Shloka 2

विश्वामित्रस्य यज्ञरक्षा-याचना

Visvamitra Requests Rama for Yajna-Protection

Devanagari script

सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा।महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिन:।।।।

Transliteration

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitad bhuvi nānyathā |

mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭha-vyapadeśinaḥ ||

Translation

ឱ ព្រះរាជសីហ៍—ខ្លាដ៏ខ្លាំងក្នុងចំណោមស្តេចទាំងឡាយ—ការប្រព្រឹត្តដូចនេះសមស្របសម្រាប់ព្រះองค์លើផែនដីនេះ ព្រោះព្រះองค์កើតមកពីវង្សធំ និងស្ថិតក្រោមវិន័យនៃព្រះវសិષ્ઠៈ; មិនអាចមានយ៉ាងផ្សេងទៀតឡើយ។

Word by Word

• सदृशम्: befitting/suitable
• सदृशम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'एतत्' इत्यस्य विशेषणम्

• राजशार्दूल: O tiger among kings
• राजशार्दूल: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + शार्दूल (प्रातिपदिके)
• Form: समासः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः): 'राज्ञां शार्दूलः' (tiger among kings); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तव: of/for you
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भुवि: on earth/in the world
• भुवि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• अन्यथा: otherwise/in any other way
• अन्यथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb): 'otherwise'

• महावंशप्रसूतस्य: of one born from a great lineage
• महावंशप्रसूतस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महावंश + प्रसूत (प्रातिपदिके)
• Form: समासः: महावंशप्रसूत = 'महावंशात् प्रसूतः' (ablative tatpuruṣa); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) 'प्रसूत'; पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; 'तव' इत्यस्य विशेषणम्

• वसिष्ठव्यपदेशिनः: of one designated/initiated by Vasiṣṭha
• वसिष्ठव्यपदेशिनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वसिष्ठ + व्यपदेशिन् (प्रातिपदिके)
• Form: समासः: वसिष्ठव्यपदेशिन् = 'वसिष्ठेन व्यपदेशः यस्य' (instrumental tatpuruṣa; 'named/initiated by Vasiṣṭha'); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; 'तव' इत्यस्य विशेषणम्

Context

Proud of their strength, the two wicked demons have been noosed by Yama, the god of death. O tiger among kings! they are no match for the magnanimous Rama.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Daśaratha
• Vasiṣṭha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Royal dharma is presented as consistency between lineage, training, and conduct: a king shaped by Vasiṣṭha’s guidance must act in a manner worthy of that moral formation.

What is the narrative situation?

Viśvāmitra addresses Daśaratha, framing the king’s (hesitant) response as still understandable and ‘in character’ for a righteous monarch trained by Vasiṣṭha.

Which character virtue is emphasized?

Maryādā (propriety) and cultivated restraint—behavior aligned with noble lineage and guru-instruction.