Adhyaya 56
Kāma and Indra’s Attempt to Shatter Chastity; the ‘Abode of Satya’ and the Ethics of the Virtuous Home
PP.2.56 បង្ហាញវិបត្តិសីលធម៌មួយ ដែលផ្តោតលើគ្រួសារ (gṛhastha) ជាទីស្ថិតនៃ satya (សេចក្តីពិត) និង puṇya (បុណ្យកុសល)។ កាម (Manmatha) ជាមួយព្រះឥន្ទ្រ (Sahasrākṣa) ព្យាយាមបំបែកភាពបរិសុទ្ធនៃព្រហ្មចារីភាពក្នុងគ្រួសារ និងរបៀបរបបក្នុងផ្ទះ។ ប៉ុន្តែអធ្យាយនេះសរសើរផ្ទះអ្នកមានគុណធម៌ ដែលមានការអភ័យទោស សន្តិភាព ការគ្រប់គ្រងខ្លួន មេត្តាករុណា ការបម្រើគ្រូ និងភក្តិ ដល់ថ្នាក់ព្រះវិṣṇុជាមួយព្រះលក្ខមី និងទេវតាទាំងឡាយក៏មកអនុគ្រោះ។ រឿងនេះក៏ព្រមានថា កាមតណ្ហាអាចចូលលួចបានសូម្បីតែក្នុងបរិបទខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយរំលឹកឧទាហរណ៍ចាស់ៗ ដូចជា Viśvāmitra–Menakā និង Ahalyā។ Dharmarāja/Yama ពោលទៅកាន់ Dharma ហើយសម្រេចចិត្តទប់ស្កាត់ពន្លឺអំណាចរបស់កាម និងនាំឲ្យវាធ្លាក់ចុះ។ បន្ទាប់មក Prajñā—“ប្រាជ្ញា”—លេចឡើងជាសញ្ញានក ប្រាប់ដំណឹងការត្រឡប់មកវិញរបស់ស្វាមី ធ្វើឲ្យ Sukalā រឹងមាំក្នុងធម៌។ ដូច្នេះ ការការពារភាពបរិសុទ្ធ និងសេចក្តីពិត មិនមែនដោយកម្លាំងតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដោយវិវេក សញ្ញាមង្គល និងការតាំងចិត្តក្នុងធម៌របស់គ្រួសារ។
Shlokas
Verse 1
विष्णुरुवाच । तस्याः सत्यविनाशाय मन्मथः ससुराधिपः । प्रस्थितः सुकलां तर्हि सत्यो धर्ममथाब्रवीत्
ព្រះវិṣṇuមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដើម្បីបំផ្លាញសេចក្តីសុចរិត (សតិត្វ) របស់នាង មន្មថៈ (កាមទេវ) ជាមួយអធិបតីនៃទេវតា បានចេញដំណើរហើយ។ បន្ទាប់មក សត្យា បាននិយាយទៅកាន់ធម្មៈថា៖
Verse 2
पश्य धर्म महाप्राज्ञ मन्मथस्य विचेष्टितम् । तवार्थमात्मनश्चैव पुण्यस्यापि महात्मनः
ឱ ធម្មៈ ឱ អ្នកប្រាជ្ញដ៏មហា! សូមមើលការប្រព្រឹត្តរបស់មន្មថៈ (កាមទេវ) ចុះ; វាសម្រាប់ប្រយោជន៍របស់អ្នក សម្រាប់ប្រយោជន៍របស់ខ្ញុំផង និងសម្រាប់ប្រយោជន៍របស់ពុណ្យ មហាត្មានោះផងដែរ។
Verse 3
विसृजामि महास्थानं वास्तुरूपं सुखोदयम् । सत्याख्यं च सुप्रियाख्यं सुदेवाख्यं गृहोत्तमम्
«ខ្ញុំបង្ហាញមហាស្ថានដ៏អស្ចារ្យ—មានរូបជាលំនៅឋានដែលបង្កើតសុខៈ; គេហដ្ឋានដ៏ប្រសើរនោះមាននាម ‘សត្យ’ ហើយក៏ហៅថា ‘សុព្រីយ’ និង ‘សុទេវ’ ផងដែរ»។
Verse 4
तमेव नाशयेद्गत्वा काम एष प्रमत्तधीः । रिपुरूपः सुदुष्टात्मा अस्माकं हि न संशयः
