Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 15
Ayodhya KandaSarga 1549 Verses

Sarga 15

अभिषेकसज्जा तथा सुमन्त्रस्य प्रेषणम् (Coronation Preparations and Sumantra’s Commission)

अयोध्याकाण्ड

សರ್ಗ ១៥ ពិពណ៌នាពីការត្រៀមរួចរាល់ទាំងសម្ភារៈពិធី និងភាពរួចរាល់របស់ទីក្រុង សម្រាប់ពិធីយុវរាជាភិសេករបស់ព្រះរាម។ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកចេះវេដៈ និងព្រះបូជាចារ្យរាជវាំង យាមយប់ហើយប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមណ្ឌបអភិសេក; មន្ត្រី មេយោធា និងមេក្រុមសិប្បកម្ម/ពាណិជ្ជកម្ម មកដោយសេចក្តីរីករាយ។ ពេលវេលាមង្គលត្រូវបានកំណត់—នក្ខត្រ ពុស្យ (Puṣya) ជាមួយលគ្ន ករក្កដ (Karkaṭaka)—ស្របតាមនក្ខត្រកំណើតរបស់ព្រះរាម។ វត្ថុពិធី និងគ្រឿងរាជូបភោគត្រូវបានរាយនាម៖ ទឹកបរិសុទ្ធពីសង្គមគង្គា–យមុនា និងពីទន្លេផ្សេងៗ បឹង អណ្តូង និងសមុទ្រ; ភាជន៍មាសប្រាក់តុបតែងផ្កាឈូក; ទឹកឃ្មុំ ទឹកដោះជូរ ឃី (ghee) ទឹកដោះគោ ស្មៅដរភៈ ផ្កា; ចាមរ (កង្ហារពីកន្ទុយយ៉ាក់) ឆ័ត្រសស្អាតដូចព្រះចន្ទ; គោស និងសេះពណ៌ស្រាល ព្រមទាំងដំរីធំសម្រាប់ជិះរាជ; កញ្ញាតុបតែង៨នាក់ តន្ត្រីករ និងអ្នកសរសើរ។ ទោះយ៉ាងណា បន្ទាប់ពីថ្ងៃរះ ក៏មហាជនកិត្តិយសទាំងឡាយមិនទាន់បានឃើញព្រះទសរថឡើយ។ សុមន្ត្រ ចូលទៅក្នុងអន្តៈបុរៈ សរសើរព្រះវង្ស អំពាវនាវទេវតាឲ្យប្រទានជ័យមង្គល ហើយទូលអញ្ជើញព្រះរាជាឲ្យភ្ញាក់ និងប្រទានទស្សនៈ។ ព្រះទសរថភ្ញាក់រួចហើយតែព្រួយចិត្ត; ព្រះអង្គសួរថា ហេតុអ្វីព្រះបន្ទូលរបស់កៃកេយីឲ្យទៅអញ្ជើញព្រះរាមមិនទាន់បានអនុវត្ត ហើយបញ្ជាសុមន្ត្រ ឲ្យទៅអញ្ជើញម្តងទៀត។ សុមន្ត្រ ចេញតាមផ្លូវតុបតែងទង់ ប្រាប់ឮប្រជាជននិយាយពីពិធីអភិសេក ហើយទៅដល់ព្រះរាជវាំងព្រះរាម—ពិពណ៌នាដោយរូបភាពភ្លឺរលោងដូចរតនៈ—មានអ្នកទីក្រុង និងអ្នកស្រុកយកអំណោយមកកកកុញ រហូតដល់គាត់ចូលទៅកាន់បន្ទប់ឯកជនរបស់ព្រះរាម។

Shlokas

Verse 1

ते तु तां रजनीमुष्य ब्राह्मणा वेदपारगाः।उपतस्थुरुपस्थानं सह राजपुरोहिताः।।2.15.1।।

ឯព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកជ្រាបច្បាស់ព្រះវេទា ក្រោយពីអធិស្ឋានភ្ញាក់យាមពេញរាត្រីនោះហើយ ក៏មកប្រជុំគ្នានៅមណ្ឌបពិធីអភិសេក ជាមួយពុរោហិតរាជវាំង។

Verse 2

अमात्या बलमुख्याश्च मुख्या ये निगमस्य च।राघवस्याभिषेकार्थे प्रियमाणास्तु संगताः।।2.15.2।।

