Sarga 49
सीताहरणम् — Ravana reveals his true form and abducts Sita
अरण्यकाण्ड
សರ್ಗនេះបង្ហាញការផ្លាស់ប្តូរពីការគំរាមដោយពាក្យទៅកាន់ការចាប់យកដោយកម្លាំង។ ពេលស្តាប់ការតស៊ូដ៏មាំមួនរបស់នាងសីតា រាវណាបុកបាតដៃ ហើយពង្រីកខ្លួនជារូបរាងគួរឱ្យភ័យខ្លាច បោះបង់រូបព្រះសង្ឃសុំទាន បង្ហាញសភាពដូចមរណៈ តុបតែងដោយមាស និងស្លៀកពាក់ពណ៌ក្រហម។ គាត់ព្យាយាមបញ្ចុះបញ្ចូលដោយសរសើរខ្លួនឯង—អះអាងថាល្បីល្បាញទូទាំងលោក អាចបម្លែងរូបបានតាមចិត្ត និងមានអំណាចសង្គ្រាមលើសមនុស្ស—បន្ទាប់មកវិលទៅបន្ទោសព្រះរាមថាជាមនុស្សត្រូវនិរទេសរស់នៅក្នុងព្រៃជាមួយសត្វព្រៃ។ បន្ទាប់មកពាក្យក្លាយជាការធ្វើ៖ រាវណាចាប់នាងសីតាតាមសក់ និងភ្លៅ បង្កឱ្យទេវតាអ្នកថែព្រៃភ័យស្លន់ស្លោ ហើយហៅរទេះមាសជាមាយា ដែលចងដោយលា។ គាត់ដាក់នាងលើរទេះ ហើយនាំទៅតាមអាកាស។ នៅពេលត្រូវនាំទៅលើមេឃ នាងសីតាស្រែកហៅព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍ រំលឹកអំពីកាល និងផលកម្ម ហើយសូមឱ្យដើមឈើនានានៃជនស្ថាន ភ្នំម៉ាល្យវាន និងប្រស្រាវណៈ និងទន្លេគោទាវរីធ្វើជាសាក្សី ដើម្បីប្រាប់ដំណឹងអំពីការលួចយក។ បន្ទាប់មកនាងឃើញជតាយូ ហើយអង្វរឱ្យគាត់ជូនដំណឹងព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍ដោយលម្អិតត្រឹមត្រូវ បង្កើតខ្សែសាក្សីសំខាន់សម្រាប់ការតាមរកបន្តទៅមុខ។
Shlokas
Verse 1
सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवाम्।हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद्वपुः।।3.49.1।।
ពេលបានឮពាក្យរបស់នាងសីតា ទសគ្រីវៈអ្នកមានអานุភាព បានទះដៃប៉ះដៃ ហើយបំលែងកាយឲ្យធំធេងយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 2
स मैथिलीं पुनर्वाक्यं बभाषे च ततो भृशम्।नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ।।3.49.2।।
បន្ទាប់មក គាត់បាននិយាយទៅកាន់នាងម៉ៃថិលីម្តងទៀតដោយពាក្យខ្លាំងថា «ខ្ញុំគិតថា អ្នកមិនស្ថិតក្នុងស្មារតីទេ ព្រោះអ្នកមិនបានយកចិត្តទុកដាក់លើកម្លាំង និងវីរភាពរបស់ខ្ញុំ»
Verse 3
उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीमम्बरे स्थितः।आपिबेयं समुद्रं च हन्यां मृत्युं रणे स्थितः।।3.49.3।।
ឈរនៅលើមេឃ ខ្ញុំអាចលើកផែនដីដោយដៃទាំងពីរ; ខ្ញុំអាចផឹកសមុទ្រឲ្យអស់; ហើយឈរមាំក្នុងសមរភូមិ ខ្ញុំសូម្បីតែអាចវាយបំផ្លាញមច្ចុរាជបាន។
Verse 4
अर्कं ऱुन्ध्यां शरैस्तीक्ष्णैर्विभिन्द्या हि महीतलम्।कामरूपिणमुन्मत्ते पश्य मां कामदं पतिम्।।3.49.4।।
ដោយព្រួញមុតស្រួចរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំអាចទប់ព្រះអាទិត្យ និងបំបែកផែនដីបាន។ ឱ ស្ត្រីឆ្កួត! ចូរមើលខ្ញុំ—ប្តីដែលប្រទានបំណង ប្រែរូបបានតាមចិត្ត។
Verse 5