គួរតែទៅបំផ្លាញគាត់តែម្នាក់ឯង—កាមទេវនេះ ដែលមានបញ្ញាភ្លេចភ្លាំង។ គាត់ជាសត្រូវលាក់ខ្លួនក្នុងរូបមុខមិត្ត មានចិត្តអាក្រក់យ៉ាងខ្លាំង; ចំពោះរឿងនេះ ពួកយើងមិនសង្ស័យឡើយ។
Verse 5
पतिस्तपोधनो विप्रः सुसती या पतिव्रता । सुसत्यो भूपतिर्धर्मममगेहानसंशयः
ស្វាមីរបស់នាងជាព្រាហ្មណ៍អ្នកសម្បូរតបៈ មាំមួនក្នុងការអនុវត្តធម៌នៃសមាធិ; នាងជាស្ត្រីសុចរិត និងស្មោះត្រង់ មិនរអាក់រអួលក្នុងព្រហ្មចរិយា «បតិវ្រតា»។ ព្រះមហាក្សត្រមានសច្ចៈ និងធម៌ ហើយគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គប្រាកដថាត្រូវបានគ្រប់គ្រងល្អ។
Verse 6
यत्राहं वृद्धिसंपुष्टस्तत्र वासो हि ते भवेत् । तत्र पुण्यं समायाति श्रद्धया सह क्रीडते
កន្លែងណាដែលខ្ញុំត្រូវបានបំប៉នឲ្យរីកចម្រើន នៅទីនោះហើយជាទីលំនៅរបស់អ្នក។ នៅទីនោះ បុណ្យ (puṇya) ប្រមូលផ្តុំមកដល់ ហើយលេងរីករាយជាមួយសទ្ធា (śraddhā)។
Verse 7
क्षमा शांत्या समायुक्ता आयाति मम मंदिरम् । यथा सत्यो दमश्चैव दया सौहृदमेव च
ការអភ័យទោស (kṣamā) ដែលភ្ជាប់ជាមួយសន្តិភាព មកដល់ព្រះវិហាររបស់ខ្ញុំ; ដូចជាសច្ចៈ (satya) និងការគ្រប់គ្រងខ្លួន (dama) មកដល់ដែរ ហើយដូចគ្នានោះ ករុណា (dayā) និងមេត្រីភាព (sauhṛda) ក៏មកដល់ផង។
Verse 8
प्रज्ञायुक्तः स निर्लोभो यत्राहं तत्र संस्थितः । शुचिः स्वभावस्तत्रैव अमी च मम बांधवाः
អ្នកដែលមានប្រាជ្ញា (prajñā) និងគ្មានលោភលន់ នឹងស្ថិតនៅកន្លែងដែលខ្ញុំស្ថិត។ ដោយសុចរិតតាមធម្មជាតិ គាត់នៅទីនោះជានិច្ច—ហើយពួកនេះផងដែរ គឺជាញាតិរបស់ខ្ញុំ។
Verse 9
अस्तेयमप्यहिंसा च तितिक्षा वृद्धिरेव च । मम गेहे समायाता धन्यतां शृणु धर्मराट्
អស្តេយៈ (មិនលួច), អហിംសា, ទិតិក្សា (ការអត់ធ្មត់) និងសេចក្តីរីកចម្រើនពិត បានមកដល់គេហដ្ឋានរបស់ខ្ញុំ។ ឱ ព្រះរាជាធម៌! សូមស្តាប់ព្រះពរនេះ។
Verse 10
गुरूणां चापि शुश्रूषा विष्णुर्लक्ष्म्या समावृतः । मद्गेहं तु समायांति देवाश्चाग्निपुरोगमाः
ដោយការបម្រើគោរពដល់គ្រូបូជាចារ្យទាំងឡាយ ព្រះវិṣṇu ព្រមជាមួយព្រះលក្ខ្មី ក៏មកស្ថិតនៅទីនោះ; ហើយពិតប្រាកដណាស់ ព្រះទេវតាទាំងឡាយក៏មកដល់ផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ដោយមានព្រះអគ្គនីជាមុខមាត់។
Verse 11
मोक्षमार्गं प्रकाशेद्यो ज्ञानोदीप्त्या समन्वितः । एतैः सार्धं वसाम्येव सतीषु धर्मवत्सु च
អ្នកណាដែលបំភ្លឺផ្លូវទៅកាន់មោក្ខៈ ដោយពន្លឺនៃចំណេះដឹងពិតប្រាកដ ខ្ញុំស្ថិតនៅជាមួយមនុស្សដូច្នោះជានិច្ច ហើយក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមស្ត្រីសតីដែលមានធម៌ និងសុចរិតផងដែរ។
