Shloka 17

Devanagari script

आगतानां तत: पूजामृषिपुत्रश्चकार ह।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च न:।।।।

Transliteration

āgatānāṃ tataḥ pūjām ṛṣi-putraś cakāra ha |

idam arghyam idaṃ pādyam idaṃ mūlam idaṃ phalaṃ ca naḥ ||

Translation

បន្ទាប់មក កូនប្រុសរបស់ឥសីបានធ្វើការទទួលភ្ញៀវដោយគោរពថា៖ «នេះជាអរឃ្យៈ (គ្រឿងបូជាគោរព) នេះជាទឹកលាងជើង ហើយនេះជាឫសឈើ និងផ្លែឈើរបស់យើង»។

Word by Word

• आगतानाम्: of those who had come
• आगतानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle) ‘आगत’ + षष्ठी, बहुवचन; सम्बन्धे (of those who had come)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्यय (then/thereafter)

• पूजाम्: hospitality; worship
• पूजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ऋषिपुत्रः: the sage's son
• ऋषिपुत्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि-पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ऋषेः पुत्रः)

• चकार: did; performed
• चकार: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed (narrative)
• ह: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: स्मरण/वृत्तान्तसूचक-अव्यय (narrative particle)

• इदम्: this
• इदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (pointing)

• अर्घ्यम्: honor-offering
• अर्घ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘इदम्’ इत्यस्य समानााधिकरणम्

• इदम्: this
• इदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक

• पाद्यम्: water for washing feet
• पाद्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक

• मूलम्: roots
• मूलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक

• फलम्: fruit
• फलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: None (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• नः: our
• नः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम

Context

Thereafter the son of ascetic respectfully received the the strangers saying, "(Accept) our offerings, here is water for washing feet and here are roots and fruits".

Characters & Entities

• Ṛśyaśṛṅga
• arghya (respectful offering)
• pādya (water for feet)
• roots (mūla)
• fruits (phala)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Atithi-dharma is explicitly enacted: guests are honored with arghya and pādya, and offered the simple forest fare of roots and fruits.

What is the narrative situation?

At the hermitage, Ṛśyaśṛṅga formally welcomes the visiting women with traditional offerings and food.

Which character virtue is emphasized?

Respectful hospitality and adherence to righteous custom—he treats arrivals as worthy of honor.