ដើម្បីពិធីអភិសេកព្រះរាម អាមាត្យទាំងឡាយ មេបញ្ជាការកងទ័ពជាន់ខ្ពស់ និងមេដឹកនាំសមាគមពាណិជ្ជករនៃទីក្រុង បានមកប្រមូលផ្តុំគ្នា ដោយពោរពេញទៅដោយសេចក្តីអំណរ។

Verse 3

उदिते विमले सूर्ये पुष्ये चाभ्यागतेऽहनि।लग्ने कर्कटके प्राप्ते जन्म रामस्य च स्थिते।।2.15.3।।अभिषेकाय रामस्य द्विजेन्द्रैरुपकल्पितम्।

នៅពេលព្រះអាទិត្យដ៏ភ្លឺថ្លាបានរះឡើង ក្នុងថ្ងៃដែលនក្ខត្រ ពុស្ស្យៈ (Puṣya) កំពុងឡើង និងនៅពេលលគ្ន ករកដ (Cancer) ដែលជាលគ្នាកំណើតរបស់ព្រះរាម បានមកដល់ ព្រះព្រាហ្មណ៍ជាន់ខ្ពស់ទាំងឡាយបានរៀបចំការត្រៀមសម្រាប់ពិធីអភិសេក (abhiseka) របស់ព្រះរាម។

Verse 4

काञ्चना जलकुम्भाश्च भद्रपीठं स्वलंकृतम्।।2.15,4।।रथः च सम्यगास्तीर्णो भास्वता व्याघ्रचर्मणा।

ក្រឡុកទឹកមាស និងភទ្រពីឋ (កៅអីពិធី) ដែលតុបតែងយ៉ាងល្អ បានរៀបចំរួចជាស្រេច; ហើយរទេះក៏បានប铺យ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយស្បែកខ្លាដែលភ្លឺរលោង។

Verse 5

गङ्गायमुनयोःपुण्यात्सङ्गमादाहृतं जलम्।।2.15.5।।याश्चान्या स्सरितः पुण्या ह्रदाः कूपा स्सरांसि च।प्राग्वाहाश्चोर्ध्ववाहाश्च तिर्यग्वाहा स्समाहिताः।।2.15.6।।ताभ्यश्चैवाहृतं तोयं समुद्रेभ्यश्च सर्वशः।

បាននាំទឹកមកពីសង្គមដ៏បរិសុទ្ធនៃទន្លេគង្គា និងយមុនា ហើយក៏នាំទឹកពីទន្លេបរិសុទ្ធផ្សេងៗ ពីស្រះ ពីអណ្ដូង និងពីបឹង—ទាំងស្ទឹងដែលហូរទៅទិសបូព៌ា ហូរឡើងលើ និងហូរបត់បែន—ប្រមូលមកពីគ្រប់ទិស; ហើយទឹកក៏ត្រូវបានប្រមូលពីសមុទ្រទាំងអស់ផងដែរ។

Verse 6

गङ्गायमुनयोःपुण्यात्सङ्गमादाहृतं जलम्।।2.15.5।।याश्चान्या स्सरितः पुण्या ह्रदाः कूपा स्सरांसि च।प्राग्वाहाश्चोर्ध्ववाहाश्च तिर्यग्वाहा स्समाहिताः।।2.15.6।।ताभ्यश्चैवाहृतं तोयं समुद्रेभ्यश्च सर्वशः।

ភាជនៈមាស និងប្រាក់—គ្របដោយស្លឹកស្រស់ពណ៌បៃតងស្រអែម—តុបតែងដោយផ្កាបទុម និងផ្កាអុត្បល ស្រស់ស្អាតភ្លឺរលោង ពេញលេញដោយទឹកអភិសេកដ៏បរិសុទ្ធបំផុត ហើយមានឡាជា (អង្ករផុស) ភ្ជាប់ជាមួយផងដែរ។

Verse 7

सलाजाः क्षीरिभिश्छन्ना घटाः काञ्चनराजताः।।2.15.7।।पद्मोत्पलयुता भान्ति पूर्णाः परमवारिणा।

ភាជនៈមាស និងប្រាក់—គ្របដោយស្លឹកស្រស់ពណ៌បៃតងស្រអែម—តុបតែងដោយផ្កាបទុម និងផ្កាអុត្បល ស្រស់ស្អាតភ្លឺរលោង ពេញលេញដោយទឹកអភិសេកដ៏បរិសុទ្ធបំផុត ហើយមានឡាជា (អង្ករផុស) ភ្ជាប់ជាមួយផងដែរ។

