Shloka 28

जटायुस्संवादः — Encounter with Jaṭāyu and the Genealogy of Beings

Aranyakanda 14

Devanagari script

रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्।

सुरसाऽजनयन्नागान्राम कद्रूस्तु पन्नगान्।।3.14.28।।

Transliteration

rohiṇy ajanayad gāvo gandharvī vājinaḥ sutān |

surasā janayan nāgān rāma kadrūs tu pannagān ||3.14.28||

Translation

រោហិណី (Rohiṇī) បានបង្កើតកូនជាគោទាំងឡាយ; គន្ធរវី (Gandharvī) បានប្រសូតសេះទាំងឡាយជាពូជពង្ស។ ឱ ព្រះរាម! សុរសា (Surasā) បានប្រសូតនាគទាំងឡាយ ខណៈដែល កដ្រូ (Kadrū) បានប្រសូតពួកបណ្ណគៈ គឺពស់ទាំងឡាយផ្សេងទៀត។

Word by Word

• रोहिणी: Rohini
• रोहिणी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अजनयत्: gave birth to
• अजनयत्: Kriya (क्रिया/finite verb)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• गावः: cows
• गावः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• गन्धर्वी: Gandharvi
• गन्धर्वी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाजिनः: horses
• वाजिनः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सुतान्: sons/offspring
• सुतान्: Karma (कर्म/Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सुरसा: Surasa
• सुरसा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सुरसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अजनयत्: gave birth to
• अजनयत्: Kriya (क्रिया/finite verb)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नागान्: nagas/serpents
• नागान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• राम: O Rama
• राम: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कद्रूः: Kadru
• कद्रूः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कद्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: but/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय

• पन्नगान्: serpents
• पन्नगान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Context

O Rama! Rohini procreated cows, and Gandharvi, horses as offsprings. Surasa delivered cobras and Kadru, ordinary serpents.

Characters & Entities

• Rāma
• Rohiṇī
• Gandharvī
• Surasā
• Kadrū
• Nāga

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse portrays a world of diverse beings arising through lawful order. Dharma is the recognition of plurality within a single cosmic structure, encouraging right relationship rather than confusion or hostility.

What is the narrative situation?

Jaṭāyu continues cataloging progeny within a mythic genealogy, linking well-known classes of beings to their mothers.

Which character virtue is emphasized?

Steadiness in truthful recounting (satya-vacana) and didactic clarity.