Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 54

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

रसांकाभ्राब्धिभिर्भक्ता धान्ये द्रोणादिकामितिः । उत्सेधव्यासदैर्ध्याणामंगुल्यान्यस्य नो द्विज ॥ ५४ ॥

rasāṃkābhrābdhibhirbhaktā dhānye droṇādikāmitiḥ | utsedhavyāsadairdhyāṇāmaṃgulyānyasya no dvija || 54 ||

ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ (ទ្វិជ) អើយ! ពេលយកមាត្រគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ចែកតាមលេខដែលពាក្យ «រស», «អង្គ», «អភ្រ», និង «អប្ធិ» សម្គាល់ នោះនឹងបានមាត្រដែលប្រាថ្នា ចាប់ពី «ដ្រូណ» ជាដើម; ហើយសម្រាប់កម្ពស់ ទទឹង និងប្រវែង ឯកតារបស់វាគឺ «អង្គុល» (ទទឹងម្រាមដៃ)។

रसा-अङ्क-अभ्र-अब्धिभिःby the (units) rasa, aṅka, abhra, abdhi
रसा-अङ्क-अभ्र-अब्धिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरसा (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक) + अभ्र (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; समाहार-द्वन्द्वसमास (collective dvandva) used as measure-units; 'by/with (the units) rasa, aṅka, abhra, abdhi'
भक्ताdivided/portioned
भक्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्त (कृदन्त; √भज् धातु)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; past passive participle (क्त) of √भज्; agrees with implied 'मितिः' (measure)
धान्येin the case of grain
धान्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधान्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; 'in/for grain' (context: grain-measure)
द्रोण-आदिका(measure) beginning with droṇa etc.
द्रोण-आदिका:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्रोण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुष (आदि-तत्पुरुष): 'beginning with droṇa'; qualifies 'मितिः'
मितिःmeasure/measurement
मितिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमिति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
उत्सेध-व्यासन-दैर्ध्याणामof height, breadth, and length
उत्सेध-व्यासन-दैर्ध्याणाम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootउत्सेध (प्रातिपदिक) + व्यासन/व्यास (प्रातिपदिक) + दैर्ध्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural; द्वन्द्व (enumerative): 'of height, breadth/diameter, and length'
अङ्गुल्यानि(are) finger-breadths
अङ्गुल्यानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; used as unit 'finger-breadths'
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; pronoun
नःour
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Plural; enclitic pronoun 'our'
द्विजO twice-born (brahmin)
द्विज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular

Narada (in instruction to a dvija, within the Narada–Sanatkumara teaching stream)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada

FAQs

It preserves correct ritual and ethical order (dharma) by standardizing measures—ensuring offerings, charity, and rites are performed with accuracy rather than arbitrariness.

While not directly teaching bhakti, it supports devotion through precise ritual practice—accurate measurements in offerings and observances help keep worship disciplined and faithful.

It highlights technical metrology and numerical notation (bhūta-saṅkhyā/word-numerals) used for calculations, along with standard units like droṇa (grain measure) and aṅgula (length unit).