Shloka 22

कुशनाभकन्याशतविवाहः — The Marriage of Kuśanābha’s Hundred Daughters

and the Birth of Brahmadatta

Devanagari script

यथाक्रमं तत: पाणीन् जग्राह रघुनन्दन।ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा।।1.33.22।।

Transliteration

yathākramaṁ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |

brahmadatto mahīpālas tāsāṁ devapatir yathā ||1.33.22||

Translation

បន្ទាប់មក ឱ អ្នកជាទីរីករាយនៃវង្សរាឃុ ព្រះបាទព្រហ្មទត្តបានកាន់ដៃនាងទាំងឡាយតាមលំដាប់ ដូចព្រះឥន្ទ្រា ព្រះមហាទេវរាជ ទទួលដៃទេវីទាំងឡាយ។

Word by Word

• यथा-क्रमम्: in due order
• यथा-क्रमम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोग (adverbial)

• ततः: then
• ततः: Kala-krama (काल/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (ablatival adverb ‘then/from that’)

• पाणीन्: hands (in marriage)
• पाणीन्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• जग्राह: took/accepted
• जग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• रघुनन्दन: O Raghunandana (Rama)
• रघुनन्दन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• ब्रह्मदत्तः: Brahmadatta
• ब्रह्मदत्तः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मदत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महीपालः: the king
• महीपालः: Karta (कर्ता; apposition)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (महीं पालयति इति/महीपालः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तासाम्: of those (maidens)
• तासाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम

• देवपतिः: lord of the gods (Indra)
• देवपतिः: Upamana-karta (उपमान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (देवानां पतिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथा: like
• यथा: Upamana (उपमान marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय

Context

O son of Raghu's dynasty! that king Brahmadatta resembling Indra received the hands of those maidens' in due order.

Characters & Entities

• Brahmadatta
• Rāma (Raghunandana)
• Kūśanābha’s daughters (hundred)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Marriage is shown as a regulated rite (maryādā) done ‘in due order,’ emphasizing social and ritual propriety.

What is the narrative situation?

Brahmadatta performs the marriage acceptance (taking the hand) with the hundred daughters sequentially.

Which character virtue is emphasized?

Orderliness and adherence to prescribed conduct—dharma expressed through correct procedure.