HomeRamayanaBala KandaSarga 18Shloka 33
Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival

Bālakāṇḍa 18

ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणै:।।।।ह्रीमन्त: कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिन:।तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्।।।।पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा।

te yadā jñānasampannāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ | hrīmantaḥ kīrtimantaś ca sarvajñā dīrghadarśinaḥ ||

teṣām evaṃ prabhāvānāṃ sarveṣāṃ dīptatejasām | pitā daśaratho hṛṣṭo brahmā lokādhipo yathā ||

កាលណាព្រះរាជបុត្រទាំងនោះសម្បូរដោយប្រាជ្ញា និងពេញលេញដោយគុណធម៌ទាំងអស់—មានហិរិ (អៀនខ្មាស) មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានការយល់ដឹង និងមើលឃើញឆ្ងាយ—ព្រះបិតា ទសរថ ក៏មានព្រះហឫទ័យរីករាយចំពោះព្រះរាជបុត្រទាំងអស់ដែលមានឥទ្ធិពល និងពន្លឺតេជៈភ្លឺរលោង ដូចព្រះព្រហ្ម អធិបតីនៃលោកទាំងឡាយ ដែលរីករាយដូច្នោះ។

तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (when)
ज्ञानसम्पन्नाःendowed with knowledge
ज्ञानसम्पन्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्ञान-सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (ज्ञानेन सम्पन्नाः)
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (गुणैः)
समुदिताःendowed/combined
समुदिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + इ (धातु) → समुदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘united/possessed’
गुणैःwith virtues
गुणैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
ह्रीमन्तःmodest
ह्रीमन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootह्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मतुप्-प्रत्यय (possessive)
कीर्तिमन्तःrenowned
कीर्तिमन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकीर्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मतुप्-प्रत्यय
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सर्वज्ञाःall-knowing
सर्वज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (सर्वं जानन्ति)
दीर्घदर्शिनःfar-sighted
दीर्घदर्शिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीर्घ-दर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (दीर्घं पश्यन्ति)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
एवम्thus
एवम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
प्रभावानाम्of (their) powers/qualities
प्रभावानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘having such powers/qualities’ (genitive of description)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तेषाम्)
दीप्ततेजसाम्of those of shining splendor
दीप्ततेजसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootदीप्त-तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; समासः कर्मधारयः (दीप्तं तेजः येषाम्)
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दशरथःDaśaratha
दशरथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पिता इत्यस्य विशेष्य
हृष्टःrejoiced
हृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमेय/उपमान-संबन्धे
लोकाधिपःlord of the worlds
लोकाधिपः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootलोक-अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानाम् अधिपः)
यथाas/like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकारवाचक-अव्यय (as/like)

All his sons were enriched with knowledge and endowed with all virtues. They were modest, renowned, omniscient and far-sighted. Dasaratha rejoiced at the sight of those glorious sons with such faculties and looked like Brahma, Lord of the worlds.

D
Daśaratha
B
Brahmā (Lokādhipa)

FAQs

Dharma is portrayed as character formed by knowledge and virtues—learning must mature into humility, reputation earned through conduct, and foresight used for righteous governance.

The narrator summarizes the princes’ cultivated qualities and shows Daśaratha’s joy in their moral and intellectual excellence.

The princes’ integrated excellence: jñāna (wisdom), hrī (modesty), kīrti (earned renown), and dīrghadarśitva (long-range discernment).