एवमुक्तवतस्तस्य सूर्यकल्पे शिखिप्रभे।क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः।।3.49.5।।
ពេលគាត់និយាយដូច្នោះដោយកំហឹង ភ្នែកទាំងពីរ—ដូចព្រះអាទិត្យ ភ្លឺឆេះដូចភ្លើង មានពណ៌លឿងត្រង់គែម—បានប្រែជាក្រហមដូចឈាម។
Verse 6
सद्यस्सौम्यं परित्यज्य भिक्षुरूपं स रावणः।स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः।।3.49.6।।
ភ្លាមៗនោះ រាវណៈ—ប្អូនប្រុសរបស់គុបេរ—បានបោះបង់រូបភិក្ខុដ៏សុភាព ហើយទទួលយករូបពិតរបស់ខ្លួន ដែលគួរឱ្យភ័យខ្លាចដូចកាលៈ (មរណៈ)។
Verse 7
संरक्तनयनश्श्रीमांस्तप्तकाञ्चनभूषणः।क्रोधेन महताविष्टो नीलजीमूतसन्निभः।।3.49.7।।दशास्यः कार्मुकी बाणी बभूव क्षणदाचरः।
ដោយត្រូវកំហឹងដ៏ខ្លាំងគ្របដណ្តប់ ទសាននៈ អ្នកដើរពេលរាត្រីដ៏រុងរឿង (រាវណៈ) មានភ្នែកក្រហម និងពាក់គ្រឿងអលង្ការមាសដូចមាសក្តៅភ្លឺចែងចាំង មើលទៅដូចពពកភ្លៀងខ្មៅ ខណៈឈរពាក់អាវុធធ្នូ និងព្រួញ។
Verse 8
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्।।3.49.8।।प्रतिपद्य स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः।संरक्तनयनः क्रोधाज्जीमूतनिचयप्रभः।।3.49.9।।रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्।
ដោយបោះបង់ពាក់ព័ន្ធជារូបអ្នកបួសចរនោះ រាវណៈអ្នកមានកាយធំ—អធិរាជនៃរាក្សស—បានទទួលយករូបពិតរបស់ខ្លួនវិញ។
Verse 9
स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत्।।3.49.8।।प्रतिपद्य स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः।संरक्तनयनः क्रोधाज्जीमूतनिचयप्रभः।।3.49.9।।रक्ताम्बरधरस्तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्।
ភ្នែករបស់គាត់ក្រហមដោយកំហឹង ហើយពន្លឺរបស់គាត់ដូចកម្រងពពកព្យុះជាច្រើន; គាត់ឈរស្លៀកពាក់ក្រហម សម្លឹងមើលម៉ៃថិលី—សីតា គ្រឿងអលង្ការនៃស្ត្រីទាំងឡាយ។
Verse 10
स तामसितकेशान्तां भास्करस्य प्रभामिव।।3.49.10।। वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणोऽब्रवीत्।
រាវណៈបានមានព្រះវាចាទៅកាន់ម៉ៃថិលី—សក់ខ្មៅរលោងភ្លឺចែងចាំង ដូចពន្លឺរុងរឿងនៃព្រះអាទិត្យ ហើយតុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការពេញលេញ។
Verse 11
त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारमिच्छसि।।3.49.11।।मामाश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः।
«បើអ្នកប្រាថ្នាប្តីដែលល្បីល្បាញក្នុងបីលោកា ឱ ស្ត្រីមានត្រគាកស្រស់ស្អាត ចូរមកសុំជ្រកកោនខ្ញុំ ព្រោះខ្ញុំជាប្តីសមស្របសម្រាប់អ្នក»។
Verse 12
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः प्रियस्तव।।3.49.12।।नैव चाहं क्वचिद्भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्।त्यज्यतां मानुषे भावो मयि भावः प्रणीयताम्।।3.49.13।।