Verse 12
साधुष्वेतेषु सर्वेषु गृहरूपेषु मे सदा । उक्तेनापि कुटुंबेन वसाम्येव त्वया सह
នៅក្នុងគេហដ្ឋានទាំងអស់របស់សាធុជនទាំងនេះ ខ្ញុំមានវត្តមានជានិច្ច។ ទោះបីគ្រួសារអំពាវនាវតាមពាក្យក៏ដោយ ខ្ញុំក៏ស្ថិតនៅទីនោះជាក់ច្បាស់ ជាមួយអ្នក។
Verse 13
ससत्वाः साधुरूपास्ते वेधसा मे गृहीकृताः । संचरामि महाभाग स्वच्छंदेन च लीलया
សត្វមានជីវិតទាំងនោះ មានគុណធម៌ និងមានរូបសាធុ ត្រូវបានវេធសៈ (ព្រះសೃಷ್ಟិករ) ប្រគល់ឲ្យខ្ញុំថែរក្សា។ ឱ អ្នកមានភាគ្យ ខ្ញុំដើរលេងដោយសេរី ធ្វើលីឡា តាមចិត្តប្រាថ្នារបស់ខ្ញុំ។
Verse 14
ईश्वरश्च जगत्स्वामी त्रिनेत्रो वृषवाहनः । मम गेहे स्वरूपेण वर्तते शिवया युतः
ព្រះឥស្វរៈ ជាម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល ព្រះត្រីនេត្រ ព្រះជិះគោ—ស្ថិតជាមួយព្រះសិវា—ប្រតិស្ឋាននៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ដោយស្វរូបរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។
Verse 15
तदिदं संसृतेः सारं गृहरूपं महेश्वरम् । सदनं शंकरेत्याख्यं नाशितं मन्मथेन वै
នេះជាសារសំខាន់នៃសំសារៈ—ព្រះមហេស្វរាបង្ហាញជារូបនៃគ្រួសារ; លំនៅដែលគេហៅថា «សដនរបស់ព្រះសង្គរ» នោះ ត្រូវបានមន្មថ (កាម) បំផ្លាញពិតប្រាកដ។
Verse 16
विश्वामित्रं महात्मानं तपंतं तप उत्तमम् । मेनकां हि समाश्रित्य कामोयं जितवान्पुरा
កាលពីមុន កាមដដែលនេះ ដោយយកមេនកាជាទីពឹង បានឈ្នះមហាត្មា វិស្វាមិត្រ ខណៈដែលលោកកំពុងធ្វើតបៈដ៏ឧត្តម។
Verse 17
सती पतिव्रताहल्या गौतमस्य प्रिया शुभा । सुसत्याच्चालिता तेन मन्मथेन दुरात्मना
អហល្យា—ស្ត្រីសុចរិត និងស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី ជាទីស្រឡាញ់ដ៏មង្គលរបស់គោតម—ទោះស្មោះពិតក៏ដោយ ក៏ត្រូវមន្មថដ៏អាក្រក់នោះរំញោចឲ្យរអិលចិត្ត។
Verse 18
मुनयः सत्यधर्मज्ञा नानास्त्रियः पतिव्रताः । मद्गृहास्ता इमाः सर्वा दीपिताः कामवह्निना
«មុនីទាំងឡាយ អ្នកដឹងសច្ចៈ និងធម៌ និងស្ត្រីជាច្រើនដែលស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី—អស់ទាំងនេះនៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ត្រូវបានភ្លើងកាមៈដុតឲ្យឆេះឡើង»។
Verse 19
दुर्धरो दुःसहो व्यापी योतिसत्येषु निष्ठुरः । मामेवं पश्यते नित्यं क्व सत्यः परितिष्ठति
ពិបាកទប់ស្កាត់ មិនអាចទ្រាំទ្រ សព្វគ្រប់ និងកាចសាហាវសូម្បីចំពោះអ្នកតាំងចិត្តលើសច្ចៈ—បើគេឃើញខ្ញុំជានិច្ចដូចនេះ តើសច្ចៈនឹងមានទីតាំងនៅឯណា?
