Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 65, Shloka 10

अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace

Morning Rites Turn to Lament

Devanagari script

सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम्।सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम्।।।।

Transliteration

sarvalakṣaṇasampannaṃ sarvaṃ vidhivad arcitaṃ | sarvaṃ suguṇalakṣmīvat tad babhūvābhihārikam ||

Translation

គ្រឿងសក្ការៈទាំងអស់សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ គឺពេញលេញដោយលក្ខណៈត្រឹមត្រូវគ្រប់ប្រការ ត្រូវបានរៀបចំ និងបូជាតាមវិធីពិធីការយ៉ាងសមរម្យ ហើយទាំងមូលសុទ្ធតែប្រសើរ មានគុណលក្ខណៈ និងមង្គលភាព សមស្របសម្រាប់ការថ្វាយ។

Word by Word

• सर्वलक्षणसम्पन्नम्: endowed with all marks (excellent in every way)
• सर्वलक्षणसम्पन्नम्: Karta (कर्ता) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + लक्षण + सम्पन्न (कृदन्त, क्त) (समास)
• Form: क्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वम् इति विशेषणम्

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• विधिवत्: duly
• विधिवत्: Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि + वत् (अव्ययभावे)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: according to rule)

• अर्चितम्: honoured/arranged with worship
• अर्चितम्: Karta (कर्ता) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) → अर्चित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वम् इति विशेषणम्

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• सुगुणलक्ष्मीवत्: possessing good qualities and auspicious splendour
• सुगुणलक्ष्मीवत्: Karta (कर्ता) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + गुण + लक्ष्मी + वत् (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; सर्वम् इति विशेषणम्; वत्-प्रत्यय (possessing)

• तत्: that (all of it)
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सर्वम् इत्यस्य पुनर्निर्देशः

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) (तिङन्त)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• आभिहारिकम्: fit for presentation/royal offering (articles for the king)
• आभिहारिकम्: Karta (कर्ता) (विधेय-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: आभिहारिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तत् इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)

Context

All the articles brought for the king (for his bath) were presentable and as per tradition. In quality they were excellent and auspicious.

Characters & Entities

• Daśaratha (implied as the king)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as adherence to vidhi (proper procedure): the kingdom’s welfare depends on disciplined, auspicious routine—external order that supports moral and civic order.

What is the narrative situation?

Court attendants have arranged the king’s daily-service items meticulously, not yet realizing the king has died.

Which character virtue is emphasized?

Carefulness and respect for tradition—performing one’s assigned duty with precision and reverence.