«ចូរទទួលយកខ្ញុំជាយូរអង្វែង ខ្ញុំគួរឲ្យសរសើរ ហើយនឹងជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នក។ ឱ នារីមង្គល ខ្ញុំមិនដែលធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកមិនពេញចិត្តឡើយ។ ចូរលះបង់ការចងចិត្តលើមនុស្សធម្មតា ហើយបង្វែរព្រះហឫទ័យស្នេហារបស់អ្នកមកលើខ្ញុំ»។
Verse 13
मां भजस्व चिराय त्वमहं श्लाघ्यः प्रियस्तव।।3.49.12।।नैव चाहं क्वचिद्भद्रे करिष्ये तव विप्रियम्।त्यज्यतां मानुषे भावो मयि भावः प्रणीयताम्।।3.49.13।।
«ចូរទទួលយកខ្ញុំជាយូរអង្វែង ខ្ញុំគួរឲ្យសរសើរ ហើយនឹងជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នក។ ឱ នារីមង្គល ខ្ញុំមិនដែលធ្វើអ្វីឲ្យអ្នកមិនពេញចិត្តឡើយ។ ចូរលះបង់ការចងចិត្តលើមនុស្សធម្មតា ហើយបង្វែរព្រះហឫទ័យស្នេហារបស់អ្នកមកលើខ្ញុំ»។
Verse 14
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्।कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि।।3.49.14।।यः स्त्रिया वचनाद्राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्।अस्मिन्व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः।।3.49.15।।
«រាមត្រូវបានបណ្តេញចេញពីរាជ្យ មិនទទួលបានគោលបំណងអ្វីឡើយ ហើយអាយុកាលក៏មានកំណត់។ ដោយគុណធម៌អ្វីបានជាអ្នកស្រឡាញ់គាត់ ឱ នារីល្ងង់ដែលគិតថាខ្លួនជាបណ្ឌិត? បុរសមានគំនិតខុសនោះ បានបោះបង់រាជ្យ និងមិត្តសហាយទាំងអស់ តាមពាក្យស្ត្រីម្នាក់ ហើយឥឡូវរស់នៅក្នុងព្រៃដែលសត្វព្រៃដើរលេងនេះ»។
Verse 15
राज्याच्च्युतमसिद्धार्थं रामं परिमितायुषम्।कैर्गुणैरनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि।।3.49.14।।यः स्त्रिया वचनाद्राज्यं विहाय ससुहृज्जनम्।अस्मिन्व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः।।3.49.15।।
«រាមត្រូវបានបណ្តេញចេញពីរាជ្យ មិនទទួលបានគោលបំណងអ្វីឡើយ ហើយអាយុកាលក៏មានកំណត់។ ដោយគុណធម៌អ្វីបានជាអ្នកស្រឡាញ់គាត់ ឱ នារីល្ងង់ដែលគិតថាខ្លួនជាបណ្ឌិត? បុរសមានគំនិតខុសនោះ បានបោះបង់រាជ្យ និងមិត្តសហាយទាំងអស់ តាមពាក្យស្ត្រីម្នាក់ ហើយឥឡូវរស់នៅក្នុងព្រៃដែលសត្វព្រៃដើរលេងនេះ»។
Verse 16
इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम्।अभिगम्य सुदुष्टात्मा राक्षसः काममोहितः।।3.49.16।।जग्राह रावणस्सीतां बुधः खे रोहिणीमिव।
ពេលបាននិយាយដូច្នេះទៅកាន់ម៉ៃថិលី—អ្នកមានពាក្យពេចន៍ទន់ភ្លន់ និងគួរឲ្យស្រឡាញ់—រាក្សសមានចិត្តអាក្រក់នោះ ត្រូវកាមមោហៈបោកបញ្ឆោត បានចូលទៅជិត ហើយរាវណៈបានចាប់យកសីតា ដូចព្រះពុធ (Budha/មេគុរី) នៅលើមេឃ ចាប់យករោហិណី។
Verse 17
वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः।।3.49.17।।ऊर्वोस्तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना।