Verse 8

क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भा स्सुमनसः पयः।।2.15.8।।वेश्याश्चैव शुभाचारा स्सर्वाभरणभूषिताः।

ទឹកឃ្មុំ ទឹកដោះគោជូរ ឃី (ប៊ឺបរិសុទ្ធ) អង្ករផុស ស្មៅដರ್ಭៈ ផ្កា និងទឹកដោះគោ ត្រូវបានរៀបចំជាគ្រឿងបូជា; ហើយនារីវេស្យាដែលមានអាកប្បកិរិយាល្អ ប្រដាប់ដោយគ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង ក៏ឈររង់ចាំបម្រើដោយគោរព។

Verse 9

चन्द्रांशुविकचप्रख्यं काञ्चनं रत्नभूषितम्।।2.15.9।।सज्जं तिष्ठति रामस्य वालव्यजनमुत्तमम्।

សម្រាប់ព្រះរាម មានកង្ហារពីកន្ទុយយ៉ាក់ដ៏ប្រសើរមួយ ត្រូវបានត្រៀមរួច—ដងមាសប្រដាប់ដោយរតនៈ—ភ្លឺរលោងដូចពន្លឺព្រះចន្ទដែលរាលដាលយ៉ាងទន់ភ្លន់។

Verse 10

चन्द्रमण्डलसङ्काशमातपत्रं च पाण्डुरम्।।2.15.10।।सज्जं द्युतिकरं श्रीमदभिषेकपुरस्कृतम्।

ឆ័ត្ររាជសម្បត្តិពណ៌សស្រអែម ដ៏ភ្លឺរលោង និងស្រស់ស្អាត ដូចរង្វង់ព្រះចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំរួចជាស្រេចនៅមុខមណ្ឌបអភិសេក។

Verse 11

पाण्डुरश्च वृषस्सज्जः पाण्डुरोऽश्वश्च सुस्थितः।।2.15.11।।प्रसृतश्च गजःश्रीमानौपवाह्यः प्रतीक्षते।

គោព្រឹសភពណ៌សស្រអែមមួយឈររួចជាស្រេច សេះពណ៌សស្រអែមមួយក៏ឈរមាំមួននៅទីសមរម្យ ហើយដំរីដ៏អស្ចារ្យមួយ—មានទឹកមុស្តហូរពេលកំពុងក្តៅក្រហាយ សមស្របជាព្រះយានរបស់ព្រះមហាក្សត្រ—ឈររង់ចាំបម្រើ។

Verse 12

अष्टौ च कन्या माङ्गल्या स्सर्वाभरणभूषिताः।।2.15.12।।वादित्राणि च सर्वाणि वन्दिनश्च तथाऽपरे।

មានកញ្ញាមង្គលប្រាំបីនាក់ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការគ្រប់យ៉ាង ហើយមានឧបករណ៍តន្ត្រីគ្រប់ប្រភេទ ព្រមទាំងអ្នកសរសើរ (វន្ទិន) និងអ្នកដទៃទៀត—ទាំងអស់ឈររួចជាស្រេចសម្រាប់ពិធី។

Verse 13

इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये संभ्रियेताभिषेचनम्।।2.15.13।।तथाजातीयमादाय राजपुत्राभिषेचनम्।ते राजवचनात्तत्र समवेतामहीपतिम्।।2.15.14।।अपश्यन्तोऽब्रुवन् को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत्।न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः।।2.15.15।।यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः।

ដូចដែលនៅក្នុងរាជ្យនៃវង្សឥក្ស្វាគូ គេតែងប្រមូលផ្តុំគ្រឿងសក្ការៈ និងសម្ភារៈអភិសេកតាមប្រពៃណីយ៉ាងណា ក៏ដូច្នោះដែរ សម្ភារៈសមស្របសម្រាប់អភិសេកព្រះរាជបុត្រត្រូវបាននាំមកប្រមូលផ្តុំ។ អ្នកទាំងឡាយដែលមកប្រជុំទីនោះតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពេលមិនឃើញព្រះអធិរាជនៃផែនដី ក៏និយាយថា៖ “នរណានឹងទៅទូលជម្រាបព្រះមហាក្សត្រអំពីការមកដល់របស់យើង? ព្រះអាទិត្យបានរះហើយ តែយើងមិនឃើញព្រះមហាក្សត្រឡើយ។ ហើយពិធីអភិសេកតាំងព្រះរាមដ៏មានប្រាជ្ញាជាយុវរាជ ក៏បានរៀបចំរួចស្រេចទាំងស្រុងហើយ។”

