Shloka 33

The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Devanagari script

अनेकसत्त्वविरुतैः समंतान्नादितं गिरिम् । संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम् ॥ ३३ ॥

Transliteration

anekasattvavirutaiḥ samaṃtānnāditaṃ girim | saṃpaśyamāno nṛpatirviveśa sa mahāgirim || 33 ||

Translation

ភ្នំមហានោះ សូរស័ព្ទរំពងជុំវិញដោយស្រែករបស់សត្វជាច្រើន។ ព្រះរាជា បានមើលឃើញហើយ ចូលទៅក្នុងតំបន់ភ្នំខ្ពស់នោះ។

Word by Word

• अनेक-सत्त्व-विरुतैः: with the cries/sounds of many beings
• अनेक-सत्त्व-विरुतैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अनेक (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + विरुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—(अनेकानां सत्त्वानां) विरुतैः = अनेकसत्त्वविरुतैः

• समन्तात्: on all sides, all around
• समन्तात्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• नादितम्: resounding, made to sound
• नादितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नादित (कृदन्त; √नद् (धातु) + णिच्, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• गिरिम्: the mountain
• गिरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन

• सम्-पश्यमानः: while observing/looking
• सम्-पश्यमानः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + पश्य (धातु) → पश्यत्/पश्यमान (कृदन्त; शतृ/शानच्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Subject), एकवचन; वर्तमानकालिक कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense)

• नृपतिः: the king
• नृपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/Subject), एकवचन; समासः—नॄणां पतिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विवेश: entered
• विवेश: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √विश् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• महा-गिरिम्: the great mountain
• महा-गिरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; समासः—महान् गिरिः (कर्मधारय)

Speaker

Suta (narrator) / Purāṇic narrator describing the king (nṛpati)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"bhayanaka","emotional_journey":"Awe at the vast, living mountain-scape shifts into a faint thrill of danger as the king crosses its threshold."}

Characters & Entities

• nṛpati (king)
• mahāgiri (great mountain)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It marks a transition into sacred space: the king’s deliberate entry into the “mahāgiri” symbolizes a seeker moving from ordinary terrain into a spiritually charged landscape where merit (puṇya) and transformation are pursued.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it frames devotion through action: approaching and entering a revered place (often linked with deity worship and tīrtha-sevā) is a bhakti-supporting discipline that prepares the mind for remembrance and worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No explicit Vedāṅga instruction appears in this verse; it primarily supports tīrtha-yātrā narrative setting rather than teaching śikṣā, vyākaraṇa, kalpa, nirukta, chandas, or jyotiṣa directly.