Verse 20
समां ज्ञात्वा समायाति बाणपाणिर्धनुर्धरः । नाशयेन्मद्गृहं पापो वीतिहोत्रैश्च नामकैः
ពេលដឹងថាពេលវេលាសមស្រប និងស្មើគ្នា អ្នកកាន់ធ្នូ មានព្រួញនៅក្នុងដៃ ក៏មកដល់។ បុរសមានបាបនោះ នឹងបំផ្លាញផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ព្រមទាំងអ្នកដែលហៅថា «វីទីហោត្រ»។
Verse 21
पापलेशाश्च ये क्रूरा अन्ये पाखंडसंश्रयाः । ते तु बुद्ध्याऽहिताः सर्वे सत्यगेहं विशंति हि
អ្នកដែលមានស្នាមបាប ជាអ្នកសាហាវ ហើយអ្នកដទៃដែលពឹងផ្អែកលើពុតត្បុតបែបបាខណ្ឌ—ពួកគេទាំងអស់ មានបញ្ញាបែរទៅរកអំពើអាក្រក់ ហើយពិតប្រាកដចូលទៅកាន់លំនៅរបស់ សត្យ (សេចក្តីពិត)។
Verse 22
सेनाध्यक्षैरसत्यैस्तु छद्मना तेन साधितः । पातयेदर्दयेद्गेहं पापः शस्त्रैर्दुरात्मभिः
ត្រូវបានបោកបញ្ឆោតដោយមេយោធាអសច្ចៈ តាមរយៈល្បិចនោះ បុរសមានបាបនោះ—ជាមួយមនុស្សអាក្រក់កាន់អាវុធ—នឹងធ្វើឲ្យផ្ទះទាំងឡាយរលំ និងបំផ្លាញបំបាក់។
Verse 23
मामेवं ताडयेत्पापो महाबल मनोभवः । अस्य धाम्ना प्रदग्धोहं शून्यतां हि व्रजामि वै
«ដូច្នេះ បុរសមានបាបនោះ គឺ មនោភវ (កាម) អ្នកមានកម្លាំងធំ វាយប្រហារខ្ញុំ។ ខ្ញុំត្រូវបានដុតដោយពន្លឺនៃធាម/វត្តមានរបស់គាត់ ហើយពិតប្រាកដទៅដល់ភាពទទេ (សូន្យតា)»។
Verse 24
नूतनं गृहमिच्छामि स्त्रियाख्यं पतिभूपतिम् । कृकलस्यापि पुण्यस्य प्रियेयं शिवमंगला
«ខ្ញុំប្រាថ្នាផ្ទះថ្មី និងស្វាមីដែលជាស្តេចក្នុងចំណោមមនុស្ស។ អ្នកជាទីស្រឡាញ់នេះមានមង្គលដោយព្រះសិវៈ នាំមកសំណាងល្អ—សូមឲ្យ (ពរនេះ) សម្រេច ទោះបីដោយបុណ្យរបស់ក្រឹកលតូចមួយក៏ដោយ»។
Verse 25
तद्गृहं सुकलाख्यं मे दग्धुं पापः समुद्यतः । अयमेष सहस्राक्षः कामेन सहितो बली
ជនបាបនោះបានកើតឡើង ដើម្បីដុតផ្ទះរបស់ខ្ញុំដែលមាននាមថា «សុកលា»។ ហើយនេះគឺឥន្ទ្រៈព្រះមានពាន់ភ្នែក ដ៏មហិទ្ធិ មកជាមួយកាមទេវ។
Verse 26
कामस्य कारणात्कस्मात्पूर्ववृत्तं न विंदति । अहल्यायाः प्रसंगेन मेषोपस्थो व्यजायत
ហេតុអ្វីដោយមូលហេតុនៃកាម តែមនុស្សមិនដឹងរឿងមុនៗ? ដោយពាក់ព័ន្ធនឹងអហល្យា បានកើតមានអង្គកំណើតរបស់ចៀមឈ្មោល។
Verse 27
पौरुषं हि मुनेर्दृष्ट्वा सत्याश्चैव प्रधषर्णात् । नष्टः कामस्य दोषेण सुरराट्तत्र संस्थितः
ពេលឃើញភាពមាំមួននៃការគ្រប់គ្រងខ្លួនរបស់មុនី និងការតស៊ូដ៏រឹងមាំរបស់សត្យា ព្រះរាជានៃទេវតា ដែលត្រូវកំហុសកាមបង្កឲ្យចុះចាញ់ បានស្ថិតនៅទីនោះ។
Verse 28
भुक्तवान्दारुणं शापं दुःखेन महतान्वितः । कृकलस्य प्रियामेनां सुकलां पुण्यचारिणीम्
គាត់បានទ្រាំទ្រព្រះបណ្តាសាដ៏សាហាវ ដោយទុក្ខធំគ្របសង្កត់។ បន្ទាប់មក គាត់បានចូលទៅជិតសុកលា ជាទីស្រឡាញ់របស់ក្រឹកលា អ្នកប្រព្រឹត្តបុណ្យធម៌។
