HomeRamayanaBala KandaSarga 43Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

गङ्गावतरणम्

The Descent of the Gaṅgā and Bhagiratha’s Fulfilment

सप्तमी चान्वगात्तासां भगीरथमथो नृपम्।भगीरथोऽपि राजर्षिर्दिव्यं स्यन्दनमास्थित:।।।।प्रायादग्रे महातेजा गङ्गा तं चाप्यनुव्रजत्।

saptamī cānvagāt tāsāṃ bhagīratham atho nṛpam | bhagīratho 'pi rājarṣir divyaṃ syandanam āsthitaḥ || prāyād agre mahātejā gaṅgā taṃ cāpy anuvrajat |

ក្នុងចំណោមស្ទ្រីមទាំងនោះ ស្ទ្រីមទី៧ ក៏បានតាមព្រះមហាក្សត្រ ភគីរថ ដែរ។ ព្រះរាជឥសី ភគីរថ អ្នកមានពន្លឺតេជៈដ៏អស្ចារ្យ បានឡើងជិះរថទិព្វ ហើយបើកទៅមុខ—ព្រះម៉ែគង្គា ក៏បានតាមដានក្រោយព្រះអង្គ។

सप्तमीthe seventh (stream) Saptamī
सप्तमी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्तमी (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम (सप्तमी नाम गङ्गा-धारा)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अन्वगात्followed
अन्वगात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु+गम् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तासाम्of them (of those streams)
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचनम्
भगीरथम्Bhagīratha
भगीरथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभगीरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
अथोthen
अथो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रसङ्ग-अव्ययम् (particle: then/and)
नृपम्the king
नृपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; भगीरथम् इति समानाधिकरणम् (apposition)
भगीरथःBhagīratha
भगीरथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगीरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अव्ययम् (also)
राजर्षिःroyal sage
राजर्षिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootराजन् + ऋषि (प्रातिपदिक-द्वय)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी): 'राज्ञः ऋषिः' / royal sage; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; भगीरथः इति विशेषण/उपाधि
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; स्यन्दनम् इति विशेषणम्
स्यन्दनम्chariot
स्यन्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
आस्थितःhaving mounted
आस्थितः:
Kriya (क्रिया-विशेषण/कर्तृवाचक)
TypeVerb
Rootआ+स्था (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle) प्रयोगे; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; भगीरथः इति कर्तरि विशेषणम् (having mounted)
प्रायात्went forth
प्रायात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
अग्रेin front
अग्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् निपातः/क्रियाविशेषणम्; स्थान-अव्ययम् (adverb: in front)
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिक-द्वय)
Formबहुव्रीहिः: 'महत्तेजो यस्य'; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; भगीरथः इति विशेषणम्
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; भगीरथम् इत्यर्थे
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (also)
अनुव्रजत्followed
अनुव्रजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु+व्रज् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

From the sky on to the head of Shankara and thence Ganga resorted to the earth. There it flowed forward with a roaring sound.

B
Bhagīratha
G
Gaṅgā
D
divine chariot (syandana)

FAQs

Dharma is leadership in service: Bhagīratha does not seek personal gain; he guides a sacred power for the welfare of ancestors and the world.

Gaṅgā’s waters have divided into streams; one stream specifically follows Bhagīratha as he leads it onward.

Bhagīratha’s responsibility and purposeful guidance (netṛtva) aligned with satya and duty.