Verse 14

इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये संभ्रियेताभिषेचनम्।।2.15.13।।तथाजातीयमादाय राजपुत्राभिषेचनम्।ते राजवचनात्तत्र समवेतामहीपतिम्।।2.15.14।।अपश्यन्तोऽब्रुवन् को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत्।न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः।।2.15.15।।यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः।

ដូចដែលនៅក្នុងរាជ្យនៃវង្សឥក្ស្វាគូ គេតែងប្រមូលផ្តុំគ្រឿងសក្ការៈ និងសម្ភារៈអភិសេកតាមប្រពៃណីយ៉ាងណា ក៏ដូច្នោះដែរ សម្ភារៈសមស្របសម្រាប់អភិសេកព្រះរាជបុត្រត្រូវបាននាំមកប្រមូលផ្តុំ។ អ្នកទាំងឡាយដែលមកប្រជុំទីនោះតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពេលមិនឃើញព្រះអធិរាជនៃផែនដី ក៏និយាយថា៖ “នរណានឹងទៅទូលជម្រាបព្រះមហាក្សត្រអំពីការមកដល់របស់យើង? ព្រះអាទិត្យបានរះហើយ តែយើងមិនឃើញព្រះមហាក្សត្រឡើយ។ ហើយពិធីអភិសេកតាំងព្រះរាមដ៏មានប្រាជ្ញាជាយុវរាជ ក៏បានរៀបចំរួចស្រេចទាំងស្រុងហើយ។”

Verse 15

इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये संभ्रियेताभिषेचनम्।।2.15.13।।तथाजातीयमादाय राजपुत्राभिषेचनम्।ते राजवचनात्तत्र समवेतामहीपतिम्।।2.15.14।।अपश्यन्तोऽब्रुवन् को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत्।न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः।।2.15.15।।यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः।

ដូចដែលនៅក្នុងរាជ្យនៃវង្សឥក្ស្វាគូ គេតែងប្រមូលផ្តុំគ្រឿងសក្ការៈ និងសម្ភារៈអភិសេកតាមប្រពៃណីយ៉ាងណា ក៏ដូច្នោះដែរ សម្ភារៈសមស្របសម្រាប់អភិសេកព្រះរាជបុត្រត្រូវបាននាំមកប្រមូលផ្តុំ។ អ្នកទាំងឡាយដែលមកប្រជុំទីនោះតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពេលមិនឃើញព្រះអធិរាជនៃផែនដី ក៏និយាយថា៖ “នរណានឹងទៅទូលជម្រាបព្រះមហាក្សត្រអំពីការមកដល់របស់យើង? ព្រះអាទិត្យបានរះហើយ តែយើងមិនឃើញព្រះមហាក្សត្រឡើយ។ ហើយពិធីអភិសេកតាំងព្រះរាមដ៏មានប្រាជ្ញាជាយុវរាជ ក៏បានរៀបចំរួចស្រេចទាំងស្រុងហើយ។”

Verse 16

इति तेषु ब्रुवाणेषु सार्वभौमान् महीपतीन्।।2.15.16।।अब्रवीत्तानिदं सर्वान्सुमन्त्रो राजसत्कृतः।

កាលដែលព្រះមហាក្សត្រអធិបតីទាំងឡាយកំពុងពោលដូច្នោះ សុមន្ត្រ ដែលព្រះរាជាទ្រង់គោរព និងទុកចិត្ត បាននិយាយទៅកាន់ពួកគេទាំងអស់ដោយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 17

रामं राज्ञो नियोगेन त्वरया प्रस्थितोऽस्म्यहम्।।2.15.17।।पूज्या राज्ञो भवन्तस्तु रामस्य च विशेषतः।

តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះរាជា ខ្ញុំនឹងចេញដំណើរយ៉ាងរហ័សទៅរកព្រះរាម។ ចំណែកព្រះអង្គទាំងឡាយ គួរឲ្យគោរពបូជាពីព្រះរាជា ហើយជាពិសេសពីព្រះរាមផងដែរ។

Verse 18

अयं पृच्छामि वचनात्सुखमायुष्मतामहम्।।2.15.18।।राज्ञः संप्रति बुद्धस्य यच्चागमनकारणम्।

