Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 36
Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
व्याधिपीडितोऽन्तस्तापार्तः क्षणं शय्यायां क्षणं मंचे च ततस्ततः पर्यटन् क्षुत्तृटूपरिपूडितः किंचिन्मात्रमुदकं देहीत्यतिकार्पण्येन याचमानस्तत्रापि ज्वराविष्टानामुदकं न श्रेयस्करमिति ब्रुवतो मनसातिद्वेषं कुर्वन्मंद चैतन्यो भवति ॥ ३६ ॥
vyādhipīḍito'ntastāpārtaḥ kṣaṇaṃ śayyāyāṃ kṣaṇaṃ maṃce ca tatastataḥ paryaṭan kṣuttṛṭūparipūḍitaḥ kiṃcinmātramudakaṃ dehītyatikārpaṇyena yācamānastatrāpi jvarāviṣṭānāmudakaṃ na śreyaskaramiti bruvato manasātidveṣaṃ kurvanmaṃda caitanyo bhavati || 36 ||
ត្រូវជំងឺបៀតបៀន និងរងកំដៅចិត្តខាងក្នុង គាត់ផ្លាស់ទីមិនស្ងប់—ម្តងលើគ្រែ ម្តងលើកៅអីគ្រែ—ដើរវិលវល់ទៅមក។ ត្រូវឃ្លាន និងស្រេកបង្ខំ គាត់សុំដោយភាពក្រីក្រខ្លាំងថា «សូមឲ្យទឹកតិចតួចមកខ្ញុំ»។ តែពេលអ្នកដទៃនិយាយថា «អ្នកដែលក្តៅខ្លួន ការផឹកទឹកមិនជាប្រយោជន៍ទេ» គាត់កើតសេចក្តីស្អប់ខ្លាំងក្នុងចិត្ត ហើយស្មារតីក៏ស្រអាប់ទន់ខ្សោយ។
Sanatkumāra (teaching Nārada in the dialogue on dharma and the consequences of embodied suffering)
Vrata: none
Primary Rasa: karuna
Secondary Rasa: bibhatsa
FAQs
It portrays how bodily affliction (vyādhi) can trigger mental agitation and hatred (dveṣa), leading to dulled awareness—showing that inner discipline is essential for dharma and progress toward mokṣa even amid suffering.
By highlighting how distress can produce anger and aversion, it indirectly teaches that a devotee must protect the mind from dveṣa and maintain steadiness—so remembrance and surrender do not collapse under pain.
No specific Vedāṅga is taught directly; the practical takeaway is dharmic self-restraint—avoiding mental hostility when advised about regimen during fever (jvara), and cultivating clarity of mind (caitanya) through disciplined conduct.