Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4
Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
स्थावरत्वेऽपि बहुकालं वानरादिभिर्भुज्यमाना हि च्छेदनदवाग्निदहनशीतातपादिदुःखमनुभूय म्रियते । ततश्च क्रिमयो भूत्वा सदादुःखबहुलाः क्षणार्ध्दं जीवंतः क्षणार्ध्दं म्रियमाणा बलवत्प्राणिपीडायां निवारयितुमक्षमाः शीतवातादिक्लेशभूयिष्ठा नित्यं क्षुधाक्षुधिता मलमूत्रादिषु सचरंतो दुःखमनुभवंति ॥ ४ ॥
sthāvaratve'pi bahukālaṃ vānarādibhirbhujyamānā hi cchedanadavāgnidahanaśītātapādiduḥkhamanubhūya mriyate | tataśca krimayo bhūtvā sadāduḥkhabahulāḥ kṣaṇārdhdaṃ jīvaṃtaḥ kṣaṇārdhdaṃ mriyamāṇā balavatprāṇipīḍāyāṃ nivārayitumakṣamāḥ śītavātādikleśabhūyiṣṭhā nityaṃ kṣudhākṣudhitā malamūtrādiṣu sacaraṃto duḥkhamanubhavaṃti || 4 ||
សូម្បីតែបានកើតជាសត្វឈរនឹងទី ដូចដើមឈើឬរុក្ខជាតិ ក៏ត្រូវស្វា និងសត្វដទៃញាំយូរអង្វែង ទទួលទុក្ខពីការកាត់ ពីភ្លើងព្រៃឆេះ ពីត្រជាក់ ពីក្តៅ និងទុក្ខផ្សេងៗ ហើយចុងក្រោយស្លាប់។ បន្ទាប់មកក្លាយជាពពួកដង្កូវ មានទុក្ខជានិច្ច រស់តែពាក់កណ្តាលខណៈ ស្លាប់ពាក់កណ្តាលខណៈ មិនអាចទប់ទល់ការឈឺចាប់ខ្លាំងពីសត្វមានកម្លាំងជាង ត្រូវទុក្ខពីត្រជាក់ ខ្យល់ និងការលំបាកជាច្រើន ឃ្លានជានិច្ច ហើយនៅតែឃ្លាន ដើររស់នៅក្នុងកខ្វក់ និងទឹកនោមជាដើម ទទួលតែទុក្ខប៉ុណ្ណោះ។
Sanatkumāra (in dialogue with Nārada)
Vrata: none
Primary Rasa: bibhatsa
Secondary Rasa: karuna
FAQs
It intensifies vairāgya (detachment) by describing how karmic bondage can lead to painful, helpless embodiments—urging the seeker to pursue dharma and liberation rather than sense-driven actions.
By showing the terror of saṁsāra and the fragility of embodied life, it prepares the mind for taking refuge in the Lord—bhakti as a saving orientation that redirects karma toward purification and mokṣa.
No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is ethical causality (karma) and the urgency of disciplined dharma as the foundation for higher knowledge.