Shloka 11

ऋश्यशृङ्ग-आनयनम्

Bringing Ṛśyaśṛṅga to Aṅga and His Marriage to Śāntā

Devanagari script

ताश्चित्रवेषा: प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरा:।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्।। ।।

Transliteration

tāś citra-veṣāḥ pramadā gāyantyo madhura-svarāḥ |

ṛṣi-putram upāgamya sarvā vacanam abruvan ||

Translation

នារីទាំងនោះ ស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ចម្រុះដ៏វិចិត្រ ច្រៀងដោយសំឡេងផ្អែមល្ហែម បានចូលទៅជិតកូនរបស់ឥសី ហើយទាំងអស់បាននិយាយពាក្យទៅកាន់គាត់។

Word by Word

• kaḥ: who
• kaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• tvam: you
• tvam: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (2nd person pronoun)

• kim: what
• kim: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (what?)

• vartase: do you live/subsist
• vartase: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vṛt (धातु)
• Form: लकारः लट् (Present), आत्मनेपदम्, पुरुषः 2, वचनम् एकवचनम्

• brahman: O Brahmin
• brahman: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: brahman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, संबोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• jñātum: to know
• jñātum: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: jñā (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• icchāmahe: we wish
• icchāmahe: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: iṣ (धातु)
• Form: लकारः लट् (Present), आत्मनेपदम्, पुरुषः 1 (उत्तम), वचनम् बहुवचनम्

• vayam: we
• vayam: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• ekaḥ: alone
• ekaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् tvam

• tvam: you
• tvam: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• vijane: in a lonely (place)
• vijane: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: vijana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् vane

• ghore: dreadful
• ghore: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ghora (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् vane

• vane: in the forest
• vane: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• carasi: you roam
• carasi: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: car (धातु)
• Form: लकारः लट् (Present), परस्मैपदम्, पुरुषः 2, वचनम् एकवचनम्

• śaṃsa: tell
• śaṃsa: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: śaṃs (धातु)
• Form: लकारः लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, पुरुषः 2, वचनम् एकवचनम्

• naḥ: to us
• naḥ: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, बहुवचनम् (enclitic: to us/for us)

Context

Those wonderfully attired women singing with sweet voices approached the son of the sage (Rsyasringa) and said:

Characters & Entities

• Ṛśyaśṛṅga (ṛṣi-putra)
• women (pramadāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is challenged through persuasive speech and sensory allure; the episode warns that external charm can be used to divert one from a vowed path.

What is the narrative situation?

The women begin their engagement with Ṛśyaśṛṅga by approaching him with song and conversation.

Which character virtue is emphasized?

The women’s strategic persuasion (rather than a virtue): they employ charm and speech to influence an innocent ascetic.