Shloka 52

अशोकवनिकायां सीतादर्शनम्

Sita Seen in the Ashoka Grove

Devanagari script

अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम्।तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति।।।।

Transliteration

asyā devyā manas tasmiṁs tasya cāsyāṁ pratiṣṭhitam |

teneyaṁ sa ca dharmātmā muhūrtam api jīvati ||

Translation

ចិត្តរបស់ព្រះនាង (មហេសី) តាំងមាំលើព្រះองค์ ហើយចិត្តរបស់ព្រះองค์ក៏តាំងមាំលើនាងដែរ; ដោយសេចក្តីតាំងចិត្តរួមគ្នានោះ នាង និងបុរសមានព្រលឹងធម៌នោះ អាចរស់នៅបាន សូម្បីតែមួយភ្លែតទៅមួយភ្លែត។

Word by Word

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• देव्याः: of the queen/divine lady
• देव्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: devī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)

• रूपम्: form/appearance
• रूपम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: rūpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: प्रथमा as subject of implied 'asti')

• अङ्ग-प्रत्यङ्ग-सौष्ठवम्: symmetry/beauty of limbs and sub-limbs
• अङ्ग-प्रत्यङ्ग-सौष्ठवम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: aṅga (प्रातिपदिक) + pratyaṅga (प्रातिपदिक) + sauṣṭhava (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-द्वन्द्व (collective dvandva), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'limbs and sub-limbs' + 'symmetry/beauty'

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• रूपम्: form/appearance
• रूपम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: rūpa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: प्रथमा)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• इयम्: this (lady)
• इयम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• असितेक्षणा: black-eyed
• असितेक्षणा: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: asita (प्रातिपदिक) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

"This black-eyed Sita and her divine, charming body with perfect limbs are a match for Rama's figure.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as steadfast loyalty and truth of commitment: their minds remain anchored in each other, sustaining life itself through fidelity and righteous intention.

What is the narrative situation?

Hanumān observes Sītā’s unwavering devotion and understands that Rāma’s life is likewise sustained by his fixed resolve and love for her.

Which character virtue is emphasized?

Constancy (dhṛti) and fidelity—Sītā’s unwavering focus and Rāma’s dharmic steadfastness.