Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 173

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

वृषेगेब्जेर्केज्यसौरैः सुहृज्जायाखगैर्नृपः । मंदे मृगांगेत्र्यर्यकांशस्थैरजादिभिर्नृप ॥ १७३ ॥

Transliteration

vṛṣegebjerkejyasauraiḥ suhṛjjāyākhagairnṛpaḥ | maṃde mṛgāṃgetryaryakāṃśasthairajādibhirnṛpa || 173 ||

Translation

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! បើលគ្នជាវృషភ (Taurus) ហើយរួមជាមួយព្រះពុធ ព្រះគ្រូ (ព្រះព្រហស្បតិ៍) និងព្រះសៅរ៍ នោះអ្នកគ្រប់គ្រងទទួលបានមិត្ត ភរិយា និងកូនប្រុស។ ហើយបើព្រះសៅរ៍នៅមಕರ (Capricorn) ស្ថិតក្នុងអంశៈនៃអរិយមន និងដូចៗគ្នា ជាមួយរាសីដូចមេស—លទ្ធផលស្រដៀងគ្នាត្រូវបានបញ្ជាក់។

Word by Word

• वृषे: in Taurus
• वृषे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; राशिवाचक

• गे: situated
• गे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘स्थित’ अर्थे (being in)

• ब्जे: in ‘Bja’ (planet-name)
• ब्जे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक (बुध/‘ब्ज’ संज्ञा)

• र्के: in the Sun
• र्के: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक

• ज्य: in Jupiter
• ज्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक (गुरु/‘ज्य’ संज्ञा)

• सौरैः: by/with the Sauras (Saturn etc.)
• सौरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सौर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ग्रहवाचक (शनि/सूर्यसम्बन्धि)

• सुहृत्: with a friend
• सुहृत्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सुहृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (समासपूर्वपदवत्); मित्रवाचक

• जाया: with wife
• जाया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (समासपूर्वपदवत्)

• खगैः: with planets
• खगैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: खग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘ग्रह’/‘पक्षी’ अर्थे (here: planets)

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मन्दे: in Saturn
• मन्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ग्रहवाचक (शनि)

• मृगाङ्गे: in the Moon
• मृगाङ्गे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृगाङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘मृगस्य अङ्गम्’ इति; चन्द्रवाचक

• त्रि: three
• त्रि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्यावाचक; समासाङ्ग (numeral element)

• अर्यक: of Aryaka (name)
• अर्यक: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अर्यक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/सम्बन्ध (genitive relation in compound-context)

• अंशस्थैः: by those placed in a portion (division)
• अंशस्थैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: अंश-स्थ (प्रातिपदिक; अंश + स्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण; ‘अंशे स्थित’ (placed in a division/portion)

• अजादिभिः: with Aries and the rest
• अजादिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अज-आदि (प्रातिपदिक; अज + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘अजादि-राशि/गण’ (Aries etc.)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada / kingly addressee within the astrological teaching)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Budha (Mercury)
• Bṛhaspati (Jupiter/Guru)
• Śani (Saturn)
• Sūrya (Sun)
• Aryaman

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows how the Purana integrates Vedāṅga Jyotiṣa with dharma-teachings: worldly stability (friends, spouse, children) is presented as supportive for a disciplined, dharmic life that can culminate in mokṣa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by describing conditions that yield social and family support, it implies a stable household and righteous prosperity can become a foundation for sustained sādhana—such as Viṣṇu-bhakti, vrata, and charity—rather than an obstacle.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: interpretation of graha-yoga (planetary combinations), rāśi (signs like Vṛṣa and Makara), and aṁśa/divisional placements (aryakāṃśa) to infer results in a native’s life.