ដោយដៃឆ្វេង គេបានចាប់នាងសីតាភ្នែកដូចផ្កាឈូកត្រង់សក់ ហើយដោយដៃស្តាំ គេបានក្រសោបរឹតត្បិតក្រោមភ្លៅ។
Verse 18
तं दृष्ट्वा मृत्युसङ्काशं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम्।।3.49.18।।प्राद्रवन्गिरिसङ्काशं भयार्ता वनदेवताः।
ពេលឃើញគេ—ដូចមរណៈ មានចង្កូមមុត ខ្លាំងក្លាដោយដៃធំៗ ហើយធំដូចភ្នំ—ទេវតានៃព្រៃទាំងឡាយក៏រត់គេចខ្លួនដោយភ័យខ្លាច។
Verse 19
स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः।।3.49.19।।प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः।
បន្ទាប់មក រថធំរបស់រាវណៈបានលេចឡើង—មានអង្គដូចមាស អស្ចារ្យ និងកើតពីមាយា—ភ្ជាប់ដោយលា ហើយលាន់ឮដោយសំឡេងស្រែករបស់វា។
Verse 20
ततस्तां परुषैर्वाक्यैर्भर्त्सयन्स महास्वनः।।3.49.20।।अङ्केनादाय वैदेहीं रथमारोपयत्तदा।
បន្ទាប់មក គាត់ដែលមានសំឡេងដូចផ្គរលាន់ បានស្តីបន្ទោសនាងដោយពាក្យរឹងរ៉ៃ ហើយលើកនាងវៃដេហីដាក់លើភ្លៅ រួចបញ្ជូននាងឡើងលើរទេះនៅពេលនោះ។
Verse 21
सा गृहीता विचुक्रोश रावणेन यशस्स्विनी।।3.49.21।।रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरगतंवने।
ពេលត្រូវរាវណាចាប់យក នាងសីតាដ៏មានកិត្តិយស បានស្រែកដោយទុក្ខវេទនាថា «រាម!» ហៅរកព្រះរាមដែលនៅឆ្ងាយក្នុងព្រៃ។
Verse 22
तामकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूमिव।।3.49.22।।विवेष्टमानामादाय उत्पपाताथ रावणः।
រាវណាដែលរងទុក្ខដោយកាមតណ្ហា បានចាប់យកនាង—ទោះនាងមិនព្រម និងរមួលរមាស់ដូចកូនក្រមុំនៃព្រះនាគរាជ—ហើយក៏លោតឡើងទៅលើអាកាសជាមួយនាង។
Verse 23
ततस्सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा।।3.49.23।।भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथाऽऽतुरा।
បន្ទាប់មក ខណៈនាងត្រូវស្តេចរាក្សសនាំហោះតាមអាកាស នាងបានស្រែកខ្លាំង—ដូចមនុស្សកំពុងរអាក់រអួល ចិត្តវង្វេងវិលវល់ ប្រហែលដូចឆ្កួតដោយទុក្ខវេទនា។
Verse 24
हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक।।3.49.24।।ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा माममर्षिणा।
អូ លក្ស្មណៈ មហាបាហូ អ្នកដែលធ្លាប់បន្ធូរព្រះហฤទ័យបងប្រុស—តើអ្នកមិនដឹងទេថា ខ្ញុំកំពុងត្រូវរាក្សសាដ៏កំហឹងនេះអូសយកទៅ?
Verse 25
जीवितं सुखमर्थांश्च धर्महेतोः परित्यजन्।।3.49.25।।ह्रियमाणामधर्मेण मां राघव न पश्यसि।
ឱ រាឃវៈ ដើម្បីធម៌ អ្នកបានលះបង់ជីវិតសុខសាន្ត និងទ្រព្យសម្បត្តិ—ហេតុអ្វីអ្នកមិនឃើញថា ខ្ញុំកំពុងត្រូវគេនាំទៅដោយអធម៌?
Verse 26
ननु नामाविनीतानां विनेतासि परन्तप।।3.49.26।।कथमेवंविधं पापं न त्वं शासि हि रावणम्।
ឱ អ្នកដុតបំផ្លាញសត្រូវ! អ្នកល្បីថាជាអ្នកវិន័យអ្នកអវិន័យ—ហេតុអ្វីបានជា អ្នកមិនដាក់ទណ្ឌកម្មរាវណៈ ជាមនុស្សបាបបែបនេះ?
