब्रवीन्नातिवर्तेत कश्चिदेष वरो मम।

Transliteration

evam uktā mayā sā tu surasā kāmarūpiṇī | abravīn nātivarteta kaścid eṣa varo mama ||

Translation

ពេលខ្ញុំនិយាយដូច្នោះ សុរសា ដែលអាចបម្លែងរូបតាមចិត្ត បាននិយាយថា៖ «គ្មានអ្នកណាអាចឆ្លងកាត់ខ្ញុំបានទេ នេះជាពរ (វរ) របស់ខ្ញុំ»

Word by Word

• evam: thus
• evam: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय; 'thus'

• uktā: having been addressed
• uktā: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having been spoken to/addressed'

• mayā: by me
• mayā: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन (Instrumental Singular)

• sā: she
• sā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• tu: but/indeed
• tu: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• surasā: Surasā
• surasā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: surasā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• kāmarūpiṇī: able to assume forms at will
• kāmarūpiṇī: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: kāma-rūpiṇī (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: kāmena rūpaṃ (yasyāḥ); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• abravīt: said
• abravīt: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √brū (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• na: not
• na: Sambandha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• ativarteta: could escape/pass beyond
• ativarteta: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ati-√vṛt (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; 'should pass beyond/escape'

• kaścit: anyone
• kaścit: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kaścid (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Indefinite pronoun: anyone)

• eṣa: this
• eṣa: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative Singular)

• varaḥ: boon
• varaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• mama: my
• mama: Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (Genitive Singular)

Characters & Entities

• Surasā
• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma must operate within legitimate constraints: even a righteous agent must acknowledge ordained rules and respond intelligently rather than rebelliously.

What is the narrative situation?

Surasā refuses simple passage, asserting a divine boon that no one can evade her.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s adaptive intelligence is being tested—how to honor a constraint without abandoning duty.