Shloka 27

The Greatness of Kāśī (Kāśī-māhātmya) and Avimukta’s Liberative Power

Devanagari script

भैषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः । दुष्टांधान् दीनकृपणान्पापान्दुष्कृतकारिणः ॥ २७ ॥

Transliteration

bhaiṣajaṃ paramaṃ teṣāmavimuktaṃ vidurbudhāḥ | duṣṭāṃdhān dīnakṛpaṇānpāpānduṣkṛtakāriṇaḥ || 27 ||

Translation

សម្រាប់មនុស្សដូច្នោះ បណ្ឌិតទាំងឡាយដឹងថា «អវិមុក្ត» ជាឱសថដ៏អធិរាជ—សូម្បីសម្រាប់អ្នកអាក្រក់ និងខ្វាក់ភ្នែក អ្នកទុក្ខលំបាក និងកំណាញ់ អ្នកមានបាប និងអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់។

Word by Word

• भैषजम्: medicine/remedy
• भैषजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भैषज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भैषजम् इति विशेषणम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; 'of them'

• अविमुक्तम्: Avimukta (Kashi)
• अविमुक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्थाननाम (काशी/अविमुक्त-क्षेत्र)

• विदुः: know
• विदुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• बुधाः: the wise
• बुधाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• दुष्टान्: wicked
• दुष्टान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (आन्धान् इति विशेषणम्)

• आन्धान्: the blind
• आन्धान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• दीनकृपणान्: the poor and miserly
• दीनकृपणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीन (प्रातिपदिक) + कृपण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (दीनाश्च कृपणाश्च)

• पापान्: sinners
• पापान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• दुष्कृतकारिणः: evil-doers
• दुष्कृतकारिणः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुष्कृत (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (दुष्कृतं करोति इति); पद्ये कर्मपद-समूहस्य विशेषणरूपेण द्वितीया-बहुवचनार्थः (दुष्कृतकारिणः = दुष्कृतकारिणः/दुष्कृतकारिणान्)

Speaker

Narada (teaching in Uttara-Bhaga Tirtha-Mahatmya narration; traditional dialogue frame with Sanatkumara lineage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Avimukta
• Kashi (implied)
• Tirtha (implied)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares Avimukta (Kāśī) as a supreme spiritual remedy: a Tirtha whose sanctity can uplift even those burdened by grave faults, pointing to the Purana’s emphasis on sacred places as instruments of purification and liberation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling Avimukta the “supreme medicine,” the verse implies that approaching a Vishnu-aligned sacred sphere with faith, surrender, and holy conduct functions like Bhakti-based healing—transforming inner blindness and sin into clarity and merit.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse primarily reflects Dharma-śāstric and Tirtha-prayoga practice (pilgrimage as a form of purification/prāyaścitta) rather than a specific Vedanga like Vyākaraṇa or Jyotiṣa.