Shloka 28

द्वितीयः सर्गः (Sarga 2): Sugriva’s Alarm and Hanuman’s Commission

Devanagari script

इत्येवं कपिराजेन सन्दिष्टो मारुतात्मजः।चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।

Transliteration

ity evaṃ kapirājena sandiṣṭo mārutātmajaḥ | cakāra gamane buddhiṃ yatra tau rāmalakṣmaṇau ||

Translation

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីទទួលព្រះបន្ទូលបញ្ជាពីស្តេចវានរ កូនរបស់ព្រះវាយុ គឺហនុមាន បានដាក់ចិត្តសម្រេចចេញដំណើរ ទៅកាន់ទីដែលព្រះរាម និងព្រះលក្ខមណ៍ស្ថិតនៅ។

Word by Word

• इति: thus
• इति: निपात (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक (quotative particle: thus)

• एवम्: in this way
• एवम्: क्रिया-विशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: in this manner)

• कपिराजेन: by the monkey-king
• कपिराजेन: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: कपि + राज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कपीनां राजा)

• सन्दिष्टः: having been instructed
• सन्दिष्टः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Verb
• Root: सम्-दिश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been instructed/ordered’

• मारुतात्मजः: son of the Wind-god (Hanuman)
• मारुतात्मजः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मारुत + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मारुतस्य आत्मजः)

• चकार: made/formed
• चकार: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• गमने: in/for going
• गमने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
• Type: Noun
• Root: गमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; विषयाधिकरण (with respect to going)

• बुद्धिम्: decision/intention
• बुद्धिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: देशाधिकरण (Locative adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्ध (relative adverb: where)

• तौ: those two
• तौ: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• रामलक्ष्मणौ: Rama and Lakshmana
• रामलक्ष्मणौ: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: राम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; द्वन्द्व-समास (रामश्च लक्ष्मणश्च)

Characters & Entities

• Sugrīva
• Hanumān
• Vāyu (Wind-god)
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Duty carried out with obedience: dharma includes faithfully executing a rightful leader’s instruction.

What is the narrative situation?

After receiving Sugrīva’s guidance, Hanumān prepares to approach Rāma and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Service and readiness (sevā, utsāha).