តាមសំណើររបស់ព្រះអង្គទាំងឡាយ ខ្ញុំនឹងទូលសួរព្រះរាជា—ឥឡូវទ្រង់ភ្ញាក់ហើយ—អំពីសុខភាព និងមូលហេតុនៃការទ្រង់ហៅ (ខ្ញុំ/ការប្រជុំនេះ)។

Verse 19

इत्युक्त्वाऽन्तः पुरद्वारमाजगाम पुराणवित्।।2.15.19।।सदाऽसक्तं च तद्वेश्म सुमन्त्रः प्रविवेश ह।

ក្រោយពោលដូច្នោះ សុមន្ត្រ ដែលចេះដឹងអំពីប្រពៃណី និងប្រវត្តិរាជវង្ស បានទៅដល់ទ្វារវាំងខាងក្នុង ហើយបានចូលទៅក្នុងតំបន់ព្រះបរមរាជវាំងដែលតាមទម្លាប់តែងតែបិទជានិច្ច។

Verse 20

तुष्टावास्य तदा वंशं प्रविश्य स विशांपतेः।।2.15.20।।शयनीयं नरेन्द्रस्य तदाऽऽसाद्य व्यतिष्ठत।

បន្ទាប់មក គាត់បានចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំងខាងក្នុង របស់ព្រះមហាក្សត្រ សរសើរព្រះវង្សក្សត្រដ៏រុងរឿង ហើយចូលទៅជិតបន្ទប់បម្រើព្រះសយន៍ រួចឈរនៅទីនោះ។

Verse 21

सोऽत्यासाद्य तु तद्वेश्म तिरस्करणिमन्तरा।।2.15.21।।आशीर्भिर्गुणयुक्ताभि रभितुष्टाव राघवम्।

ពេលចូលទៅជិតបន្ទប់នោះ គាត់បានឈរនៅពីក្រោយវាំងនន ហើយសរសើរព្រះរាឃវៈ ដោយពាក្យពរដ៏ពោរពេញដោយគុណធម៌។

Verse 22

सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि।।2.15.22।।वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते।

ឱ កាកុតស្ថៈ សូមព្រះសោម និងព្រះសូរ្យៈ ព្រមទាំងព្រះសិវៈ និងព្រះវៃស្រវណៈ ហើយព្រះវរុណ ព្រះអគ្និ និងព្រះឥន្ទ្រ ប្រទានជ័យជម្នះដល់ព្រះអង្គ។

Verse 23

गता भगवती रात्रिरहः शिवमुपस्थितम्।।2.15.23।।बुद्ध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्।

រាត្រីដ៏សក្ការៈបានកន្លងផុត ហើយថ្ងៃដ៏ជាមង្គលបានមកដល់។ ចូរភ្ញាក់ឡើង ឱ សីហៈក្នុងចំណោមស្តេចទាំងឡាយ ហើយចូរធ្វើកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើបន្ទាប់មកដោយឆាប់រហ័ស។

Verse 24

ब्राह्मणा बलमुख्याश्च नैगमाश्चागता नृप।।2.15.24।।दर्शनं तेऽभिकांक्षन्ते प्रतिबुध्यस्व राघव।

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះព្រាហ្មណ៍ មេបញ្ជាការដ៏សំខាន់ៗ និងពាណិជ្ជករ បានមកដល់ហើយ; ពួកគេចង់បានការចូលគាល់ (ទស្សនៈ) ព្រះអង្គ។ សូមភ្ញាក់ឡើង ឱ ព្រះរាឃវៈ។

Verse 25

स्तुवन्तं तं तदा सूतं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम्।।2.15.25।।प्रतिबुध्य ततो राजा इदं वचनमब्रवीत्।

នៅពេលនោះ សុមន្ត្រា អ្នកបើករថ និងជាអ្នកជំនាញក្នុងមន្ត្រា និងយោបល់ កំពុងសរសើរព្រះរាជា។ បន្ទាប់មក ព្រះរាជាទ្រង់ភ្ញាក់ឡើង ហើយមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ។

Verse 26

राममानय सूतेति यदस्यभिहितोऽनया।।2.15.26।।किमिदं कारणं येन ममाज्ञा प्रतिहन्यते।

“ឱ សូត (សារថី) អើយ ចូរនាំព្រះរាមមក” នាងបានបង្គាប់អ្នកដូច្នេះ។ តើហេតុអ្វីបានជាព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំត្រូវបានរារាំង?

