HomeRamayanaBala KandaSarga 10Shloka 18

Shloka 18

प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुका:।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधु:।।।।

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ sarvā eva samutsukāḥ |

ṛṣer bhītāś ca śīghraṃ tā gamanāya matiṃ dadhuḥ ||

ក្រោយទទួលយកការបូជានោះហើយ ពួកនាងទាំងអស់—ទាំងរំភើប ទាំងកង្វល់—បានកើតការភ័យខ្លាចចំពោះឥសី ហើយប្រញាប់សម្រេចចិត្តចេញដំណើរ។

प्रतिगृह्यhaving accepted
प्रतिगृह्य:
Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्यय; पूर्वकालिकक्रिया
and
:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ताम्that
ताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पूजाम्)
पूजाम्hospitality
पूजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वाःall (women)
सर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
एवindeed; just
एव:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic/only)
समुत्सुकाःeager; anxious
समुत्सुकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमुत्सुक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सर्वाः)
ऋषेःof the sage
ऋषेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भीताःafraid
भीताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘भीत’ = afraid; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सर्वाः)
and
:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverb)
ताःthey
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
गमनायfor departure
गमनाय:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; प्रयोजनार्थे (dative of purpose)
मतिम्intention; resolve
मतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दधुःplaced; formed (made up)
दधुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

'O brahmin, these are excellent fruits. May prosperity be to you. Accept them and eat them without delay.'

C
courtesans (vāramukhyāḥ—implied in the episode)
ṛṣi (sage/ascetic; contextually Ṛśyaśṛṅga or his father)

FAQs

Actions that may violate ascetic boundaries carry consequences; the verse underscores caution and accountability—recognizing potential adharma and withdrawing before harm escalates.

The women accept the ritual-like gifts and, fearing the sage’s reaction (notably the father’s arrival in context), decide to leave immediately to keep their plan concealed.

Strategic restraint—knowing when to disengage to avoid immediate conflict.