Shloka 43

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

Devanagari script

सगणं रावणं हत्त्वा राघवो रघुनन्दनः।त्वामादाय वरारोहे स्वपुरीं प्रतियास्यति।।।।

Transliteration

sagaṇaṃ rāvaṇaṃ hatvā rāghavo raghunandanaḥ |

tvām ādāya varārohe sva-purīṃ pratiyāsyati ||

Translation

ព្រះរាឃវៈ អ្នកនាំសេចក្តីរីករាយដល់វង្សរាឃុ បន្ទាប់ពីសម្លាប់រាវណៈជាមួយកងពលរបស់គេហើយ នឹងនាំព្រះនាង—នារីមានចង្កេះស្រស់ស្អាត—ត្រឡប់ទៅក្រុងរបស់ព្រះអង្គវិញ។

Word by Word

• स-गणम्: along with (his) followers
• स-गणम्: Karma (कर्म/object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ 'with') + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (सगणम् = 'together with his retinue')

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म/object)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having killed'

• राघवः: Rama (Raghava)
• राघवः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रघु-नन्दनः: delight of the Raghu line
• रघु-नन्दनः: Karta (कर्ता/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रघोः नन्दनः)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म/object)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आदाय: having taken
• आदाय: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ-दा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having taken'

• वर-आरोहे: O fair-hipped lady
• वर-आरोहे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वरः आरोहः यस्याः)

• स्व-पुरीम्: his own city
• स्व-पुरीम्: Karma (कर्म/object/goal)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (स्वा पुरी)

• प्रति-यास्यति: will return
• प्रति-यास्यति: Kriya (क्रिया/verb)
• Type: Verb
• Root: प्रति-या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

"O beautiful lady! Raghava, the delight of the Raghu race would kill Ravana and his kins and return with you to his city৷৷

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rāma (Rāghava, Raghunandana)
• Rāvaṇa
• Laṅkā (implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the restoration of rightful order: the oppressor is punished and the wronged spouse is reunited through righteous action.

What is the narrative situation?

Hanumān promises Sītā the future outcome: Rāma will defeat Rāvaṇa and bring her back, ending her captivity.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s commitment to truth and duty—his unwavering resolve to rescue Sītā and uphold justice.