Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 4, Shloka 29

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

Devanagari script

सहेमजाम्बूनदचक्रवालं महार्हमुक्तामणिभूषितान्तम्।परार्थ्यकालागुरुचन्दनाक्तं स रावणान्तःपुरमाविवेश।।।।

Transliteration

sa-hema-jāmbūnada-cakravālaṁ mahārha-muktā-maṇi-bhūṣitāntam |

parārthya-kālāguru-candanāktaṁ sa rāvaṇāntaḥpuram āviveśa ||

Translation

គាត់បានចូលទៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងខាងក្នុងរបស់រាវណៈ ដែលមានជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញភ្លឺរលោងដោយមាសជាំបូនដៈ តុបតែងគ្រប់ទីដោយគុជខ្យង និងរតនៈដ៏មានតម្លៃខ្ពស់ ហើយលាបក្រអូបដោយអាគរុខ្មៅល្អបំផុត និងលាបចន្ទន៍ដ៏ប្រណិត។

Word by Word

• स-हेम-जाम्बूनद-चक्रवालम्: the enclosure/walls (made) with gold of Jāmbūnada
• स-हेम-जाम्बूनद-चक्रवालम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + जाम्बूनद (प्रातिपदिक) + चक्रवाल (प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग; ‘स’ उपपद (सहित/युक्त) + समास: हेमेन जाम्बूनदेन च युक्तं चक्रवालम्

• महा-अर्ह-मुक्ता-मणि-भूषित-अन्तम्: whose interior was adorned with very precious pearls and gems
• महा-अर्ह-मुक्ता-मणि-भूषित-अन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अर्ह (प्रातिपदिक) + मुक्ता (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त; √भूष् धातु) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग; क्त ‘भूषित’; समास: महार्हैः मुक्ताभिः मणिभिः च भूषितः अन्तः यस्य

• परार्थ्य-काल-अगुरु-चन्दन-आक्तम्: smeared with finest black-aloes and sandal paste
• परार्थ्य-काल-अगुरु-चन्दन-आक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परार्थ्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + अगुरु (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक) + आक्त (कृदन्त; √अञ्ज् धातु)
• Form: एकवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग; क्त ‘आक्त’ = ‘लेपित/अनुलिप्त’; समास: परार्थ्यैः कालागुरुचन्दनैः आक्तम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, प्रथमा (कर्ता), पुल्लिङ्ग

• रावण-अन्तःपुरम्: Ravana's inner palace/harem
• रावण-अन्तःपुरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + अन्तःपुर (प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, द्वितीया (कर्म), नपुंसकलिङ्ग; समास: रावणस्य अन्तःपुरम्

• आविवेश: entered
• आविवेश: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विश् (धातु) उपसर्ग: आ-
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Context

The houses reverberating with sounds of laughter and of musical instruments, decorated with lattice windows of diamonds resembled the sky shining with clouds with a goad made of diamond (thunderbolt of Indra).

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāvaṇa
• Rāvaṇa’s antaḥpura (inner palace/harem)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is commitment to a truthful objective despite seductive power: Hanumān proceeds into the heart of Rāvaṇa’s domain, unmoved by luxury, to locate Sītā and uphold Rāma’s righteous cause.

What is the narrative situation?

Hanumān enters Rāvaṇa’s inner palace/antaḥpura, described as richly fortified and perfumed.

Which character virtue is emphasized?

Self-control and mission-focus: he penetrates the most alluring and dangerous space without losing ethical direction.