Shloka 40

Devanagari script

ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा।।।।प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायैक्ष्वाकवे तदा।

Transliteration

te gatvā rājabhavanaṃ viśvāmitram ṛṣiṃ tadā | prāptam āvedayāmāsur nṛpāyaikṣvākave tadā ||

Translation

ពួកគេបានទៅដល់ព្រះរាជវាំង ហើយបានទូលជូនព្រះមហាក្សត្រវង្សអិក្ឩ្វាគុ (ទសរថ) ថា ព្រះឥសីវិશ્વាមិត្រ បានមកដល់ហើយ។

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having gone’

• राज-भवनम्: royal palace
• राज-भवनम्: Karma (कर्म/गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः भवनम्)

• विश्वामित्रम्: Viśvāmitra
• विश्वामित्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• ऋषिम्: sage
• ऋषिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; अप्पोजिशन (to Viśvāmitra)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• प्राप्तम्: arrived
• प्राप्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; द्वितीया; एकवचन; पुंलिङ्ग; ‘arrived’ (qualifying Viśvāmitra)

• आवेदयामासुः: informed/announced
• आवेदयामासुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-विद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense: ‘made known/informed’)

• नृपाय: to the king
• नृपाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative); एकवचन

• ऐक्ष्वाकवे: to the Ikṣvāku scion
• ऐक्ष्वाकवे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ऐक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी; एकवचन; वंश-विशेषणवत् (to the Ikṣvāku-descendant)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

Context

Having reached the royal hall, they reported to the king (Dasaratha), descendant of the Ikshvakus about the arrival of sage Viswamitra.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Daśaratha
• Ikṣvāku dynasty
• royal palace (rājabhavana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is responsible communication within governance: timely reporting of important arrivals so that the king can act according to righteous protocol.

What is the narrative situation?

Messengers reach Daśaratha’s palace and announce that Viśvāmitra has come.

Which character virtue is emphasized?

Administrative duty and fidelity to royal procedure—servants performing their role accurately.