Shloka 7

Devanagari script

बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणा: ।मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तश्श्रूयतान्नर: ।।।।

Transliteration

bahavo durlabhāś caiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |

mune vakṣyāmy ahaṃ buddhvā tair yuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ ||

Translation

ឱ មុនី! គុណធម៌ជាច្រើនដែលលោកបានរៀបរាប់មក នោះពិតជាកម្រណាស់ក្នុងមនុស្ស។ ខ្ញុំបានពិចារណាដឹងហើយថាមានបុរសម្នាក់ប្រកបដោយគុណទាំងនោះ; ឥឡូវនេះខ្ញុំនឹងប្រាប់—សូមស្តាប់—អំពីបុរសនោះ។

Word by Word

• बहवः: many
• बहवः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'गुणाः')

• दुर्लभाः: rare/hard to find
• दुर्लभाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: indeed/only
• एव: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• ये: which/that
• ये: कर्ता (relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• त्वया: by you
• त्वया: कर्ता (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• कीर्तिताः: described
• कीर्तिताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'गुणाः')

• गुणाः: qualities
• गुणाः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मुने: O sage
• मुने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वक्ष्यामि: I will tell
• वक्ष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• बुद्ध्वा: having ascertained/understood
• बुद्ध्वा: पूर्वक्रिया
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-अन्त (absolutive), पूर्वकाल

• तैः: with those
• तैः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• युक्तः: endowed
• युक्तः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying 'नरः')

• श्रूयताम्: let (him) be heard / listen
• श्रूयताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; आज्ञार्थे

• नरः: the man/person
• नरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

After he killed Vali in the combat in compliance with the words of Sugriva, Rama installed Sugriva as king.

Characters & Entities

• Nārada
• Vālmīki

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as an attainable but rare integration of virtues. Truth (satya) appears as intellectual honesty: Nārada claims he has carefully discerned (buddhvā) such a person before speaking.

What is the narrative situation?

At the opening of the epic, after Vālmīki asks who embodies many ideal qualities, Nārada responds that such qualities are rare but that he knows one person who possesses them and will describe him.

Which character virtue is emphasized?

Nārada’s discernment and truthful speech—he speaks after careful ascertainment, modeling responsible testimony in transmitting ethical ideals.