Verse 27
ननु सद्योऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणःफलम्।।3.49.27।।कालोऽप्यङ्गीभवत्यत्र सस्यानामिव पक्तये।
ផលនៃកម្មរបស់អ្នកអវិន័យ មិនតែងតែបង្ហាញភ្លាមៗទេ; កាលវេលាក៏ក្លាយជាកត្តាចាំបាច់នៅទីនេះ—ដូចដំណាំដែលទុំតាមរដូវកាលប៉ុណ្ណោះ។
Verse 28
त्वं कर्म कृतवानेतत्कालोपहतचेतनः।।3.49.28।।जीवितान्तकरं घोरं रामाद्व्यसनमाप्नुहि।
ដោយចិត្តត្រូវកាលវេលាបំផ្លាញ អ្នកបានប្រព្រឹត្តកិច្ចនេះ; ពីព្រះរាម នឹងមានវិបត្តិដ៏សាហាវធ្លាក់លើអ្នក—ជាវិបត្តិដែលបញ្ចប់ជីវិត។
Verse 29
हन्तेदानीं सकामास्तु कैकेयी सह बान्धवैः।।3.49.29।।ह्रिये यद्धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः।
អនិច្ចា! ឥឡូវនេះ សូមឲ្យ កៃកេយី ជាមួយញាតិមិត្តទាំងអស់ បានសម្រេចតាមបំណងចិត្ត; ព្រោះ សីតា ព្រះភរិយាតាមធម៌របស់ ព្រះរាមដ៏មានកិត្តិយស អ្នកប្រកាន់ធម៌ កំពុងត្រូវគេចាប់យកទៅដោយអាម៉ាស់។
Verse 30
आमन्त्रये जनस्थाने कर्णिकारान्सुपुष्पितान्।।3.49.30।।क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः।
ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់ដើមកណ៌ិការៈដែលកំពុងរីកផ្កានៅជនស្ថាន៖ សូមប្រញាប់ប្រាប់ព្រះរាមថា «រាវណៈកំពុងលួចយកសីតាទៅ»។
Verse 31
माल्यवन्तं शिखरिणं वन्दे प्रस्रवणं गिरिम्।।3.49.31।।क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः।
ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះភ្នំម៉ាល្យវតដ៏មានកំពូលខ្ពស់ និងភ្នំប្រស្រវណៈ។ សូមអ្នកប្រញាប់ប្រាប់ព្រះរាមថា «រាវណៈកំពុងនាំសីតាទៅ»។
Verse 32
हंसकारण्डवाकीर्णां वन्दे गोदावरीं नदीम्।।3.49.32।।क्षिप्रं रामाय शंस त्वं सीतां हरति रावणः।
ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះទន្លេគោទាវរី ដែលពោរពេញដោយហង្ស និងបក្សីការណ្ឌវៈ។ សូមអ្នកប្រញាប់ប្រាប់ព្រះរាមថា «រាវណៈកំពុងនាំសីតាទៅ»។
Verse 33
दैवतानि च यान्यस्मिन्वने विविधपादपे।।3.49.33।।नमस्करोम्यहं तेभ्योभर्तुश्शंसत मां हृताम्।
ចំពោះទេវតាទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅក្នុងព្រៃនេះ ដែលមានដើមឈើនានាប្រភេទ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំថ្វាយនមស្ការ។ សូមប្រាប់ព្រះស្វាមីរបស់ខ្ញុំថា ខ្ញុំត្រូវបានចាប់ពង្រត់ទៅហើយ។
Verse 34
यानि कानि चिदप्यत्र सत्त्वानि निवसन्त्युत।।3.49.34।।सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणानपि।
សត្វមានជីវិតណាដែលរស់នៅទីនេះ—ទាំងអស់ទាំងពួង—ខ្ញុំសូមចូលទៅសុំជ្រកកោន ទោះជាហ្វូងសត្វព្រៃ និងក្រុមបក្សីក៏ដោយ។
Verse 35
ह्रियमाणां प्रियां भर्तुः प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्।।3.49.35।।विवशाऽपहृता सीता रावणेनेति शंसत।
សូមប្រាប់ព្រះរាមថា ព្រះនាងសីតា—ជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអង្គ ដែលមានតម្លៃលើសជីវិត—ត្រូវរាវណៈចាប់ពង្រត់ទៅ ខណៈព្រះនាងអស់កម្លាំងមិនអាចតស៊ូបាន។