Verse 27

न चैव संप्रसुप्तोऽहमानयेहाशु राघवम्।।2.15.27।।इति राजा दशरथ स्सूतं तत्रान्वशात्पुनः।

“ខ្ញុំក៏មិនបានដេកលក់ឡើយ។ ចូរនាំរាឃវៈមកទីនេះឲ្យឆាប់” ដូច្នេះ ព្រះបាទទសរថ បានបង្គាប់សារថីនៅទីនោះម្តងទៀត។

Verse 28

स राजवचनं श्रुत्वा शिरसा प्रतिपूज्य तम्।।2.15.28।।निर्जगाम नृपावासान्मन्यमानः प्रियं महत्।

ពេលបានឮព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះរាជា គាត់បានគោរពដោយឱនក្បាល ហើយចេញពីព្រះរាជវាំង ដោយគិតថា នេះជាឱកាសដ៏ធំធេង និងជាទីពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 29

प्रसन्नो राजमार्गं च पताकाध्वजशोभितम्।।2.15.29।।हृष्टः प्रमुदित स्सूतो जगामाशु विलोकयन्।

ដោយចិត្តរីករាយ និងសប្បាយពេញទំហឹង អ្នកបើករទេះបានប្រញាប់ទៅភ្លាមៗ ខណៈដែលគាត់មើលផ្លូវរាជមហាវិថីដែលតុបតែងដោយទង់ និងបដាដ៏ស្រស់ស្អាត។

Verse 30

स सूतस्तत्र शुश्राव रामाधिकरणाः कथाः।।2.15.30।।अभिषेचनसंयुक्तास्सर्वलोकस्य हृष्टवत्।

នៅទីនោះ អ្នកបើករទេះបានឮ ក្នុងចំណោមប្រជាជនដែលកំពុងអបអរសាទរ ការសន្ទនាអំពីព្រះរាម—ពាក្យពេចន៍ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងពិធីអភិសេក (ពិធីស្ថាបនា)។

Verse 31

ततो ददर्श रुचिरं कैलासशिखरप्रभम्।।2.15.31।।रामवेश्म सुमन्त्रस्तु शक्रवेश्मसमप्रभम्।

បន្ទាប់មក សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះនิเวศន៍ដ៏រុងរឿងរបស់ព្រះរាម—ស្រស់ស្អាតដូចកំពូលកៃលាស និងភ្លឺរលោងដូចវិមានរបស់សក្រក (ឥន្ទ្រា)។

Verse 32

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 33

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 34

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 35

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 36

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 37

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 38

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 39

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 40

महाकवाटविहितं वितर्दिशतशोभितम्।।2.15.32।।काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्। शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम्।।2.15.33।।मणिभिर्वरमाल्यानां समुहद्भिरलंकृतम्।मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागरूधूपितम्।।2.15.34।।गन्धान्मनोज्ञान् विसृजद्दार्दुरं शिखरं यथा।सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम्।।2.15.35।।सुकृतेहामृगाकीर्णं सुकीर्णं भक्तिभिस्तथा।मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत्तिग्मतेजसा।।2.15.36।।चन्द्रभास्करसङ्काशं कुबेरभवनोपमम्।महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम्।।2.15.37।।मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।उपस्थितैःसमाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः।।2.15.38।।उपादाय समाक्रान्तैस्तथा जानपदैर्जनैः।रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैस्समलंकृतम्।।2.15.39।।महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविभूषितम्।नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरातकावृतम्।।2.15.40।।

សុមន្ត្រាបានឃើញព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះរាម៖ មានទ្វារធំពីរជាន់ដ៏រឹងមាំ និងតុបតែងដោយរានហាលជាច្រើនរយ; កំពូលតុបតែងដោយរូបមាស និងមានស៊ុមទ្វារធ្វើពីត្បូងមណីនិងផ្កាថ្មក្រហម។ វាភ្លឺរលោងដូចពពកក្រាស់រដូវសារទ និងចែងចាំងដូចរូងភ្នំមេរុ។ តុបតែងដោយកម្រងផ្កាល្អឥតខ្ចោះ និងគ្រឿងអលង្ការត្បូងមណី; រាលពេញដោយគ្រាប់មុត្ដា; ក្រអូបដោយចន្ទន៍ និងឈើអាហ្គារូ បញ្ចេញក្លិនក្រអូបបំពេញចិត្តដូចកំពូលដារទុរ។ រុងរឿងដោយសម្លេងសារាស និងមយូរ ពោរពេញដោយចម្លាក់ល្អិតល្អន់ និងការតុបតែងសម្បូរបែប ដោយពន្លឺចែងចាំងខ្លាំងរបស់វា បានទាក់ទាញទាំងភ្នែក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ វារុងរឿងដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដូចលំនៅរបស់កុបេរ និងស្មើនឹងដំណាក់របស់មហេន្រ្ទ្រ មានបក្សីជាច្រើនប្រភេទចូលរួម។ ខ្ពស់ដូចកំពូលមេរុ វាអ៊ូអរ​ដោយមនុស្សដែលមកជាមួយអញ្ជលី និងជនបទដែលនាំយកអំណោយ—មុខលើកឡើងដោយក្តីរំពឹងចំពោះពិធីអភិសេករបស់ព្រះរាម។ ខ្ពស់ធំ និងស្រស់ស្អាតដូចពពកមហា តុបតែងយ៉ាងវិចិត្រ ពោរពេញដោយរតនៈនានា ហើយក៏កកកុញដោយមនុស្សខ្នងកោង និងពួកគិរាត (អ្នកប្រមាញ់) ផងដែរ។