Verse 29
एष हंतुं सहस्राक्ष उद्यतः कामसंयुतः । यथा चेंद्रेण नायाति काम एष तथा कुरु
ឱ សហស្រាក្ស ឥន្ទ្រៈ! គេត្រៀមសម្លាប់ ដោយកាមជំរុញ។ សូមប្រព្រឹត្តឲ្យបាន ដើម្បីកុំឲ្យកាមនេះគ្រប់គ្រងលើឥន្ទ្រៈ (ព្រះអង្គ)។
Verse 30
धर्मराज महाप्राज्ञ भवान्मतिमतां वरः । धर्मराज उवाच । ऊनं तेजः करिष्यामि कामस्य मरणं तथा
ឱ ធម្មរាជ មហាប្រាជ្ញ! អ្នកជាអ្នកឆ្លាតវៃលើសគេក្នុងចំណោមអ្នកមានបញ្ញា។ ធម្មរាជមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំនឹងបន្ថយពន្លឺរុងរឿងរបស់គេ ហើយនឹងបង្កឲ្យកាមទេវស្លាប់ដូចគ្នា»។
Verse 31
एकोपायो मया दृष्टस्तमिहैव प्रपश्यतु । प्रज्ञा चैषा महाप्राज्ञा शकुनीरूपचारिणी
ខ្ញុំបានឃើញមធ្យោបាយមួយ; សូមឲ្យគេពិចារណានៅទីនេះឯង។ ប្រាជ្ញានេះផ្ទាល់—មហាប្រាជ្ញា—ដើរលេងក្នុងរូបនៃបក្សី។
Verse 32
भर्तुरागमनं पुण्यं शब्देनाख्यातु खे यतः । शकुनस्य प्रभावेण भर्तुश्चागमनेन च
ព្រោះបក្សីនៅលើមេឃបានប្រកាសដោយសំឡេងរបស់វា អំពីការមកដល់ដ៏បរិសុទ្ធជាមង្គលរបស់ស្វាមី—ដោយឥទ្ធិពលនៃបក្សី និងដោយការមកដល់របស់ស្វាមីផងដែរ។
Verse 33
दुष्टैर्नष्टा न भूयेत स्वस्थचित्ता न संशयः । प्रज्ञा संप्रेषिता तेन गता सा सुकलागृहम्
«នាងនឹងមិនត្រូវពួកអាក្រក់បំផ្លាញម្ដងទៀតទេ—គ្មានសង្ស័យឡើយ; ចិត្តនាងឥឡូវបានស្ថិតស្ថេរ។ ប្រាជ្ញាដែលគេបានផ្ញើទៅ បានទៅដល់ផ្ទះសុកលា»។
Verse 34
प्रकुर्वती महच्छब्दं दृष्टदेवेव सा बभौ । पूजिता मानिता प्रज्ञा धूपदीपादिभिस्तदा
ដោយបង្កើតសំឡេងដ៏ធំ នាងបានបង្ហាញខ្លួនដូចជាអ្នកបានឃើញទេវតា។ នៅពេលនោះ ប្រាជ្ញាត្រូវបានគោរពបូជា និងលើកតម្កើង ដោយធូប ប្រទីប និងគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ។
Verse 35
ब्राह्मणं सुकलापृच्छत्किमेषा च वदेन्मम । ब्राह्मण उवाच । भर्तुश्चागमनं ब्रूते तवैव सुभगे स्थिरा
សុកលា សួរព្រះព្រាហ្មណ៍ថា «នាងនោះកំពុងប្រាប់ខ្ញុំអ្វី?» ព្រះព្រាហ្មណ៍ឆ្លើយថា «ឱ ស្ត្រីមានសុភមង្គល នាងប្រាប់ថា ប្តីរបស់អ្នកនឹងត្រឡប់មកវិញ; ចូរអ្នកនៅមាំមួនដោយស្ថិរភាព»។
Verse 36
दिनसप्तकमध्ये स आगमिष्यति नान्यथा
ក្នុងរយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃ គាត់នឹងមកដល់ជាក់ជាមិនខាន—មិនមានលទ្ធផលផ្សេងទៀតឡើយ។
Verse 37
इत्येवमाकर्ण्यसुमंगलं वचः प्रहर्षयुक्ता सहसा बभूव । धर्मज्ञमेकं सगुणं हि कांतं शकुनात्प्रदिष्टं हि समागतं तम्
ពេលនាងបានឮពាក្យដ៏មង្គលបំផុតនោះ នាងក៏រីករាយពេញចិត្តភ្លាមៗ។ ពិតប្រាកដណាស់ ព្រះស្វាមីជាទីស្រឡាញ់—អ្នកដឹងធម៌ មានតែមួយគត់ និងពោរពេញដោយគុណធម៌—បានមកដល់ ដូចដែលបក្សីជាសញ្ញាមង្គលបានទាយទុក។