Verse 36
विदित्वा मां महाबाहुरमुत्रापि महाबलः।।3.49.36।।आनेष्यति पराक्रम्य वैवस्वतहृतामपि।
បើព្រះអង្គបានដឹងអំពីខ្ញុំ វីរបុរសដ៏មានព្រះពាហុធំ និងកម្លាំងមហិមា នោះ នឹងនាំខ្ញុំត្រឡប់មកវិញដោយព្រះបារមីនៃវីរភាព—ទោះបីខ្ញុំត្រូវវៃវស្វត (យមរាជ)យកទៅដល់លោករបស់ទ្រង់ក៏ដោយ។
Verse 37
सा तदा करुणा वाचो विलपन्ती सुदुःखिता।।3.49.37।।वनस्पतिगतं गृध्रं ददर्शाऽयतलोचना।
នៅពេលនោះ ព្រះនាងសីតា ព្រះនេត្រវែងស្រស់ស្អាត ទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង កំពុងយំរំលែកដោយពាក្យពេចន៍អាណិតអាសូរ ហើយបានឃើញសត្វក្រពើមួយ (គ្រុឌ្រ) កំពុងចុះស្នាក់លើដើមឈើ។
Verse 38
सा तमुद्वीक्ष्य सुश्रोणी रावणस्य वशं गता।3.49.38।।समाक्रन्दद्भयपरा दुःखोपहतया गिरा।
ពេលនាងសីតា—អ្នកមានត្រគាកស្រស់ស្អាត—បានឃើញគាត់ ហើយបានធ្លាក់នៅក្រោមអំណាចរាវណៈ នាងបានស្រែកយំដោយភ័យ សំឡេងបែកបាក់ដោយទុក្ខសោក។
Verse 39
जटायो पश्य मामद्य ह्रियमाणामनाथवत्।।3.49.39।।अनेन राक्षसेन्द्रेण करुणं पापकर्मणा।
ឱ ជតាយូ! សូមមើលខ្ញុំថ្ងៃនេះ—ត្រូវគេអូសយកទៅយ៉ាងគួរអាណិត ដូចជាមនុស្សគ្មានអ្នកការពារ—ដោយស្តេចនៃរាក្សសនេះ អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏អាក្រក់។
Verse 40
नैष वारयितुं शक्यस्तव क्रूरो निशाचरः।।3.49.40।।सत्त्वाञ्जितकाशी च सायुधश्चैव दुर्मतिः।
និសាចរដ៏សាហាវនេះ អ្នកមិនអាចទប់ស្កាត់បានទេ; គាត់មានកម្លាំងខ្លាំង ឈ្នះសង្គ្រាម មានអាវុធពេញដៃ ហើយមានចិត្តគំនិតអាក្រក់។
Verse 41
रामाय तु यथातत्त्वं जटायो हरणं मम।।3.49.41।।लक्ष्मणाय च तत्सर्वमाख्यातव्यमशेषतः।
ឱ ជតាយូ! សូមប្រាប់ព្រះរាមតាមសេចក្តីពិត អំពីការចាប់ពង្រត់ខ្ញុំ ដូចដែលបានកើតឡើងពិតៗ ហើយសូមប្រាប់ព្រះលក្ខ្មណ៍ផងដែរ ទាំងអស់ដោយមិនទុកអ្វីសល់។
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the shift from coercive rhetoric to forced abduction: Rāvaṇa’s attempt to legitimize desire through persuasion collapses into explicit adharma—violent seizure—testing the epic’s ethical framework regarding consent, protection, and kingship-by-force.
The sarga contrasts kāma-moha (desire that overrides moral restraint) with steadfast fidelity to dharma: Sītā’s resistance and her insistence on accurate reporting (yathātattvam) emphasize truth, accountability, and the inevitability of karmic consequence, even if outcomes are delayed by time.
Janasthāna is foregrounded as the forest theater of the crime; Sītā invokes the karnikāra trees, Mālyavān and Prasravaṇa mountains, and the Godāvarī river as culturally resonant witnesses—turning landscape into a communicative network for transmitting news to Rāma.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.