Verse 41

स वाजियुक्तेन रथेन सारथिःनराकुलं राजकुलं विराजयन्।वरूथिना रामगृहाभिपातिना पुरस्य सर्वस्य मनांसि हर्षयन्।।2.15.41।।

សារថីនោះជិះរថដែលភ្ជាប់ដោយសេះ មានរបាំងការពារ (វរុថ) ហើយបើកទៅកាន់គេហដ្ឋានព្រះរាម ឆ្លងកាត់បរិវេណរាជវង្សដែលពោរពេញដោយមនុស្ស ធ្វើឲ្យចិត្តរបស់ប្រជានគរទាំងមូលរីករាយ។

Verse 42

ततस्समासाद्य महाधनं महत्प्रहृष्टरोमा स बभूब सारथिः। मृर्गैर्मयूरैश्च समाकुलोल्बणं गृहं वरार्हस्य शचीपतेरिव।।2.15.42।।

បន្ទាប់មក គាត់បានទៅដល់គេហដ្ឋានដ៏ធំទូលាយ សម្បូរទ្រព្យ និងរុងរឿងយ៉ាងខ្លាំង; សារថីនោះមានឆ្នាំងសក់ឈរឡើងដោយសេចក្តីរីករាយ។ ផ្ទះនោះពោរពេញដោយក្តាន់ និងក្ងោក រវល់រវាងរុងរឿងដូចព្រះវិមានរបស់ព្រះឥន្ទ្រា ស្វាមីនៃព្រះនាងសចី។

Verse 43

स तत्र कैलासनिभास्स्वलंकृताःप्रविश्य कक्ष्यास्त्रिदशालयोपमाः।प्रियान्वरान् राममते स्थितान् बहून्व्यपोह्य शुद्धान्तमुपस्थितो रथी।।2.15.43।।

នៅទីនោះ គាត់បានចូលទៅ ហើយឆ្លងកាត់ទីធ្លា និងបន្ទប់ជាច្រើនដែលតុបតែងយ៉ាងស្រស់ស្អាត ខ្ពស់ដូចភ្នំកៃលាស និងដូចទីលំនៅរបស់ទេវតា។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់មិត្តជាទីស្រឡាញ់ និងអ្នកមានកិត្តិយសជាច្រើន ដែលស្ថិតក្នុងសេចក្តីស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះរាមា សារថីបានទៅដល់ផ្នែកខាងក្នុង (śuddhānta)។

Verse 44

स तत्र शुश्राव च हर्षयुक्ताःरामाभिषेकार्थकृता जनानाम्।नरेन्द्रसूनोरभिमङ्गलार्थाःसर्वस्य लोकस्य गिरः प्रहृष्टः।।2.15.44।।

នៅទីនោះ គាត់បានឮដោយសេចក្តីរីករាយ នូវពាក្យសម្តីដ៏សប្បាយរីករាយរបស់ប្រជាជន—ដែលនិយាយទាក់ទងនឹងពិធីអភិសេក (ការអភិសេក/ការតាំងព្រះរាមាជាស្តេច) និងសម្រាប់សេចក្តីមង្គលសុខសាន្តរបស់ព្រះរាជបុត្រា—ធ្វើឲ្យមនុស្សទាំងអស់រីករាយ។

Verse 45

महेन्द्रसद्मप्रतिमं तु वेश्मरामस्य रम्यं मृगपक्षि जुष्टम्।ददर्श मेरोरिव श्रुङ्गमुच्चंविभ्राजमानं प्रभया सुमन्त्रः।।2.15.45।।

សុមន្ត្រាបានឃើញគេហដ្ឋានដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះរាមា—ដែលសត្វ និងបក្សីមកជុំជែងជាញឹកញាប់—ដូចព្រះវិមានរបស់មហេន្ទ្រា (ព្រះឥន្ទ្រា)។ វារលោងភ្លឺដោយពន្លឺរបស់ខ្លួន ដូចកំពូលខ្ពស់នៃភ្នំមេរុ។

Verse 46

उपस्थितैरञ्जलिकारकैश्चसोपायनैर्जानपदैर्जनैश्च।कोट्या परार्धैश्च विमुक्तयानैःसमाकुलं द्वारपथं ददर्श।।2.15.46।।

គាត់បានឃើញផ្លូវទៅកាន់ទ្វារច្រកពោរពេញដោយមនុស្ស—ទាំងជនបទ និងជនក្រុង ច្រើនរាប់មិនអស់។ ខ្លះបានចុះពីយានជំនិះរបស់ខ្លួនហើយ ខ្លះប្រណមដៃដោយក្តីគោរព និងខ្លះទៀតមកដល់ដោយយកអំណោយ និងគ្រឿងបូជាមកជាមួយ។

Verse 47

ततो महामेघमहीधराभं प्रभिन्नमत्यङ्कुशमत्यसह्यम्।रामौपवाह्यं रुचिरं ददर्शशत्रुञ्जयं नागमुदग्रकायम्।।2.15.47।।

បន្ទាប់មក គាត់បានឃើញដំរីដ៏រុងរឿងឈ្មោះ «សត្រុញជ័យ» មានកាយធំមហិមា សមគួរឲ្យព្រះរាមឡើងជិះ ដូចមេឃធំឬភ្នំ; ទឹកមុស្ទហូរចេញពីក្បាលកណ្ដាលត្រចៀក ហើយវាអន្ទះសារ មិនចុះចាញ់ សូម្បីតែចំពោះដំបងចាក់ដំរី (អង្គុស)។

Verse 48

स्वलङ्कृतान् साश्वरथान् सकुञ्जरानमात्य मुख्यांश्च ददर्श वल्लभान्।व्यपोह्य सूतस्सहितान् समन्ततःसमृद्धमन्तःपुरमाविवेश ह।।2.15.48।।

គាត់ក៏បានឃើញអាមាត្យៈជាន់ខ្ពស់—ជាទីពេញព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ—មកដល់ដោយការតុបតែងល្អឥតខ្ចោះ ជាមួយសេះ រទេះ និងដំរី។ បន្ទាប់មក សូតៈ (អ្នកបើករទេះ) បានបំបែកហ្វូងមនុស្សជុំវិញគ្រប់ទិស ហើយចូលទៅក្នុងអន្តះបុរៈដ៏សម្បូរបែបនោះ។

Verse 49

तदन्द्रिकूटाचलमेघसन्निभं महाविमानोपमवेश्मसंयुतम्।अवार्यमाणः प्रविवेश सारथिःप्रभूतरत्नं मकरो यथार्णवम्।।2.15.49।।

ព្រះបរមរាជវាំងនោះ—ដូចពពកស្ថិតលើកំពូលភ្នំ និងដូចវិមានធំដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយបន្ទប់ដ៏វិចិត្រ—សារថីបានចូលទៅដោយគ្មានអ្វីរារាំង ដូចមករៈរអិលចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រដែលសម្បូរដោយរតនៈជាច្រើន។

Frequently Asked Questions

The pivotal action is the court’s full readiness for Rāma’s consecration while Daśaratha is unexpectedly absent; the tension emerges when the king reiterates the command (linked to Kaikeyī’s instruction) to bring Rāma immediately, signaling a disruption between public ritual expectation and private palace decisions.

Public rites depend on inner moral clarity: even perfectly arranged auspicious ceremonies require the ruler’s accountable presence and right intention, illustrating how rājyadharma is enacted through timely, transparent action rather than material splendor alone.

The text highlights the Gaṅgā–Yamunā saṅgama as a premier sacred water-source, references a pan-Indian ritual geography (waters from rivers and seas), and uses cultural-cosmological comparanda—Kailāsa, Meru, Kubera’s and Indra’s abodes—to frame Ayodhyā’s palatial architecture and coronation culture.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App